home / team organisatie / teamontwikkeling / hybride werken / motivatie thuiswerken

Motivatie bij thuiswerken: waarom neemt die af en wat helpt?

De motivatie verliezen bij het thuiswerken, ik hoor het regelmatig van mensen die ik spreek. ‘Het is moeilijk de motivatie vast te houden en er thuis net zo vol tegenaan te gaan als op het werk’, zegt de één. ‘Ik zit naar m'n beeldscherm te staren en kan mezelf er maar niet toe zetten om die klus echt aan te pakken’, zegt een ander. Herken je dat? Binnen het thema hybride werken is motivatie een belangrijk aandachtspunt, juist omdat thuiswerken voor de ene medewerker uitstekend werkt en voor de andere veel meer vraagt.

Minder motivatie betekent niet automatisch dat je lui bent of onvoldoende betrokken bent bij jouw werk. Thuis kunnen bronnen van motivatie veranderen of zelfs gedeeltelijk wegvallen. Denk aan structuur, sociaal contact, erkenning, waardering, inspiratie, duidelijkheid en betekenis. Dan is de interessante vraag niet alleen: hoe krijg ik mezelf weer aan het werk? De betere vraag is vaak: wat mis ik?

Onzekerheid en gebrek aan structuur kunnen motivatie verminderen

Onzekerheid kost energie. Tijdens de coronacrisis ging dat bijvoorbeeld over de toekomst van organisaties, werkgelegenheid en de vraag hoe lang de uitzonderlijke situatie zou duren. Die specifieke omstandigheden liggen inmiddels achter ons, maar onzekerheid kan ook bij het huidige thuiswerken een rol spelen. Wat wordt er precies van mij verwacht? Welke taken hebben prioriteit? Wanneer moet ik bereikbaar zijn? Waarop word ik uiteindelijk beoordeeld?

Aan een deel van die onzekerheid kun je iets doen door duidelijke afspraken te maken met collega's en leidinggevende. Spreek af welke doelen en taken belangrijk zijn, hoe je contact houdt en wat je over en weer van elkaar verwacht. Wanneer de doelstellingen helder zijn, kun je jouw werkzaamheden daar beter op afstemmen.

Ook de structuur die op kantoor vanzelf ontstaat, moet je thuis soms zelf organiseren. Een begin- en eindtijd, een werkplanning, pauzes en momenten voor ontspanning kunnen helpen. Je maakt daarmee eigenlijk afspraken met jezelf. Wie de uitzonderlijke situatie van het gedwongen thuiswerken verder wil bekijken, kan lezen over thuiswerken in crisistijd.

Minder informeel contact kan motivatie en verbinding verminderen

Even spontaan bij iemand binnenlopen om iets te vragen of te overleggen is er niet vanzelfsprekend bij wanneer je thuiswerkt. Hetzelfde geldt voor gaandeweg ideeën oppikken, zien hoe een collega een taak aanpakt of bij de koffieautomaat horen wat er binnen het team speelt. Het lijkt allemaal bijzaak totdat het wegvalt.

Als contact en uitwisseling belangrijk voor je zijn, of dat nu werkgerelateerd of informeel is, zul je daar op afstand meer initiatief voor moeten nemen. Houd contact met anderen en wees daar creatief in. Een gezamenlijke online koffiepauze kan bijvoorbeeld werken. Ik hoorde ook van collega's die een deel van de dag met de webcam aan werkten zodat zij het gevoel hadden toch samen te werken.

Dat laatste is natuurlijk geen universele oplossing. De één vindt zo'n vorm van digitaal samenzijn prettig en de ander wordt er knettergek van. Ook hier geldt: kijk welke behoefte achter het probleem zit. Mis je overleg, gezelligheid, inspiratie, snel kunnen sparren of simpelweg het gevoel dat je bij een team hoort? Pas als je dat weet, kun je zoeken naar een vorm die werkelijk helpt.

Verlies van betekenis en voldoening bij thuiswerken

Misschien heb je het gevoel dat jouw werk aan betekenis heeft verloren en niet meer zoveel voldoening geeft. Weet je dan ook waardoor het in deze situatie minder zinvol lijkt? Wat mis je? Hoe kun je dat aanvullen? Werk dat voor jou werkelijk betekenis heeft, kan een belangrijke bron van motivatie zijn. Meer daarover lees je bij zinvol werk.

En een gewetensvraag: heeft het er eigenlijk altijd al aan ontbroken maar wordt dat nu pas echt duidelijk in jouw thuiswerksituatie? Dan wordt het misschien tijd om jouw behoeften en drijfveren helder in kaart te brengen en jouw keuzes opnieuw te bekijken. Je kunt natuurlijk uiteindelijk dezelfde keuzes maken, maar dan doe je dat tenminste heel bewust. En dat merk je vaak in jouw motivatie.

Thuiswerken leidt tot afstand, letterlijk. Maar die afstand hoeft er gevoelsmatig niet te zijn. Verbinding met jouw werk, collega's en organisatie blijft mogelijk, alleen moet je sommige zaken die op kantoor vanzelf gebeurden bewuster organiseren.

Hoe krijg je jouw motivatie bij thuiswerken weer terug?

De oplossing is niet altijd dat je jezelf harder moet toespreken of nóg strakker moet plannen. Wanneer motivatie samenhangt met behoeften, helpt het om eerst te onderzoeken wat er werkelijk ontbreekt. Waar zit de schaarste? Dat is een veel bruikbaarder vertrekpunt dan jezelf verwijten dat je onvoldoende discipline hebt.

