home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / betrokken / dramatiseren

Dramatiseren: ergens een drama van maken

Dramatiseren betekent dat je ergens een drama van maakt. Je maakt een gebeurtenis erger, groter of zwaarder dan deze in werkelijkheid is. Dat kan een valkuil zijn van jouw kernkwaliteit betrokken en meelevend zijn. Wat er gebeurt raakt je, je leeft intens mee en je bent niet onverschillig. Maar wanneer jouw betrokkenheid en gevoel zo sterk worden dat je de werkelijkheid uitvergroot, kan jouw reactie uit balans raken.

Wanneer wordt betrokkenheid dramatiseren?

Betrokkenheid zorgt ervoor dat een situatie je werkelijk iets doet. Je leeft mee, voelt verantwoordelijkheid of bent emotioneel verbonden met wat er gebeurt. Dat is een mooie kwaliteit. Maar juist omdat iets belangrijk voor je is, kun je ook gemakkelijker het gevoel krijgen dat er heel veel op het spel staat. Jouw emotionele reactie wordt dan groter dan de feitelijke gebeurtenis rechtvaardigt.

De vraag is daarom: is de situatie werkelijk zo ernstig of voelt zij voor mij op dit moment zo ernstig? Dat verschil is belangrijk. Jouw gevoel kan volkomen echt zijn zonder dat jouw interpretatie van de situatie volledig klopt. Betrokkenheid wordt dramatiseren wanneer jouw beleving de werkelijkheid gaat vergroten.

Waar komt dramatiseren vandaan?

Een eerste oorzaak kan overmatige betrokkenheid zijn. Wanneer je overbetrokken raakt bij mensen of situaties, kan er een snaar geraakt worden waardoor je gebeurtenissen veel intenser beleeft. Je hebt dan moeite om afstand te houden en alles wat er gebeurt krijgt meer betekenis en gewicht.

Een tweede oorzaak kan zijn dat je een sterk gevoelsmens bent en gebeurtenissen intens ervaart. Ook kun je op een bepaald moment de controle over jouw emoties verliezen waardoor gevoelens met je op de loop gaan. Soms speelt bovendien aandacht een rol: door iets groter te maken kan jouw omgeving sneller zien dat jij ergens mee zit. De oorzaken kunnen dus verschillen, maar steeds raakt jouw beleving verder verwijderd van de feitelijke omvang van wat er gebeurt.

Hoe merk je dat je een situatie groter maakt dan ze is?

Je merkt het vaak aan jouw taal. Woorden als altijd, nooit, verschrikkelijk, rampzalig en onmogelijk verschijnen sneller. Een vervelende opmerking wordt bewijs dat iemand jou niet moet. Eén tegenvaller betekent dat het hele plan mislukt. Een conflict wordt onmiddellijk een bedreiging voor de hele relatie. Je trekt vanuit één gebeurtenis steeds grotere conclusies.

Ook jouw lichaam kan signalen geven. Je voelt veel spanning, blijft malen en hebt moeite om nog andere verklaringen te zien. Wanneer iemand probeert te relativeren, kan dat zelfs irritatie oproepen omdat je het gevoel hebt dat de ander niet begrijpt hoe ernstig het is. Juist op dat moment is het zinvol om te onderzoeken of jouw gevoel en de feiten nog hetzelfde verhaal vertellen.

Waarom werkt dramatiseren tegen je?

Dramatiseren werkt niet goed in de communicatie. Het is een vorm van overdrijven in jouw communicatie. Wanneer je gebeurtenissen voortdurend groter voorstelt dan ze zijn, kan jouw omgeving moeite krijgen om te beoordelen wanneer er werkelijk iets ernstigs aan de hand is.

