home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / volhardend / koppig halsstarrig

Koppig of halsstarrig

Koppig of halsstarrig is een valkuil. Ben jij koppig? Vind je dat zelf of zeggen anderen dat over jou? Koppigheid kan ontstaan wanneer jouw kernkwaliteit volhardend en vasthoudend zijn te ver doorschiet. Je geeft niet zomaar op, houdt vast aan wat voor jou belangrijk is en laat je niet onmiddellijk van jouw koers afbrengen. Dat is een kracht. Maar wanneer vasthouden verandert in niet meer willen luisteren, bijstellen of bewegen, wordt volharding halsstarrigheid.

Pas op met het etiket koppig

Ik wil beginnen door te waarschuwen voor negatieve feedbacklabels. Voor je het weet heb je een etiket op jouw rug. Zo van: 'ja, dat is ook wel een koppig type' of 'haar vader was precies zo'. Misschien hebben ze een punt, maar ik ben daar voorzichtig mee. Je kunt immers ook gewoon een afwijkende mening hebben. En al probeert de hele wereld jou te overtuigen, jij blijft voor die mening staan omdat je er werkelijk van overtuigd bent. Daar kan juist moed en durf voor nodig zijn.

Niet iedereen die vasthoudt aan een afwijkende mening is dus koppig. Soms wordt iemand koppig genoemd omdat hij niet zomaar meegaat met de meerderheid. De vraag is niet hoeveel mensen het met jou oneens zijn, maar of jij nog bereid bent om argumenten te onderzoeken en jouw standpunt opnieuw te bekijken.

Kun je koppig zijn zonder het zelf te merken?

Ja. Dat is zelfs heel goed mogelijk. Vanuit jouw eigen perspectief ben je misschien consequent, principieel of gewoon duidelijk. Je hebt immers redenen voor jouw mening en begrijpt niet waarom je die zou moeten loslaten. De ander ervaart ondertussen dat ieder argument wordt afgewezen, dat er nauwelijks ruimte is voor overleg en dat de uitkomst eigenlijk al vaststaat voordat het gesprek begonnen is.

Een aanwijzing is dat je steeds dezelfde reactie uit jouw omgeving krijgt. Mensen stoppen met argumenteren, zeggen steeds vaker 'laat maar' of beginnen bepaalde onderwerpen met jou te vermijden. Dan hoeft dat nog niet automatisch te betekenen dat jij ongelijk hebt, maar het is wel informatie over de manier waarop jouw vasthoudendheid op anderen overkomt.

Waar ligt de grens tussen standvastig en koppig?

Wat is de grens tussen ergens voor staan en koppigheid? Wat is de grens tussen vasthoudend en consequent zijn of halsstarrig worden? Voor mij wordt de grens bereikt wanneer je je niet meer openstelt voor jouw medemens of voor diens standpunten. Je luistert dan niet meer om te onderzoeken wat de ander zegt, maar vooral om jouw eigen gelijk te verdedigen.

Een ander signaal is dat je jezelf steeds meer als waarheidspachter opstelt. Je hebt niet alleen een mening, maar gaat ervan uit dat jouw zienswijze de enige juiste is en dat de ander vooral moet worden overtuigd. Dan raakt koppigheid aan de waarheid in pacht hebben. Standvastigheid laat ruimte voor verschil. Koppigheid maakt van verschil steeds gemakkelijker een strijd om het gelijk.

Waarom word je soms juist koppiger als iemand druk zet?

Koppigheid hoeft niet alleen voort te komen uit jouw mening. Soms wordt jouw vasthoudendheid juist sterker doordat een ander druk op je uitoefent. Hoe harder iemand probeert jou te overtuigen, hoe sterker jij je vastbijt. Je ervaart misschien dat jouw zelfstandigheid of vrijheid wordt aangetast en denkt: nu geef ik helemaal niet meer toe.

Daar ontstaat gemakkelijk een patroon waarin beide partijen elkaar versterken. De ander zet meer druk omdat jij niet beweegt en jij wordt halsstarriger omdat de ander meer druk zet. Op een bepaald moment gaat het gesprek nauwelijks nog over de oorspronkelijke kwestie. Dan gaat het over toegeven, winnen, verliezen en wie uiteindelijk zijn zin krijgt.

