home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / dom onnozel

Voel jij je vaak dom of onnozel?

Voel jij je dom of onnozel? Gebeurt het vaker dat jij je zo voelt? Dit gevoel hoort bij schaamte, schuld en zelfbeeld, omdat het raakt aan de manier waarop jij jezelf beoordeelt. In dit artikel ga ik in op je dom voelen en op wat dat jou vertelt.

Waarom zijn dom en onnozel zulke onaardige woorden?

Dit artikel schrijf ik niet om uit te leggen wat domheid is. Integendeel: het gaat erover dat jij je vaak dom voelt. Waarom heb je zo’n keihard oordeel over jezelf? Waarom haal je jezelf zo onderuit? Worstel je al heel lang met dat gevoel? Komt het steeds weer terug? Hoe kan dat nu?

Waar komt het gevoel vandaan?

Om uit te leggen waar zo’n gevoel vandaan komt, moet ik even denken aan Hans. Hij vertelde dat hij uit een gezin komt waar ze allemaal goed konden studeren. Zijn broers zijn docent geworden en zijn vader was ook docent. Maar Hans kon niet zo goed studeren. Hij was weliswaar heel handig en kon van alles maken. Maar studeren, nee, dat was niet aan hem besteed. En hij voelde zich vroeger vaak dom en onnozel. En hij zei erbij: ‘Ik voel me nog vaak dom en onnozel.’

Wat doet vergelijken met anderen met jouw zelfbeeld?

Wat hierin zit, is ook de prestatiemaatschappij waarbij je steeds met anderen wordt vergeleken. Wie vooraan staat, het sterkste is, de beste is, de snelste is, de slimste is, komt vaak in de spotlights. En wanneer je goed kunt studeren, dan heb je een bevoorrechte positie. Dat wordt je althans voorgehouden.
Blijkbaar ben je vaak vergeleken met anderen. Misschien bij jou thuis of wellicht zelfs in de klas. Maar misschien vergelijk je jezelf ook wel vaak met anderen. Klopt dat?

Wat heeft kunnen met jouw zelfbeeld te maken?

Een ander aspect is dat je jouw zelfwaardering en eigenwaarde ontleent aan wat je kunt, aan jouw IQ en intelligentie. Maar je bent zoveel meer dan intelligentie. Ik ken mensen die de universiteit gehaald hebben, maar die nog geen deuk in een pakje boter kunnen slaan.
Maar daar gaat het in principe niet om. Probeer zelfwaardering te halen uit jouw ZIJN, uit wie je BENT. En niet alleen uit wat je kunt.

Wat vertelt zelfreflectie jou?

Zelfreflectie is het licht laten schijnen op jezelf. En door te luisteren naar jouw gevoelens reflecteer je op jezelf. Wat je nu kunt leren, is dat je jouw identiteit ophangt aan jouw verstandelijke vermogens of aan het gebrek eraan.
En daar zou je mee kunnen stoppen. Jouw eigenwaarde hangt niet af van wat je kunt of wat je weet, maar waardevol is wie je bent. En jij bent zoveel meer dan intelligentie of het gebrek daaraan.

Wanneer wordt je dom voelen een negatief zelfbeeld?

Je dom voelen wordt een negatief zelfbeeld wanneer een enkele ervaring verandert in een algemeen oordeel over wie jij bent. Je maakt een fout, begrijpt iets niet direct of kunt minder goed leren dan iemand anders. Vervolgens zeg je niet alleen dat iets niet lukte, maar dat jij dom bent. Daardoor verdwijnen jouw andere kwaliteiten uit beeld. Je ziet niet meer dat je praktisch, sociaal, creatief, zorgvuldig of handig kunt zijn. Het oordeel wordt steeds sterker wanneer je jezelf blijft vergelijken met mensen die op één bepaald gebied beter presteren.

Hoe kun je anders naar jezelf leren kijken?

Je kunt beginnen door onderscheid te maken tussen wat je niet kunt en wie je bent. Misschien ben je niet goed in leren uit boeken, maar kun je uitstekend werken met jouw handen. Misschien heb je meer tijd nodig om informatie te begrijpen, maar zie je juist dingen die anderen missen. Jouw waarde wordt niet bepaald door een diploma, IQ-score of de snelheid waarmee je iets begrijpt. Kijk ook naar jouw ervaringen, kwaliteiten en bijdrage aan andere mensen. Zo maak je jouw zelfbeeld breder dan alleen slim of dom.

Welke gevoelens hangen samen met je dom of onnozel voelen?

Wanneer je jezelf dom of onnozel vindt, kun je het gevoel krijgen dat je als mens hebt gefaald. Wanneer jouw waarde volledig afhangt van prestaties of intelligentie, kun je jezelf zelfs waardeloos voelen. Blijf je vooral stilstaan bij wat jou niet lukt, dan kan dit overgaan in vastlopen in zelfmedelijden. Soms ga je jezelf ook zielig vinden, omdat anderen volgens jou meer kansen, talenten of mogelijkheden hebben.

Veelgestelde vragen over je dom of onnozel voelen

Je dom voelen roept vaak vragen op over intelligentie, vergelijken en jouw zelfbeeld. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.

Waarom voel ik me vaak dom?

Misschien vergelijk je jezelf veel met anderen of heb je vroeger vaak gehoord wat je niet goed kon. Daardoor zie je sneller jouw beperkingen dan jouw kwaliteiten.

Betekent je dom voelen dat je niet intelligent bent?

Nee. Een gevoel is geen objectieve meting van jouw intelligentie. Je kunt je dom voelen in een bepaalde situatie zonder dat dit iets zegt over jouw totale mogelijkheden.

Waarom heeft school zoveel invloed op mijn zelfbeeld?

Op school worden prestaties vaak zichtbaar met cijfers en niveaus. Wanneer je minder goed kunt leren uit boeken, kun je daardoor ten onrechte denken dat je weinig kunt.

Waarom vergelijk ik mezelf steeds met slimme mensen?

Misschien heb je geleerd dat intelligentie en prestaties bepalen hoeveel iemand waard is. Daardoor gebruik je anderen als meetlat voor jouw eigenwaarde.

Wanneer is begeleiding verstandig?

Begeleiding kan helpen wanneer je jezelf voortdurend dom noemt, jouw kwaliteiten niet meer ziet of situaties vermijdt uit angst dat anderen jou niet slim genoeg vinden.