home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / bezorgd hoogbegaafde kind

Zorgen over jouw hoogbegaafde kind?

Dit artikel hoort bij de serie: Is je kind hoogbegaafd? In die serie kijk ik stap voor stap naar signalen, vragen en misverstanden rond hoogbegaafdheid bij kinderen. In dit artikel gaat het over de zorgen die je als vader of moeder kunt hebben wanneer je merkt dat je kind vastloopt, zich terugtrekt, ongelukkig lijkt of thuis veel spanning oproept. Als ouder kun je best zorgen hebben wanneer jouw kind hoogbegaafd is. Soms kan het je in verwarring of misschien zelfs wel in paniek brengen. In dit artikel neem ik je mee in een reeks zorgen die ik in mijn coachingspraktijk regelmatig tegenkom.

Dat maakt de zorg zo zwaar. Jij ziet thuis wat anderen soms niet zien. Je ziet de spanning na school, de vermoeidheid, de boze buien, het terugtrekken of het verdriet. Je ziet misschien dat je kind zich groot houdt bij anderen, maar thuis instort. Of je merkt dat je kind steeds meer vastloopt, terwijl de omgeving zegt dat het allemaal wel meevalt. Dan kan er paniek ontstaan. Niet omdat je als ouder overdrijft, maar omdat je voelt dat er iets niet klopt en je geen ingang meer vindt. Je kind heeft pijn, jij zoekt hulp en toch blijft het alsof niemand het hele plaatje ziet.

Juist daarom is het belangrijk om je zorgen serieus te nemen. Niet om meteen in alarmstand te schieten, maar wel om goed te kijken: waar loopt mijn kind op vast? Wat gebeurt er thuis? Wat gebeurt er op school? Welke patronen keren steeds terug? En wie kijkt er mee vanuit kennis van hoogbegaafdheid? Je raakt niet zomaar bezorgd. Vaak zie je als ouder eerder dan de omgeving dat jouw kind vastloopt.

Wat doet hoogbegaafdheid met de verhoudingen thuis?

Een andere zorg is de spanning die thuis kan ontstaan. Zoals een moeder het ooit verwoordde: ‘Alles draait om haar. De broertjes en zusjes helpen zelfs mee om oplossingen te zoeken omdat ze de strijd, woordwisselingen en eindeloze discussies helemaal beu zijn.’

Wanneer een hoogbegaafd kind vastloopt, raakt dat vaak niet alleen het kind zelf. Het raakt ook de sfeer in huis. Gesprekken aan tafel kunnen voorzichtig worden. Ouders gaan opletten wat ze zeggen, omdat een kleine opmerking zomaar kan uitlopen op discussie, boosheid of verdriet. Broertjes en zusjes voelen die spanning ook, zelfs wanneer niemand het hardop benoemt.

Soms gaat er ongemerkt veel aandacht naar het kind dat vastloopt. Ouders kiezen daar meestal niet bewust voor. De situatie vraagt erom. Er moet weer iets besproken worden met school. Er is weer verdriet, boosheid, weigering, stress of strijd. Voor je het weet draait het gezinsleven om brandjes blussen.

Dat kan schuldgevoel geven. Je maakt je zorgen om je hoogbegaafde kind, maar ook om de andere kinderen. Krijgen zij nog genoeg aandacht? Moeten zij zich te veel aanpassen? Worden zij te vaak stil, behulpzaam of verstandig omdat er thuis al zoveel spanning is?

Ook tussen ouders kan druk ontstaan. De een wil begrenzen, de ander wil begrijpen. De een vindt dat er harder moet worden opgetreden, de ander voelt vooral de kwetsbaarheid van het kind. Daardoor kan het gesprek tussen ouders zelf ook gespannen worden. Je wilt het goed doen, allebei. Juist daardoor kan het schuren wanneer je allebei op een andere manier naar houvast zoekt.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het gedrag van je kind te kijken, maar ook naar wat er in het gezin gebeurt. Wanneer een kind vastloopt, gaat het hele gezin vaak meebewegen. Spanning beperkt zich thuis zelden tot een persoon.

