home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / verwachtingen uitspreken

Verwachtingen bespreekbaar maken en uitspreken

Dit artikel over verwachtingen uitspreken en bespreekbaar maken hoort bij de serie over duidelijk communiceren. Vaak verwachten we van alles van elkaar, maar vergeten we om dit met elkaar te bespreken. Daardoor ontstaat onduidelijkheid en uiteindelijk soms onenigheid, teleurstelling of een conflict. Wie verwachtingen uitspreekt en afstemt, draagt bij aan duidelijkheid in de communicatie.

Je bent zelf de eigenaar van jouw verwachtingen

Verwachtingen komen in heel veel persoonlijke ontwikkeltrajecten terug. Ze spelen een rol bij autonomie, communicatie, conflictvermijding en conflicthantering. Je bent zelf de eigenaar van jouw verwachtingen. Die hebben vaak een raakvlak met jouw persoonlijke waarden en normen. Soms verwacht je dat iedereen zo is als jij, maar dat is vaak niet zo. En juist daarom vraagt het om communicatie: je moet verwachtingen uitspreken en met elkaar bespreken.

Ook voor leidinggevenden is dit een belangrijk onderwerp. Daar noemen we het vaak verwachtingsmanagement. Maar uiteindelijk gaat het steeds over dezelfde vragen: wat verwacht jij, wat verwacht de ander en hebben jullie dat ook werkelijk met elkaar besproken?

Sluimerende of bewuste verwachtingen

Ik spreek wel over impliciete en expliciete verwachtingen. Impliciete verwachtingen zijn verwachtingen waar we ons niet zo bewust van zijn. Dat zijn ongeschreven regels of ongeschreven normen en waarden die je hebt. Je verwacht iets van een ander omdat jij het ook zo zou doen. Zo kun je verwachtingen hebben van elkaar zonder dat we ons daar altijd van bewust zijn. Ze sluimeren als het ware. Maar zoals jij verwachtingen kunt hebben van iemand anders, zo heeft de ander ook verwachtingen van jou. Voorbeelden van sluimerende verwachtingen:

• Je staat altijd voor iemand klaar en nu meen je dat hij jou wel helpt met de verhuizing zonder dat je erom vraagt. Dat zou jij namelijk wel doen.
• Je bent ziek en je verwacht dat jouw collega’s zich vanzelf laten horen, maar dat is niet altijd het geval.

Expliciete verwachtingen zijn verwachtingen waar jij je wel bewust van bent. Hoe groter de bewustwording rond jouw verwachtingspatroon, hoe duidelijker je kunt zijn in jouw communicatie.

Verwachtingen bespreken is communicatie

Communicatie is delen en komt van het woord commune. Verwachtingen bespreken is dus verwachtingen met de ander delen en vice versa. In het kader van goede relaties is het belangrijk om verwachtingen uit te spreken en te bespreken. Je voorkomt conflicten wanneer verwachtingen duidelijk zijn. Een aantal situaties is denkbaar:

Verwachtingen zijn duidelijk

• Jij en ik verwachten hetzelfde en de match is aanwezig.
• Jij verwacht iets anders dan ik of ik verwacht iets anders dan jij.

Verwachtingen zijn onduidelijk

• Jij weet niet wat ik verwacht en ik weet niet wat jij verwacht.
• Ik ga ervan uit dat jij dit verwacht of jij gaat ervan uit dat ik dit verwacht.

Het uitspreken van verwachtingen is belangrijk omdat het bijdraagt aan duidelijkheid, zelfs al verschillen jij en ik van inzicht. Wanneer verwachtingen op elkaar zijn afgestemd, bevordert dat het wij-gevoel. Daarom is het belangrijk dat dit gebeurt in teams en organisaties. Het bevordert de saamhorigheid, de onderlinge verbondenheid en de motivatie. Wanneer verwachtingen uiteenlopen, is er een conflict. Let wel: een conflict is wat anders dan ruzie, maar duidelijk is dat onze verwachtingen uiteenlopen.

Hoe spreek je verwachtingen duidelijk uit?

Benoem eerst wat jij verwacht en leg uit waarom dit voor jou belangrijk is. Vraag daarna wat de ander verwacht en luister naar het antwoord. Ga er niet automatisch van uit dat de ander hetzelfde denkt, dezelfde waarden heeft of vanuit dezelfde vanzelfsprekendheden handelt als jij. Controleer vervolgens waar de verwachtingen overeenkomen en waar ze verschillen. Bespreek wat haalbaar is en wat niet. Pas daarna kun je samen duidelijke afspraken maken over wie wat doet en wanneer dat gebeurt. Een uitgesproken verwachting is namelijk nog niet automatisch een afspraak.

Leg een ander niet jouw verwachtingen op

Leg een ander niet jouw verwachtingen op. Anders gezegd: maak van jouw verwachting niet mijn verplichting. Wanneer je dat wel doet, ben je normatief in jouw communicatie. Eigenlijk overrule je de ander daardoor. Je ontneemt de ander de ruimte en je knaagt aan de persoonlijke vrijheid van de ander.

Verwachtingen spelen in iedere relatie

Verwachtingen spelen in ieder type relatie een rol, zowel thuis als op het werk:

• Ouder-kindrelatie.
• Partnerrelatie.
• Werkgever en werknemer.
• Leidinggevende en medewerker.
• Collega’s onder elkaar.
• Binnen jouw team.

Gevolgen van onduidelijke of verschillende verwachtingen

Wanneer verwachtingen onduidelijk zijn, kan dat op termijn de relatie verstoren. Dat is ook het geval wanneer later blijkt dat er verschillende verwachtingen zijn. Mogelijke gevolgen zijn:

• Er kan teleurstelling ontstaan bij de een of bij de ander en het kan zelfs tot conflicten leiden.
• Er ontstaan aannames: we nemen aan dat de ander zo reageert of we gaan ervan uit dat iets vanzelfsprekend is.
• Er ontstaat ruis in de communicatie.
• Er ontstaat beeldvorming.

Veelgestelde vragen over verwachtingen uitspreken

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over verwachtingen, teleurstelling en het afstemmen van verwachtingen in persoonlijke en zakelijke relaties.

Wat is het verschil tussen een verwachting en een wens?

Een wens geeft aan wat je graag zou willen. Bij een verwachting ga je er vaak al vanuit dat iets zal gebeuren of dat iemand zich op een bepaalde manier zal gedragen. Juist die vanzelfsprekendheid kan tot teleurstelling leiden.

Kunnen verwachtingen tijdens een relatie veranderen?

Ja. Mensen, omstandigheden en behoeften veranderen. Daarom is het belangrijk om verwachtingen niet één keer, maar met enige regelmaat te bespreken.

Wat doe je als de ander jouw verwachting niet deelt?

Onderzoek eerst waarom jullie verwachtingen verschillen. Bespreek vervolgens wat voor beiden haalbaar en aanvaardbaar is. Je kunt jouw verwachting uitspreken, maar de ander hoeft die niet automatisch over te nemen.

Waarom leiden onuitgesproken verwachtingen tot teleurstelling?

Omdat jij rekent op iets waarvan de ander mogelijk niets weet. De ander krijgt dan achteraf het verwijt dat hij of zij niet heeft voldaan aan een verwachting die nooit is besproken.

Wat betekent verwachtingsmanagement voor een leidinggevende?

Een leidinggevende maakt duidelijk wat van medewerkers wordt verwacht, vraagt wat medewerkers nodig hebben en controleert of afspraken voor iedereen helder en haalbaar zijn.