Koppigheid op de werkvloer

Halsstarrigheid tref ik ook aan op de werkvloer. Daar kan het zichtbaar worden als gebrek aan veranderbereidheid of wendbaarheid. Je blijft het werk op jouw eigen manier doen omdat je het altijd zo hebt gedaan, houdt hardnekkig vast aan jouw standpunt, bewandelt steeds dezelfde paden of hebt nauwelijks bereidheid om mee te denken over een compromis of verbetering.

• Je blijft eigenzinnig werken op jouw vertrouwde manier.
• Je houdt stijfkoppig vast aan jouw eigen standpunten.
• Je blijft hardnekkig dezelfde geijkte paden bewandelen.
• Je toont weinig bereidheid om in de samenwerking mee te bewegen.
• Je komt stroef of stug over in de communicatie.
• Je wilt nauwelijks zoeken naar een werkbaar compromis.
• Je blijft vasthouden aan een zienswijze terwijl omstandigheden veranderen.
• Je staat onvoldoende open voor verbetering.

Dat kan uiteindelijk jouw effectiviteit aantasten. Volharding helpt je om door te zetten wanneer iets moeilijk is. Halsstarrigheid zorgt ervoor dat je blijft doorgaan wanneer juist aanpassen, luisteren of opnieuw kiezen nodig is.

Is koppig hetzelfde als eigenwijs?

Ik krijg soms de vraag naar het verschil tussen koppig en eigenwijs. Er is zeker overlap. Zowel een eigenwijs als een koppig mens kan sterk vasthouden aan de eigen zienswijze. Maar het accent verschilt. Wie eigenwijs of eigengereid is, gaat vooral graag zijn eigen gang en vertrouwt sterk op het eigen oordeel. Wie koppig is, houdt vooral vast aan een mening of standpunt en wil daar moeilijk van afwijken.

Je kunt dus eigenwijs zijn zonder een discussie eindeloos vol te houden en je kunt koppig zijn zonder dat je voortdurend jouw eigen gang gaat. De begrippen raken elkaar, maar zijn niet hetzelfde.

Waarom is koppigheid ineffectief?

Koppigheid en halsstarrigheid leveren uiteindelijk vaak weinig op. Het enige wat kan gebeuren is dat jouw omgeving afhaakt en denkt: het zal wel, laat hem maar praten of er is toch geen beginnen aan. Daarmee verdwijnt de openheid uit het gesprek. Jouw mening of standpunt komt dan feitelijk boven de relatie met de ander te staan.

Dat is het merkwaardige van deze valkuil. Je houdt extra stevig vast omdat je jouw punt belangrijk vindt, maar juist daardoor neemt de bereidheid van anderen om nog werkelijk naar jouw punt te luisteren af. Je bereikt dan het tegenovergestelde van wat je waarschijnlijk wilde.

De kracht achter koppigheid

Koppigheid heeft te maken met een positieve eigenschap. Waarschijnlijk ben je standvastig, volhardend en vasthoudend. Je geeft niet zomaar op, laat je niet bij de eerste tegenslag van jouw koers afbrengen en kunt lang doorgaan waar anderen eerder afhaken. Juist die kracht kan veel opleveren wanneer een doel tijd, inspanning en overtuiging vraagt.

Alleen soms sla je door. Vasthoudend zijn is positief, maar wanneer je niet meer kunt onderzoeken of jouw koers nog klopt, wordt dezelfde kracht een beperking. De oplossing is daarom niet dat je voortaan gemakkelijk opgeeft. Je wilt jouw volharding behouden en leren herkennen wanneer verder vasthouden nog kracht is en wanneer het alleen nog maar vastzitten wordt.

Wat doet koppigheid met jouw communicatie?

Wanneer je in de valkuil van koppigheid bent beland, communiceer je dat vaak ook zonder het letterlijk te zeggen. Jouw toon, lichaamstaal en formuleringen kunnen gesloten worden. Je luistert minder nieuwsgierig en reageert sneller met tegenargumenten. Voor de ander voelt het gesprek dan misschien niet meer als overleg, maar als een poging om hem alsnog jouw kant op te krijgen.

Gelijk hebben en gelijk krijgen zijn verschillende dingen. Maar nog belangrijker is de vraag of er in het gesprek gelijkwaardigheid overblijft. Je hoeft jouw mening niet in te leveren om de ander serieus te nemen. Je kunt stevig staan voor wat jij vindt en tegelijkertijd ruimte geven aan het feit dat een ander vanuit een ander perspectief tot een andere conclusie komt.

Wat is het tegenovergestelde van koppig?

