home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / zorgen overbezorgd

Zorgen maken of overbezorgd zijn?

Maak jij je snel ergens zorgen over? Zit je gauw ergens over in en zie je snel wat er mis kan gaan of nog niet helemaal op orde is? Dat hoeft niet alleen maar negatief te zijn. Je kunt zorgvuldig, betrokken en verantwoordelijk zijn. Maar binnen angstgevoelens kan bezorgdheid ook doorslaan. Dan ben je niet meer alleen alert, maar verlies je veel energie aan problemen die er nog niet zijn of waarop je nauwelijks invloed hebt.

Waar kun je je zorgen over maken?

Wanneer je bezorgd bent, maak je je ongerust over iets wat belangrijk voor je is. Je kunt je zorgen maken over de toestand in de wereld, de gezondheid van een geliefde, de werkgelegenheid van jouw partner of de ontwikkeling van jouw kinderen. Ook over kleinere en meer dagelijkse onderwerpen kun je onzekerheid ervaren.

• Zal het goed gaan met mijn werk?
• Wordt mijn contract wel verlengd?
• Slaag ik voor die opleiding?
• Gaat het goed met mijn kinderen?
• Zal het nieuwe huis bevallen?
• Zal het goed blijven gaan met mijn relatie?

Redenen genoeg om je zorgen te maken. Wanneer dat binnen normale proporties blijft, is dat niet zo erg. Zorgen kunnen ervoor zorgen dat je nadenkt, informatie verzamelt en op tijd handelt. Het wordt anders wanneer je gedachten blijven doorgaan nadat je hebt gedaan wat redelijkerwijs mogelijk is.

Wat heb je als zorgvuldige zorgenmaker nodig?

Omdat je nauwkeurig werkt en weinig aan het toeval wilt overlaten, heb je soms wat meer tijd nodig om taken rustig af te werken of te controleren. Het helpt wanneer verwachtingen duidelijk zijn en je weet welke verantwoordelijkheid bij jou ligt. Ook vertrouwen van een leidinggevende of collega’s is belangrijk. Wanneer iemand voortdurend over jouw schouder meekijkt of opdrachten onduidelijk formuleert, kan jouw onzekerheid juist toenemen.

• Je hebt voldoende tijd nodig om taken zorgvuldig af te ronden.
• Je hebt duidelijkheid nodig over wat er van jou wordt verwacht.
• Je hebt vertrouwen nodig van jouw leidinggevende en collega’s.

Wanneer wordt bezorgdheid overbezorgdheid?

De vraag is: wanneer ben je bezorgd en wanneer ben je overbezorgd? Ik noem overbezorgdheid de valkuil van de zorgdrager of de zorgenmaker. Zorgen maken kan functioneel zijn. Het helpt je om risico’s te zien, zorgvuldig te handelen en verantwoordelijkheid te nemen. Overbezorgdheid dient vaak geen praktisch doel meer. Je blijft controleren, vooruitdenken of scenario’s bedenken zonder dat dit tot een bruikbare actie leidt.

Je bent dan niet meer bezig met een werkelijk probleem, maar met alles wat misschien zou kunnen gebeuren. Daarbij probeer je problemen soms al op te lossen voordat duidelijk is of ze überhaupt zullen ontstaan.

Waaraan herken je overbezorgdheid?

• Je maakt je overal druk om, ook om dingen die er nog niet zijn.
• Je maakt je zorgen over zaken die buiten jouw invloed liggen.
• Je verliest onnodig veel energie aan mogelijke problemen.
• Je ziet tegen steeds meer gewone taken en gebeurtenissen op.
• Je bedenkt negatieve scenario’s die niet op feiten zijn gebaseerd.
• Je probeert problemen op te lossen voordat ze zijn ontstaan.
• Je wilt alles weten om controle over de situatie te houden.
• Je bemoeit je met zaken die eigenlijk bij een ander horen.
• Je raakt van de leg wanneer iets anders loopt dan je had bedacht.
• Je herinnert jezelf en anderen voortdurend aan wat er mis kan gaan.

Waarom wil je zo graag controle houden?

Overbezorgdheid heeft vaak te maken met onzekerheid en een sterke behoefte aan grip. Je wilt weten waar iemand is, hoe iets zal verlopen en wat de uitkomst wordt. Wanneer je die informatie niet hebt, vult jouw hoofd de lege plekken zelf in. En opvallend genoeg meestal niet met een geruststellende verklaring.

Misschien ben je bang om iemand te verliezen, wil je voorkomen dat er fouten worden gemaakt of heb je moeite met onverwachte veranderingen. Controle lijkt dan bescherming te bieden. Maar volledige controle bestaat niet. Hoe harder je probeert haar toch te krijgen, hoe meer spanning je kunt ervaren.

Wat zijn mogelijke oorzaken?

