home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / gevoelens delen

Gevoelens delen: vind jij dat moeilijk?

Gevoelens delen is best een dingetje. En toch is het een wezenlijk onderdeel van communicatie. Je laat niet alleen met woorden zien wat er in jou omgaat. Ook jouw houding, blik, stem, stilte en emoties vertellen iets. Daarom behandel ik dit onderwerp binnen gevoelens en emoties. Gevoelens delen vraagt dat je opmerkt wat je voelt, dat gevoel durft toe te staan en een manier vindt om het met een ander te delen.

Waarom is gevoelens delen moeilijk?

Waarom vinden wij het delen van gevoelens dan zo moeilijk? Ik denk dat het in onze cultuur zit. We rationaliseren graag. We redeneren en beargumenteren liever. Maar met gevoelens en emoties kunnen we wat minder goed overweg.

Natuurlijk begint gevoelens delen ook bij de opvoeding. Hoe heb je dat thuis geleerd? Hoe gingen jullie thuis om met emoties?

Een derde aspect dat een rol speelt, is mijns inziens dat we menen gevoelens te delen wanneer we leren praten over onze gevoelens. En zeker: dat is ook een manier. Maar met gevoelens ligt dat een stuk ingewikkelder. Je kunt gevoelens namelijk niet altijd verwoorden of onder woorden brengen. Hoe vaak wordt niet gezegd: ‘Dit is zo erg, er zijn geen woorden voor.’ Of mensen zeggen: ‘Woorden schieten tekort!’

Dat gebeurt bij iets ergs. Bij een gebeurtenis die impact heeft. Maar het kan ook op blije dagen gebeuren dat je zegt: ‘Dit is zo mooi, ik kan het niet in woorden uitdrukken.’ Kun je in woorden uitdrukken hoeveel je van jouw kind houdt? Kun jij in woorden uitdrukken hoeveel je van jouw moeder houdt? Of van jouw kleinkind? Nee toch? Daar schieten woorden tekort immers?

Wellicht schiet zelfs de taal tekort. Onze woordenschat is soms ontoereikend om te delen wat jou ontroert, dankbaar maakt, blijdschap geeft, troost of waardoor je je gesteund voelt. Gevoelens delen kan dus ook op een andere manier, zonder dat je er woorden aan geeft. Een klop op de schouder. Een bemoedigend handgebaar, een dankbare blik, een knipoogje van verstandhouding of een duimpje in de lucht.

Een vierde aspect dat mijns inziens een rol speelt, is dat er in onze cultuur al gauw iets zit van ‘je goed moeten voelen’. Ik noem het wel de fakebookcultuur. Je moet je eigenlijk altijd goed voelen. Voor negatieve gevoelens en emoties is geen plaats. Maar het leven zit zo niet in elkaar. Gevoelens delen begint dus met gevoelens toestaan en durven ervaren. Ook wanneer je je schaamt, afgewezen voelt, schuldig voelt, aarzelt, twijfelt of verward bent. Ik kan er zo een stuk of tachtig noemen.

Hoe ontvang je de gevoelens van een ander?

Gevoelens delen is niet alleen maar uitreiken van gevoelens. Het is niet alleen maar zenden. Het is ook de gevoelens van de ander ontvangen. Dat betekent:

• Niet kleineren of bagatelliseren.
• Niet wegwuiven van gevoelens: ‘Ach, maak je niet zo druk.’
• Niet negeren of miskennen: doen alsof het er niet is.
• Niet de kop indrukken: ‘Begin je nu alweer te zeuren?’

Ontvangen betekent dat je ruimte geeft aan wat de ander voelt. Je hoeft het gevoel niet direct op te lossen, te verklaren of van advies te voorzien. Soms is luisteren voldoende.

Hoe geef je woorden aan jouw gevoelens?

Ik zei al dat gevoelens delen veel andere dingen omvat dan woorden geven aan gevoelens. Maar als we dat al wel proberen, blijkt dat we bij de poging om er woorden aan te geven ook nog vaak aan ons gevoel voorbijgaan.

Raar, hè? Maar het is echt waar. Het is trouwens ook een manier van vermijden. Je somt de feitelijke gebeurtenissen op waardoor de gevoelens zijn ontstaan, maar je praat niet over wat het met je doet.

