Moeite met oppervlakkige gesprekken? Waarom stoort het je?
Heb jij moeite met oppervlakkige gesprekken? Haak je er soms op af? Voel je je er ongemakkelijk bij? Dan zegt jouw irritatie misschien ook iets over jou. Ik heb deze pagina onder diepzinnigheid gezet omdat oppervlakkigheid in het kernkwadrant van de diepzinnige vooral de allergie of irritatie is. Jij zoekt diepgang, levensechtheid en inhoud en juist daarom kun je afhaken wanneer een gesprek alleen maar aan de buitenkant blijft. In dit artikel ga ik in op wat oppervlakkigheid is, waarom oppervlakkige gesprekken jou kunnen storen en wat je daarvan kunt leren.
Wat is oppervlakkigheid?
Eerst maar de vraag wat oppervlakkigheid nu precies is. De eerste betekenis die bij mij opkomt is het woord ondiep. Wanneer iets aan de oppervlakte blijft, is het niet diep en is er weinig diepgang. Het blijft dan vooral aan de bovenkant of aan de buitenkant.
De tweede betekenis duidt wat mij betreft op vluchtigheid. Je vraagt aan iemand: 'Hoe gaat het met je?', als een soort fatsoenlijkheidsgroet terwijl het je geen barst interesseert hoe het nu echt met de ander gaat. Ik duid het als vluchtig maar je zou ook kunnen zeggen: impulsief, van de hak op de tak of geen echte en oprechte belangstelling hebben. Voorbijgaan aan de ander is ook een teken van oppervlakkigheid. Je walst in een gesprek over iemands echte gevoel, je herkent emoties niet bij de ander of je gaat er te snel aan voorbij. Noem het losjes, vlot of luchtig, maar ik hoop dat je begrijpt wat ik ermee wil zeggen.
Waarom hoort oppervlakkigheid bij diepzinnigheid?
Niet omdat oppervlakkigheid zelf een kernkwaliteit is. En op deze pagina behandel ik oppervlakkigheid ook niet als jouw valkuil. Ik kijk ernaar vanuit jouw irritatie. Wanneer jij diepzinnig bent, wil je weten wat er werkelijk speelt. Je wilt verder dan de buitenkant. Je zoekt betekenis, motieven, gevoel, inhoud en soms ook de diepere laag van wat iemand zegt.
Dan is het niet vreemd dat oppervlakkigheid jou stoort. In een kernkwadrant zie je vaak dat juist het tegenovergestelde van jouw kwaliteit irritatie oproept. Jij wilt ergens induiken terwijl een ander alweer doorgaat naar het volgende onderwerp. Jij vraagt je af wat iets werkelijk betekent terwijl een ander zegt: 'Ach joh, niet zo zwaar aan tillen.' Jij wilt contact en inhoud terwijl het gesprek blijft hangen bij weer, auto's, vakanties en wat iemand gekocht heeft.
Daar zit ook iets moois in. Jouw irritatie wijst je soms rechtstreeks naar jouw eigen goud. Wanneer jij je stoort aan leegte, vluchtigheid en façade, is de kans groot dat je zelf behoefte hebt aan echtheid en diepgang. De vraag is vervolgens wel wat je met die irritatie doet. Want jouw kwaliteit wordt niet groter doordat je iedereen die oppervlakkiger leeft onmiddellijk afwijst.
Wat zijn oppervlakkige gesprekken?
Oppervlakkige gesprekken zijn er genoeg op de wereld. Denk eens aan een bruiloft, receptie of verjaardagsvisite. Of denk aan de praatjes in de bedrijfskantine. Het kan gaan over de nieuwe winkelkarren die je in de supermarkt treft, over koetjes en kalfjes of over het weer. En eigenlijk gaat het nergens over.
Zoals een vriend van mij het vroeger uitdrukte: 'We moeten even ons gezicht laten zien.' En wat zie je dan? Niets! Of je ziet een plastic glimlach. Wat dat is? Een grimas in plaats van een oprechte lach. Denk aan de oppervlakkige groet in de winkel: 'Prettig weekend' of 'fijne zondag'. Denk zelfs aan de condoleance waarvan gezegd wordt: 'We kunnen het ook niet maken dat we niets laten horen.' En dan krijg je zo'n schril kaartje of stramme hand.
Kortom: het is één grote façade. Oppervlakkigheid duidt erop dat je niets van jouw ZELF laat zien, anders dan een opgeklopt verhaal over hoe goed je bent, hoe goed je het hebt en hoe ver je het geschopt hebt. Ook social media zitten er vol van. Fakebook noem ik het. Deugden worden uitgestald, tekorten worden opgepoetst en zo is er de verwording van mensen tot poppen.
Waarom kunnen oppervlakkige meningen zo irriteren?