Je kunt bijvoorbeeld het volgende onderzoeken:

• Mis je structuur? Maak dan duidelijke afspraken over doelen, werktijden, prioriteiten en pauzes.
• Mis je sociaal contact? Organiseer bewust momenten om collega's te spreken, ook buiten formeel overleg.
• Mis je erkenning of waardering? Bespreek jouw behoefte aan feedback in plaats van te wachten tot iemand toevallig iets zegt.
• Mis je uitwisseling en inspiratie? Zoek collega's op met wie je kunt sparren of gezamenlijk aan een onderwerp kunt werken.
• Mis je duidelijkheid? Vraag dan concreet naar verwachtingen, verantwoordelijkheden en het gewenste resultaat.
• Mis je betekenis? Onderzoek opnieuw wat jij belangrijk vindt in jouw werk en of jouw huidige werkzaamheden daar nog voldoende bij aansluiten.

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar het vraagt wel dat je jezelf serieus neemt. Wie alleen probeert harder te werken terwijl een belangrijke behoefte structureel onvervuld blijft, is vooral bezig het gevolg te bestrijden. Motivatie komt gemakkelijker terug wanneer je begrijpt wat jou normaal gesproken in beweging brengt.

Wanneer is motivatieverlies bij thuiswerken een signaal dat er meer speelt?

Een dag weinig zin hebben is iets anders dan wekenlang nauwelijks meer op gang komen. Niet ieder motivatieprobleem hoeft groot gemaakt te worden. Maar wanneer motivatie langere tijd sterk afneemt, je vrijwel geen energie meer uit jouw werk haalt of je functioneren merkbaar verslechtert, is het verstandig om verder te kijken.

Let bijvoorbeeld op een combinatie van signalen: steeds meer moeite om te beginnen, nauwelijks nog contact zoeken, sterke vermoeidheid, concentratieproblemen, slecht kunnen stoppen met werken, somberheid of voortdurend het gevoel achter de feiten aan te lopen. Dan kan er meer spelen dan alleen een tijdelijke motivatiedip. De verdieping over ziek worden door thuiswerken gaat uitgebreider in op zulke signalen en omstandigheden.

Ook hier geldt dat thuiswerken niet automatisch de oorzaak hoeft te zijn. Soms maakt thuiswerken vooral zichtbaar wat al langer speelde. Misschien is de werkdruk te hoog, ontbreekt betekenis al langere tijd of is er weinig steun vanuit de organisatie. Het is daarom belangrijk om niet alleen te vragen hoe je jouw motivatie kunt repareren, maar ook wat jouw motivatieverlies je probeert te vertellen.

Veelgestelde vragen over motivatie bij thuiswerken

Motivatie is niet iedere dag hetzelfde en thuiswerken hoeft daarbij niet automatisch het probleem te zijn. Interessanter is waarom jouw motivatie thuis anders reageert dan op kantoor en welke omstandigheden daarbij een rol spelen. De volgende vragen verdiepen situaties die in de praktijk regelmatig voorkomen.

Is minder motivatie bij thuiswerken altijd een probleem?

Nee. Niemand is iedere dag even gemotiveerd en een tijdelijke dip hoeft niet onmiddellijk opgelost te worden. Het wordt vooral interessant wanneer het patroon langere tijd aanhoudt, jouw prestaties merkbaar achteruitgaan of je steeds meer tegen jouw werk gaat opzien. Dan kan het zinvol zijn om te onderzoeken welke behoefte of omstandigheid veranderd is.

Waarom ben ik op kantoor wel gemotiveerd en thuis niet?

Op kantoor krijg je ongemerkt allerlei prikkels en hulpbronnen mee. Collega's beginnen aan het werk, iemand vraagt iets, je hoort wat er speelt en de omgeving geeft structuur aan jouw dag. Thuis moet je een deel daarvan zelf organiseren. Wanneer juist sociaal contact, gezamenlijke energie of duidelijke routines belangrijk voor jouw motivatie zijn, kan dat verschil behoorlijk groot worden.

Kan te veel vrijheid bij thuiswerken juist demotiveren?

Ja. Vrijheid klinkt aantrekkelijk, maar niet iedereen functioneert het beste bij maximale autonomie. De één bloeit op wanneer hij vrijwel zelf kan bepalen hoe de dag verloopt. Een ander heeft juist duidelijke afspraken, deadlines of regelmatig contact nodig om in beweging te blijven. Autonomie is dus geen wedstrijd waarbij meer altijd beter is.

Wat doe je als collega's belangrijk zijn voor jouw motivatie?

Neem die behoefte serieus. Je hoeft jezelf niet wijs te maken dat je volledig zelfstandig zou moeten kunnen functioneren wanneer contact en uitwisseling jou juist energie geven. Organiseer momenten om samen te werken, spreek af op kantoor of plan bewust informele en inhoudelijke contacten. Het doel is niet om jezelf onafhankelijk te maken van anderen, maar om te weten welke vorm van contact jou helpt.

Wanneer helpt meer naar kantoor gaan bij motivatieproblemen?

Meer op locatie werken kan helpen wanneer je daar structuur, sociaal contact, inspiratie of directe afstemming vindt die thuis ontbreekt. Het helpt minder wanneer de werkelijke oorzaak bijvoorbeeld een te hoge werkdruk, onduidelijke functie of gebrek aan betekenis is. Vraag jezelf daarom eerst af wat er op kantoor anders is. Dáár zit vaak de aanwijzing waarom teruggaan naar kantoor wel of niet zal helpen.