Ik noem een voorbeeld. Onlangs kreeg Anja ontslag. Toen ik vroeg wat dit met haar deed, ging ze vertellen hoe het ontslag tot stand kwam. Ze vertelde wat er precies gebeurd was. Maar wat ze niet vertelde, is dat ze heel erg verdrietig was. Wat ze ook niet vertelde, is dat ze een beste deuk had opgelopen in haar zelfvertrouwen. Begrijp je wat ik bedoel?

Probeer nu eens te vertellen wat jouw gevoel is.

Waarom zijn veiligheid en vertrouwen nodig?

Veiligheid en vertrouwen vormen de bakermat voor het delen van gevoelens. Als er geen veiligheid is, stel je je niet kwetsbaar op en ben je enigszins terughoudend. De ander kan dan niet horen wat je nu precies te zeggen hebt.

Je kunt jouw gevoelens gemakkelijker delen wanneer je erop vertrouwt dat de ander luistert, niet onmiddellijk oordeelt en zorgvuldig omgaat met wat jij vertelt. Ontbreekt die veiligheid, dan houd je jezelf in of vertel je alleen de feitelijke buitenkant van het verhaal.

Wat betekent werkelijk gehoord worden?

Gehoord worden betekent ook dat je in jouw gevoelens gehoord wordt door de ander. Oprechtheid is daarbij heel belangrijk. Gehoord worden begint vooral ook met jezelf horen en niet voorbijgaan aan jezelf.

Wanneer je zelf niet erkent dat je verdrietig, bang, boos, beschaamd of geraakt bent, wordt het moeilijk om dat gevoel met een ander te delen. Jezelf horen betekent dat je stilstaat bij wat er in jou gebeurt voordat je probeert uit te leggen wat er allemaal is gebeurd.

Wanneer wordt gevoelens niet delen een vast patroon?

Gevoelens niet delen kan een vast patroon worden wanneer je hebt geleerd dat emoties lastig, zwak of ongewenst zijn. Je houdt je groot, vertelt alleen de feiten en probeert gevoelens zo snel mogelijk te verklaren of weg te redeneren. Daardoor weten anderen steeds minder goed wat er werkelijk in jou omgaat.

Op den duur kun je ook zelf het contact met jouw gevoelens kwijtraken. Je weet dat iets je raakt, maar je kunt niet meer zeggen wat je precies voelt. Het patroon doorbreken begint met jezelf horen, gevoelens toelaten en oefenen om eenvoudige woorden te geven aan jouw gemoedstoestand.

Welke vorm van gevoelens uiten hoort hierbij?

Gevoelens delen hoeft niet altijd met praten te gebeuren. Soms komen tranen voordat er woorden zijn. Huilen en emoties uiten kunnen zichtbaar maken wat je nog niet kunt uitleggen. Je kunt huilen van verdriet, machteloosheid, pijn, ontroering, opluchting of blijdschap. Tranen delen jouw gevoel soms duidelijker dan een uitgebreid verhaal.

Veelgestelde vragen over gevoelens delen

Gevoelens delen roept vragen op over kwetsbaarheid, woorden geven aan emoties en het ontvangen van wat een ander voelt. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.

Waarom vind ik gevoelens delen zo moeilijk?

Misschien heb je niet geleerd om gevoelens te benoemen, voel je je onvoldoende veilig of ben je gewend om vooral te redeneren en feiten te vertellen.

Moet je gevoelens altijd met woorden delen?

Nee. Een blik, aanraking, stilte, lach of traan kan ook duidelijk maken wat er in jou omgaat.

Hoe geef je woorden aan jouw gevoelens?

Vertel niet alleen wat er is gebeurd, maar benoem ook wat de gebeurtenis met jou doet. Begin bijvoorbeeld met: ‘Ik voel me verdrietig, geraakt, bang of opgelucht.’

Hoe reageer je wanneer iemand gevoelens deelt?

Luister zonder het gevoel te bagatelliseren, weg te wuiven, te veroordelen of meteen op te lossen. Geef de ander ruimte om te vertellen.

Waarom is veiligheid belangrijk bij gevoelens delen?

Zonder veiligheid houd je jezelf in. Je deelt jouw gevoelens gemakkelijker wanneer je erop vertrouwt dat de ander zorgvuldig luistert en niet meteen oordeelt.