Overbezorgdheid kan verschillende oorzaken hebben. Misschien herken je er één of meerdere:

• Angst om iemand of iets te verliezen.
• Een gebrek aan vertrouwen in jezelf, de ander of de goede afloop.
• Een sterke behoefte aan controle en zekerheid.
• Moeite met onverwachte veranderingen.
• De behoefte om vast te houden aan gewoonten en bekende patronen.
• De wens om voortdurend overzicht te houden.
• Het gevoel dat jij verantwoordelijk bent voor wat anderen doen.

Wanneer sla je door bij controleverlies?

Overbezorgd zijn bestaat in verschillende gradaties. In lichte vorm blijf je lang nadenken en piekeren. In sterkere vorm kun je volledig in beslag worden genomen door de gedachte dat iemand iets overkomt of dat een situatie verkeerd afloopt. Je hoort bijvoorbeeld een ambulance terwijl jouw partner onderweg is en jouw hoofd legt direct een verband. Of jouw kind is ergens gaan spelen en je ziet meteen voor je wat er allemaal zou kunnen gebeuren.

Het probleem is niet dat je om iemand geeft. Het probleem is dat jouw fantasie een mogelijke gebeurtenis behandelt alsof die al werkelijk plaatsvindt. Jouw lichaam reageert op dat scenario met onrust, terwijl je geen feitelijke informatie hebt dat er iets aan de hand is.

Wat zijn de gevolgen van overbezorgdheid?

Welke artikelen helpen je verder?

Wat kun je doen wanneer je overbezorgd bent?

Begin met het verschil tussen zorgen en handelen. Kun je informatie verzamelen, een afspraak maken of iets voorbereiden? Doe dat dan. Heb je gedaan wat binnen jouw invloed ligt, merk dan op wanneer jouw hoofd hetzelfde probleem opnieuw probeert op te lossen. Nog een keer nadenken geeft dan geen nieuwe uitkomst, maar wel nieuwe spanning.

Onderzoek ook welke verantwoordelijkheid werkelijk bij jou hoort. Je mag betrokken zijn bij jouw partner, kinderen, collega’s of familieleden, maar je kunt hun leven niet volledig controleren. De verantwoordelijkheid bij de ander laten is niet hetzelfde als onverschillig worden. Het betekent dat je de ander ruimte geeft om zelf keuzes te maken, ervaringen op te doen en verantwoordelijkheid te dragen.

Loslaten als leerdoel

Leren loslaten kan een belangrijk leerdoel zijn. Loslaten betekent niet dat je niets meer belangrijk vindt. Het betekent dat je stopt met vasthouden aan uitkomsten, situaties en mensen die je niet volledig kunt beheersen.

• Leer loslaten wat je zo graag wilt vasthouden.
• Leer loslaten waarop je geen invloed hebt.
• Laat verantwoordelijkheden bij de persoon bij wie ze horen.
• Laat je niet alleen leiden door angst, maar ook door vertrouwen.

Veelgestelde vragen over zorgen en overbezorgdheid

Hieronder beantwoord ik vijf vragen over bezorgdheid, zorgzaamheid, controle en loslaten.

Is bezorgd zijn altijd negatief?

Nee. Bezorgdheid kan voortkomen uit betrokkenheid, zorgvuldigheid en verantwoordelijkheidsgevoel. Het helpt je om risico’s te zien en op tijd te handelen. Het wordt een probleem wanneer je blijft doorgaan zonder dat jouw gedachten nog tot een bruikbare actie leiden.

Wat is het verschil tussen zorgzaam en overbezorgd?

Een zorgzaam persoon ondersteunt de ander en houdt rekening met wat nodig is. Een overbezorgd persoon probeert vanuit eigen angst steeds meer controle te krijgen. Daardoor kan hulp veranderen in bemoederen of betuttelen.

Waarom denk ik vooral aan een negatieve afloop?

Jouw hoofd probeert je voor gevaar te behoeden. Wanneer je onzeker bent, zoekt het naar mogelijke risico’s. Als dat patroon doorschiet, krijgen negatieve scenario’s veel meer aandacht dan neutrale of positieve mogelijkheden.

Waarom helpt controle maar tijdelijk?

Controle kan even geruststelling geven, maar zij neemt onzekerheid nooit volledig weg. Er ontstaat altijd een nieuwe vraag, mogelijk risico of situatie die je niet kunt beheersen. Daardoor moet je steeds opnieuw controleren.

Hoe weet ik of iets binnen mijn invloed ligt?

Vraag jezelf af welke concrete handeling jij kunt uitvoeren. Kun je een afspraak maken, informatie opvragen of jouw grens aangeven? Dan heb je invloed. Kun je alleen blijven nadenken over wat een ander misschien doet of wat mogelijk zal gebeuren? Dan ligt de uitkomst waarschijnlijk buiten jouw invloed.