Je krijgt daardoor misschien aandacht, maar niet altijd de aandacht die je nodig hebt. Mensen kunnen afhaken, jouw verhalen minder serieus nemen of jouw reactie als aanstellerij ervaren. Dat is extra vervelend wanneer er later werkelijk iets ernstigs gebeurt en jij juist behoefte hebt aan begrip of steun. Het probleem zit dus niet alleen in het moment zelf. Herhaald dramatiseren kan ook jouw geloofwaardigheid aantasten.

Wat kun je doen wanneer je merkt dat je dramatiseert?

Begin met teruggaan naar de feiten. Wat is er precies gebeurd? Wat weet je zeker en wat heb je zelf ingevuld? Deel vervolgens jouw gevoelens zonder jouw gevoel automatisch als bewijs voor de werkelijkheid te gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat iets je enorm raakt zonder meteen te concluderen dat de hele situatie verloren is.

• Beperk je eerst tot de feiten en probeer objectief te kijken.
• Benoem jouw gevoelens zonder daar onmiddellijk conclusies aan te verbinden.
• Bespreek de situatie met iemand die jou begrijpt en tegelijkertijd nuchter kan blijven.
• Geef jezelf tijd voordat je handelt vanuit een sterke emotionele reactie.

WIM kan je helpen

Wellicht dat WIM je kan helpen. Het is een eenvoudige manier om jezelf een paar vragen te stellen wanneer jouw emoties oplopen:

• Wat is er precies aan de hand?
• Is het werkelijk zo erg als het nu voor mij voelt?
• Maak ik mij op dit moment niet groter zorgen dan nodig is?

Ontwikkeldoelen bij dramatiseren

Wanneer je merkt dat jouw gevoel en betrokkenheid regelmatig zorgen dat situaties groter worden dan ze zijn, kunnen deze drie ontwikkeldoelen helpen om meer balans te vinden:

• Feiten, gevoelens en eigen interpretaties beter van elkaar leren onderscheiden.
• Een sterke emotionele reactie eerst laten zakken voordat je conclusies trekt of handelt.
• Situaties leren relativeren zonder jouw betrokkenheid of gevoelens te ontkennen.

Veelgestelde vragen over dramatiseren

Dramatiseren wordt gemakkelijk verward met gevoelig zijn, bezorgdheid of gewoon sterk reageren op iets wat belangrijk voor je is. Het verschil zit vooral in de verhouding tussen jouw reactie en wat er feitelijk aan de hand is. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is sterk emotioneel reageren hetzelfde als dramatiseren?

Nee. Je kunt heel emotioneel reageren op iets wat werkelijk ingrijpend is. Dramatiseren gaat erom dat je de ernst, omvang of gevolgen van een gebeurtenis groter maakt dan de situatie rechtvaardigt.

Doe je dramatiseren altijd bewust?

Nee. Vaak heb je zelf op dat moment werkelijk het gevoel dat de situatie zo ernstig is. Pas wanneer de emotie zakt of iemand je helpt om naar de feiten te kijken, merk je misschien dat jouw interpretatie groter was geworden dan de gebeurtenis zelf.

Kan dramatiseren anderen onrustig maken?

Ja. Wanneer jij een situatie met veel spanning en grote woorden brengt, kan die spanning worden overgenomen door mensen om je heen. Zeker wanneer zij nog weinig informatie hebben, kan jouw reactie mede bepalen hoe ernstig zij denken dat iets is.

Waarom word ik boos wanneer iemand zegt dat ik overdrijf?

Omdat jouw gevoel op dat moment werkelijk sterk kan zijn. De opmerking dat je overdrijft kan dan klinken alsof jouw gevoel wordt ontkend. Het helpt meer wanneer iemand jouw emotie erkent en daarna samen met jou onderzoekt wat er feitelijk aan de hand is.

Is relativeren hetzelfde als een probleem bagatelliseren?

Nee. Bagatelliseren betekent dat je iets kleiner maakt dan het werkelijk is. Relativeren betekent juist dat je probeert het probleem op ware grootte te zien: niet groter, maar ook niet kleiner dan nodig.