Ik sta ook even stil bij oppervlakkige meningen. Die getuigen doorgaans niet van veel begrip en compassie. Ook dat zie ik vaak op social media. Oppervlakkige reacties gebaseerd op een paar krantenkoppen waarbij een oordeel of veroordeling wordt uitgesproken over iets of iemand zonder onderbouwing of argumentatie. Ongegrond, ijdel en onbeduidend dus! Dat zijn de goede woorden.
Wat mij daar vooral in stoort is dat ingewikkelde onderwerpen worden teruggebracht tot een snelle mening. Geen belangstelling voor achtergrond, context of de andere kant van het verhaal. Geen behoefte om eerst te begrijpen. De conclusie is al klaar voordat het onderzoek begonnen is. Voor iemand die juist naar betekenis en samenhang zoekt, kan dat bijzonder irritant zijn.
Wanneer wordt lichtheid oppervlakkigheid?
Hier wil ik wel een onderscheid maken. Niet ieder luchtig gesprek is oppervlakkig. Niet ieder mens dat gemakkelijk in het leven staat mist diepgang. En je hoeft ook niet iedere ontmoeting onmiddellijk over de zin van het leven, verdriet, dood en existentiële vraagstukken te hebben. Soms is een praatje over het weer gewoon een praatje over het weer.
Maar lichtheid kan doorschieten. Wanneer je voortdurend moeilijke onderwerpen ontwijkt, echte gevoelens wegwuift, geen belangstelling toont voor wat er onder de oppervlakte speelt of alles afdoet met 'komt wel goed', dan wordt het anders. Dan ontstaat vluchtigheid. Je blijft aan de buitenkant omdat de binnenkant blijkbaar te ingewikkeld, te lastig of te zwaar wordt.
Daar zie ik ook een raakvlak met lichtzinnig of lichtvaardig zijn. Een lichte en gemakkelijke instelling kan prettig zijn. Je hoeft niet overal een zwaar probleem van te maken. Maar wanneer lichtvaardigheid betekent dat je onvoldoende stilstaat bij wat werkelijk belangrijk is, kan oppervlakkigheid ontstaan. Lichtheid is dan niet het probleem. Het ontbreken van diepgang wordt het probleem.
Waarom heb jij moeite met oppervlakkigheid?
Ik schrijf dit artikel voor jou. Omdat jij moeite hebt met oppervlakkigheid. En ik wil je een aantal zaken aanreiken. Wees er trots op dat jij weinig met oppervlakkigheid hebt. Dat betekent dat je diepgang zoekt. Je bent op zoek naar diepgang, levensechtheid en oprechtheid. En zoek jouw goudklomp maar op, ook al moet je dan de diepte in. Ik zeg weleens: 'de parelduiker vreest de modder niet'.
Een tweede is: dat jij geworteld wilt zijn. Hoe dieper het gaat, hoe steviger jij staat, hoe meer je gevoed wordt. Weet je dat de grootste boom de diepste wortels heeft? Weet je dat een boom gevoed wordt doordat de wortels zo diep in de grond zitten? Het vertelt jou dus dat je gegrond bezig bent en houvast zoekt in dit leven.
Een derde is: uiterlijk vertoon past bij jou niet. Je bent niet van een mooie smoel en vlotte babbel. Je gaat voor inhoud. Heb je al ontdekt dat jij een goudklompje in je hebt? En als uiterlijk vertoon niet past bij jou, laat dan jouw innerlijk zien! Vertel hoe jij het leven ervaart en deel dat met andere mensen.
Daar zit misschien ook de opdracht. Niet alleen mopperen dat de wereld oppervlakkig is, maar zelf brengen wat jij mist. Wil je echtheid? Wees echt. Wil je een gesprek met inhoud? Breng inhoud in. Wil je weten hoe het werkelijk met iemand gaat? Stel dan niet alleen de vraag, maar blijf ook zitten voor het antwoord.
Hoe ga je om met oppervlakkigheid zonder jezelf af te sluiten?
Door te aanvaarden dat niet ieder mens dezelfde behoefte aan diepgang heeft als jij. Sommige mensen praten gemakkelijker over wat ze doen dan over wat ze voelen. Sommige mensen hebben tijd nodig voordat ze iets persoonlijks vertellen. En soms is een oppervlakkig praatje juist de voordeur naar een gesprek dat later veel dieper wordt.
Wanneer je bij de eerste zin over koetjes en kalfjes al afhaakt, kun je ook zelf de deur dichtgooien. Misschien zit er achter die vlotte babbel wel degelijk een mens met diepgang. Alleen komt die niet altijd binnen dertig seconden tevoorschijn. Je hoeft jouw behoefte aan inhoud dus niet op te geven, maar je kunt wel iets meer geduld hebben met de route waarlangs een ander daar komt.
En maak zelf verschil. Vraag door. Toon echte belangstelling. Deel iets van jezelf. Niet als trucje om het gesprek zo snel mogelijk naar jouw favoriete diepte te trekken, maar omdat je werkelijk contact wilt. Soms verandert een gesprek pas wanneer iemand als eerste ophoudt met de façade.