Het tegenovergestelde is niet dat je voortaan overal in meegaat. Wanneer je zo plooibaar wordt dat je iedereen gelijk geeft en jouw mening aanpast aan degene die tegenover je zit, schiet je de andere kant op. Dan kom je in de buurt van met alle winden meewaaien.

De balans ligt dus niet tussen koppig zijn en meningloos worden. De balans ligt tussen standvastigheid en openheid. Je mag jouw standpunt hebben, verdedigen en vasthouden zolang je ook bereid blijft om te luisteren, nieuwe informatie serieus te nemen en te erkennen dat voortschrijdend inzicht soms juist kracht vraagt.

Hoe word je minder koppig zonder jouw standvastigheid kwijt te raken?

Door niet onmiddellijk los te laten wat voor jou belangrijk is, maar wel ruimte te maken voor onderzoek. Vraag de ander waarom hij iets anders ziet. Vat zijn argument eerst samen voordat je erop reageert. Onderzoek ook wat er zou moeten gebeuren om jou daadwerkelijk van mening te laten veranderen. Wanneer het eerlijke antwoord 'niets' is, weet je dat je waarschijnlijk niet meer aan het onderzoeken bent maar vooral aan het vasthouden.

Je kunt ook leren onderscheid te maken tussen jouw doel en jouw gekozen route. Soms blijft het doel belangrijk, maar blijkt een andere aanpak beter. Wie werkelijk volhardend is, hoeft niet aan iedere methode vast te houden. Juist kunnen aanpassen kan ervoor zorgen dat je uiteindelijk bereikt waar je voor staat.

Ontwikkeldoelen bij koppigheid en halsstarrigheid

Wanneer jouw volharding regelmatig doorschiet in koppigheid, kunnen deze drie ontwikkeldoelen helpen om stevigheid en openheid beter met elkaar in balans te brengen:

• Argumenten van anderen werkelijk onderzoeken voordat je jouw eigen standpunt opnieuw bevestigt.
• Herkennen wanneer vasthouden nog functioneel is en wanneer veranderen of bijstellen effectiever wordt.
• Jouw mening stevig blijven uitspreken zonder van een verschil van inzicht een strijd om het gelijk te maken.

Veelgestelde vragen over koppigheid en halsstarrigheid

Koppigheid wordt gemakkelijk verward met standvastigheid, principieel zijn, eigenwijsheid of gewoon een afwijkende mening hebben. Daarom is vooral belangrijk hoeveel ruimte je nog hebt om te luisteren, te onderzoeken en eventueel van koers te veranderen. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is koppig zijn altijd negatief?

Nee. Wat mensen koppig noemen kan soms gewoon vasthoudendheid of standvastigheid zijn. Het wordt een valkuil wanneer je niet meer voldoende openstaat voor informatie, omstandigheden of argumenten die aanleiding geven om jouw standpunt opnieuw te bekijken.

Kan koppigheid ook helpen om een doel te bereiken?

De kracht erachter kan dat zeker. Volharding helpt je om door te zetten wanneer iets moeilijk wordt. Maar vasthouden aan een doel is iets anders dan vasthouden aan iedere gekozen aanpak. Soms bereik je juist meer doordat je bereid bent jouw route aan te passen.

Waarom noemen anderen mij koppig terwijl ik vind dat ik gewoon consequent ben?

Omdat zij vooral ervaren hoeveel ruimte hun argumenten bij jou krijgen. Jij kunt jouw gedrag zien als consequent blijven, terwijl de ander ervaart dat zijn inbreng nauwelijks invloed kan hebben. Het verschil wordt duidelijker wanneer je onderzoekt of je werkelijk bereid bent om van mening te veranderen wanneer daar goede redenen voor zijn.

Is een compromis sluiten hetzelfde als toegeven?

Nee. Een compromis betekent dat beide partijen onderzoeken waar beweging mogelijk is om tot een werkbare oplossing te komen. Dat hoeft niet te betekenen dat jouw oorspronkelijke standpunt verkeerd was of dat je overal afstand van doet.

Kun je principieel zijn zonder halsstarrig te worden?

Ja. Principieel zijn betekent dat bepaalde waarden of uitgangspunten voor jou belangrijk zijn. Je kunt daar stevig voor staan en toch luisteren naar andere inzichten, uitzonderingen onderzoeken en rekening houden met de context. Juist die openheid maakt het verschil met halsstarrigheid.