Waarom trekt je hoogbegaafde kind zich terug?

Iemand vertelde: ‘Bij ons is vaak spanning en stress. Wanneer mijn dochter thuiskomt, sluit ze zich op in haar kamer. Ze keert naar binnen, zegt niets, is stil. Wanneer we haar ergens bij betrekken, krijgen we een snauwerig antwoord. De sfeer is negatief. De spanning is soms te snijden. En er is niets aan te doen, lijkt wel!’

Wat als je kind niet gelukkig lijkt?

Een moeder vertelde haar zorg: ‘Als mijn dochter maar gelukkig wordt. Maar ik zie dat ze niet gelukkig is. Iedere ochtend gaat ze tergend langzaam naar school. Bijna dagelijks komt ze te laat.’ Lees ook: Schoolprestaties blijven achter.

Als ouder raakt dit je diep. Je hoeft niet precies te weten wat er aan de hand is om te voelen dat je kind niet goed in zijn vel zit. Je ziet het aan kleine dingen. Het opstaan duurt langer. Naar school gaan wordt een strijd. De levendigheid verdwijnt. Je kind wordt stiller, prikkelbaarder of juist onverschilliger.

Bij een hoogbegaafd kind kan ongelukkig zijn verschillende oorzaken hebben. Soms is er te weinig uitdaging. Soms voelt het kind zich niet begrepen. Soms mist het aansluiting met leeftijdsgenoten. Soms past het zich de hele dag aan en komt de spanning thuis naar buiten. En soms is school niet de plek waar het kind tot zijn recht komt, terwijl het daar wel elke dag naartoe moet.

Dat maakt het voor ouders ingewikkeld. Want je wilt je kind niet zielig maken. Je wilt ook niet te snel zeggen dat school het probleem is. Maar je wilt evenmin wegkijken wanneer je merkt dat je kind steeds minder plezier heeft, steeds zwaarder wordt of steeds meer weerstand krijgt.

Gelukkig worden is geen simpel doel dat je als ouder kunt regelen. Maar je kunt wel serieus nemen wat je ziet. Je kunt vragen stellen zonder meteen te duwen. Je kunt samen onderzoeken wanneer je kind opleeft en wanneer het leegloopt. Je kunt kijken of de schooldag energie geeft of vooral energie kost.

Soms begint de oplossing niet met harder trekken aan je kind, maar met beter begrijpen waar het dagelijks op vastloopt. Want een kind dat tergend langzaam naar school gaat, zegt misschien zonder woorden: ik kan dit niet meer op deze manier.

Wat als je kind niet weet wat het wil?

Een vader vertelde: ‘Het is lastig om een studiekeuze te bepalen. Ze vindt alles bijna leuk. De ene keer wil ze dit, de andere keer dat. Als ouders word je er ook gewoon gek van.’

Bij hoogbegaafde kinderen en jongeren kan kiezen ingewikkeld zijn. Vaak is er juist veel belangstelling. Ze vinden veel interessant. Ze kunnen zich verdiepen in allerlei onderwerpen, snel enthousiast worden en ook snel zien wat er allemaal nog meer mogelijk is.

Dat kan voor ouders verwarrend zijn. Jij denkt misschien: kies nu gewoon eens. Maar voor je kind voelt het niet zo eenvoudig. Iedere keuze betekent ook dat andere mogelijkheden tijdelijk of definitief afvallen. En wanneer je kind breed geïnteresseerd is, kan dat voelen alsof er te veel deuren tegelijk openstaan.

Daar komt bij dat een hoogbegaafd kind vaak snel doorziet waar een opleiding, vak of richting tekortschiet. In het begin is er enthousiasme, maar zodra de diepgang ontbreekt, de herhaling te groot wordt of het tempo niet past, kan de motivatie snel verdwijnen. Dan lijkt het alsof je kind wispelturig is, terwijl er misschien iets anders speelt: het zoekt naar een richting die echt klopt bij zijn denken, interesses, tempo en behoefte aan betekenis.