Tot slot: de wereld is oppervlakkig
Ik zeg er één ding bij: de wereld is oppervlakkig. Aanvaard het maar zoals het is. Je ertegen afzetten helpt niet. Je erdoor laten leiden is onzin. Ga je eigen weg. Zoek jouw kwaliteiten op. En één daarvan is waarschijnlijk diepzinnigheid.
Dat betekent niet dat jij verplicht bent om aan ieder oppervlakkig gesprek mee te doen. Je mag selectief zijn in mensen, contacten en gesprekken die jou voeden. Maar maak er ook geen strijd van tegen iedereen die anders in het leven staat. De parelduiker hoeft de mensen op het strand niet te veroordelen. Hij weet alleen dat zijn goudklomp ergens anders ligt.
Ontwikkeldoelen als oppervlakkigheid jou sterk irriteert
- Jouw behoefte aan diepgang erkennen zonder mensen die luchtiger leven direct af te wijzen.
- Leren onderscheiden wanneer een gesprek werkelijk oppervlakkig is en wanneer het slechts een lichte ingang naar meer contact is.
- Zelf de oprechtheid, belangstelling en inhoud in gesprekken brengen die jij bij anderen soms mist.
Eigenschappenanalyse
Wil je beter zicht krijgen op jouw kwaliteiten, eigenschappen en persoonlijke patronen? Met de eigenschappenanalyse krijg je inzicht in jouw sterke kanten en persoonlijke ontwikkeldoelen.
E-books
Wil je je verder verdiepen in talenten, kwaliteiten en valkuilen? In mijn e-books krijg je meer inzicht in wat jou van nature typeert, waar jouw kracht ligt en wat er gebeurt wanneer een kwaliteit doorschiet.
Veelgestelde vragen over oppervlakkige gesprekken
Wanneer je zelf behoefte hebt aan diepgang, kunnen oppervlakkige gesprekken behoorlijk leeg of vermoeiend voelen. Toch is niet ieder luchtig gesprek hetzelfde en vertelt jouw irritatie ook iets over wat jij zelf belangrijk vindt.
Wat is een oppervlakkig gesprek?
Een oppervlakkig gesprek blijft vooral aan de buitenkant. Er is weinig echte belangstelling, gevoel of inhoud en het gesprek gaat gemakkelijk over koetjes en kalfjes, uiterlijkheden of onderwerpen waarbij niemand werkelijk iets van zichzelf laat zien.
Waarom heb ik moeite met oppervlakkige gesprekken?
Dat kan komen doordat jij juist behoefte hebt aan diepgang, oprechtheid en betekenis. Wanneer je graag werkelijk contact maakt, voelt een gesprek dat alleen aan de oppervlakte blijft al snel leeg of onbevredigend.
Is smalltalk altijd oppervlakkig?
Nee. Een luchtig gesprek kan gewoon prettig zijn en kan ook een eerste stap naar meer contact vormen. Oppervlakkigheid ontstaat voor mij vooral wanneer vluchtigheid de norm wordt en er geen werkelijke belangstelling is voor wat iemand denkt, voelt of ervaart.
Is oppervlakkigheid een valkuil?
Op deze pagina behandel ik oppervlakkigheid niet als een persoonlijke valkuil. Bij diepzinnigheid is het vooral de irritatie of allergie. Wel kan een lichte of lichtvaardige manier van leven doorschieten wanneer iemand voortdurend aan gevoelens, betekenis of consequenties voorbijgaat.
Hoe ga je om met oppervlakkige mensen?
Blijf trouw aan jouw behoefte aan inhoud maar schrijf iemand niet te snel af. Stel echte vragen, toon belangstelling en durf zelf iets van jouw binnenkant te laten zien. Soms blijkt pas daarna hoeveel diepgang de ander werkelijk heeft.
Van façade naar oprechtheid
Misschien zit jouw grootste irritatie bij oppervlakkigheid niet eens in het onderwerp van het gesprek. Het zit in het gevoel dat iets niet echt is. De plastic glimlach, het praatje omdat het nu eenmaal hoort, het mooie verhaal waarin alleen de buitenkant zichtbaar wordt. Jij wilt niet alleen horen wat iemand heeft gedaan, maar ook ontmoeten wie iemand werkelijk is.
Daarom sluit oprechtheid hier zo mooi op aan. Oprecht zijn betekent dat buitenkant en binnenkant niet voortdurend twee verschillende verhalen vertellen. Je hoeft jezelf niet mooier, succesvoller of sterker voor te doen dan je bent. Dat maakt een gesprek niet automatisch zwaar. Het maakt het wel echt.
En misschien is dat uiteindelijk waar jij naar zoekt wanneer je zegt dat je oppervlakkigheid niet kunt verdragen: geen permanent diepzinnig gesprek, maar een ontmoeting waarin mensen niet alleen hun gezicht laten zien maar ook iets van zichzelf.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 04-02-2022
Update: 14 augustus 2026.