Als ouder kun je daar moe van worden. Zeker wanneer keuzes steeds terugkomen, plannen veranderen of je het gevoel hebt dat er geen lijn in zit. Toch helpt het meestal niet om alleen te duwen op kiezen. Wat meer helpt, is samen onderzoeken waar de rode draad zit. Welke onderwerpen komen steeds terug? Waar krijgt je kind energie van? Waar haakt het telkens op af? Waarin zoekt het diepgang, vrijheid of uitdaging?

Soms weet je kind nog niet wat het wil, omdat het zichzelf nog niet goed genoeg kent. Dan is de vraag niet alleen: welke studie past hierbij? De vraag is ook: wie ben jij, wat heb jij nodig en in welke omgeving kom jij tot je recht?

Wat als je kind steeds opleidingen afbreekt?

Hans is twee weken geleden gestopt met zijn derde studie. Ook deze studie was saai. Zijn vader zei: ‘Ik ontplofte toen ik het hoorde. Alles hadden we rondgemaakt. Een studentenflat geregeld in de stad. Kosten gemaakt. En ja hoor, het is weer zover. Of de vakken zijn te makkelijk of ze zijn te moeilijk. Er is volgens hem nooit diepgang. Een tussenweg is er nooit. Hij loopt voor dingen weg, maar ziet dit zelf niet. Hij wil absoluut geen hulp aanvaarden. Hij wil alles zelf doen en zelf oplossen. Hij hangt de hele dag op de bank.’

Hoelang gaat deze onzekerheid en ellende nog duren?

Een moeder vertelde over haar angsten: ‘De ene keer is er migraine. Dan heeft hij last van nachtmerries.’ Ze zei: ‘Ik ben bang dat hij depressief wordt.’ Zelf zegt hij: ‘Was ik maar gewoon net als alle andere kinderen.’ Maar hij ontwikkelt angsten. Hij is bang in het donker, kan moeilijk slapen. Denkt al na over de dood, zingeving, sterven, lijden en pijn.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen van ouders die zich zorgen maken over hun hoogbegaafde kind.

Wanneer moet ik me zorgen maken om mijn hoogbegaafde kind?

Je hoeft niet bij elk signaal meteen in paniek te raken. Maar wanneer je merkt dat je kind langdurig ongelukkig is, zich steeds meer terugtrekt, veel spanning ervaart, niet meer naar school wil, lichamelijke klachten krijgt of zegt dat het niet meer weet hoe het verder moet, is het belangrijk om je zorgen serieus te nemen.

Waarom is mijn hoogbegaafde kind thuis zo boos of teruggetrokken?

Thuis komt er vaak uit wat een kind buitenshuis heeft ingehouden. Een hoogbegaafd kind kan zich op school aanpassen, groot houden of proberen niet op te vallen. Wanneer het thuiskomt, is de rek eruit. Boosheid of terugtrekken kan dan een teken zijn van overbelasting, teleurstelling, overprikkeling of niet begrepen worden.

Wat als school mijn zorgen niet herkent?

Dat kan verwarrend zijn. Soms laat een kind op school ander gedrag zien dan thuis. Het kan zich aanpassen, stil worden of juist redelijk functioneren, terwijl het thuis instort. Probeer concrete voorbeelden te verzamelen van wat jij ziet en vraag school om samen naar het totale beeld te kijken.

Kan een hoogbegaafd kind ongelukkig worden op school?

Ja, dat kan. School hoeft niet altijd de oorzaak te zijn. Wel kan een kind vastlopen wanneer er te weinig uitdaging, te weinig begrip, te veel herhaling of te weinig aansluiting is. Een kind kan dan zijn motivatie verliezen, zich terugtrekken of steeds meer weerstand tegen school ontwikkelen.

Wat kan ik doen als ik als ouder ten einde raad ben?

Begin met ordenen wat je ziet. Schrijf op wat er gebeurt, wanneer het gebeurt en wat eraan voorafgaat. Kijk naar patronen thuis en op school. Zoek hulp bij iemand die hoogbegaafdheid begrijpt en niet alleen naar gedrag kijkt, maar ook naar de onderliggende behoefte van je kind.