home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / gevoelsmens / sentimenteel

Sentimenteel: verdrink je soms in jouw gevoel?

Sentimenteel is een valkuil en gemoedstoestand. Het is een doorgeslagen vorm van gevoeligheid of overgevoeligheid. Ik noem het weleens 'verdrinken in je gevoel' of het gevoel hebben dat dat gebeurt. Deze valkuil heb ik onder gevoelig en gevoelsmens gezet. Jouw gevoel is op zichzelf niet het probleem. Integendeel. Gevoeligheid kan een prachtige kwaliteit zijn. Maar wanneer jouw gevoel zo groot wordt dat je er geen afstand meer van kunt nemen, kan het je meesleuren.

Waarom wordt sentimenteel gedrag vaak negatief bekeken?

Misschien is jouw omgeving niet zo positief en wordt er afwijzend gereageerd wanneer je in een sentimentele bui of toestand bent. Vaak wordt er afkeurend over gesproken in de trant van: 'Doe niet zo sentimenteel' of 'Reageer eens normaal.' Dat kan ertoe leiden dat jij je onbegrepen voelt. Want je doet het er niet om. Het is niet gemaakt. Je voelt het oprecht zo!

Daar zit ook iets pijnlijks in. Voor jou is het gevoel echt, terwijl de ander vooral de overmaat ziet. Misschien vinden mensen dat je iets te groot maakt, te lang vasthoudt of te heftig beleeft. Maar wanneer zij alleen zeggen dat je normaal moet doen, helpt dat je natuurlijk niet om te begrijpen wat er werkelijk gebeurt. Het gaat er niet om dat jouw gevoel onwaar is. Het gaat erom dat je ermee weg kunt drijven.

Wat is het verschil tussen gevoelig en sentimenteel?

Gevoelig zijn betekent dat je gevoelens, sfeer, gebeurtenissen of het leed en geluk van andere mensen gemakkelijk waarneemt en ervaart. Daar hoeft helemaal niets mis mee te zijn. Sentimenteel wordt het wanneer je onvoldoende afstand houdt tot dat gevoel. Je wordt er als het ware door meegenomen en kunt moeilijk meer onderscheiden tussen wat je voelt en wat er feitelijk gebeurt.

Daarom vind ik sentimentaliteit een valkuil van gevoeligheid en niet hetzelfde als gevoelig zijn. Wie gevoelig is hoeft helemaal niet sentimenteel te zijn. Je kunt diep voelen en tegelijkertijd stevig met beide benen op de grond staan. De valkuil zit in het doorschieten, wanneer jouw gevoel zoveel gewicht krijgt dat relativering en afstand verdwijnen.

Welke vormen van sentimentaliteit zijn er?

Ik noem wat voorbeelden van mogelijke vormen van sentiment. Je kunt op verschillende manieren worden meegesleept door gevoel, herinnering of bewondering.

In het verleden blijven hangen

Een vorm van sentimentele uitbarsting is om altijd maar in het verleden te blijven hangen en niet meer naar de toekomst te kunnen kijken. Daarmee hangt soms ook samen dat je het verleden aanbidt of blijft hangen in nostalgie. Je herinnering wordt dan zo geladen met gevoel dat vroeger bijna mooier, belangrijker of intenser wordt dan het heden.

Anderen bewonderen of adoreren

Een sentimentele vorm is anderen overdreven bewonderen, bewieroken of adoreren. Alsof de ander geen fouten heeft en louter positieve dingen doet. Iemand bewonderen, daar is niets op tegen. Het zit in het woord overmatig bewonderen en grenzeloos wegdrijven in het gevoel van bewondering.

Dramatiseren

Ook dramatiseren kan erbij in de buurt komen. Het is een emotioneel aandikken en opkloppen van een situatie of gebeurtenis. Het gevoel wordt groter, de gebeurtenis wordt groter en voordat je het weet staat alles in het teken van wat je op dat moment ervaart.

Wanneer verdrink je in jouw gevoel?

Dat beeld van verdrinken gebruik ik bewust. Gevoel kan als water zijn. Je kunt erin staan, erin bewegen en zelfs genieten van de diepte. Maar je kunt er ook door worden overspoeld. Dan ben je niet meer degene die een gevoel heeft, maar lijkt het gevoel met jou aan de haal te gaan. Verdriet wordt allesoverheersend, een herinnering trekt je volledig terug naar vroeger of bewondering voor iemand wordt zo groot dat je de persoon nauwelijks nog realistisch ziet.

Je merkt dat bijvoorbeeld wanneer je niet meer kunt relativeren, voortdurend terugkeert naar dezelfde emotionele gedachte of wanneer jouw stemming volledig wordt bepaald door één herinnering, persoon of gebeurtenis. Dan is er te weinig ruimte tussen jou en jouw gevoel. Het gevoel mag er zijn, maar het hoeft niet het hele stuur over te nemen.

Soms kan de beweging richting een ander ook verder doorschieten. Wanneer jouw gevoel voor iemand zo sterk wordt dat jouw eigen emotionele ruimte nauwelijks nog losstaat van die ander, kom je in de buurt van emotionele verstrengeling. Daar gaat het niet alleen meer over veel voelen, maar ook over onvoldoende emotionele afstand tussen jou en de ander.

Laat je niets aanpraten wanneer je gevoelig bent

Ik houd het graag positief. Sentimenteel is de doorgeslagen variant van gevoeligheid of overgevoeligheid. Misschien ben je zelfs wel hoogsensitief. Sentimenteel is dus een valkuil die niet erger is dan welke valkuil ook. Dus laat je vooral niet aanpraten dat er wat aan jou mankeert. Wijs jezelf ook niet af omdat je weleens een keer sentimenteel bent.

De kwaliteit erachter mag namelijk blijven. Het zou toch wat zijn wanneer je uit angst voor sentimentaliteit maar helemaal niets meer wilt voelen. Dan sla je naar de andere kant door. Het doel is niet gevoelloos worden. Het doel is dat jouw gevoel jou informatie geeft zonder dat je erin wegzakt.

Dat geldt ook wanneer je sterk invoelend bent en gemakkelijk oppikt wat er bij anderen speelt. Soms kun je zelfs emoties en gevoelens van anderen overnemen. Ook dan is de kunst niet om minder mens te worden, maar om beter te onderscheiden wat van jou is en wat van de ander.

Wat is jouw leerdoel als je sentimenteel bent?

Jouw leerdoel is om met beide benen op de grond te komen. En daarmee bedoel ik: gevoelsmatig met beide benen op de grond komen. Voorkomen dat je wegzwemt in jouw herinnering en voorkomen dat je verdrinkt in jouw verdriet of rouw. Relativeringsvermogen ontwikkelen is daarbij een hulpmiddel.

Relativeren betekent voor mij niet dat je jouw gevoel moet ontkennen of wegdrukken. Het betekent dat je het gevoel in verhouding leert zien. Dit raakt mij diep, maar er is ook nog iets anders. Dit doet pijn, maar mijn hele leven bestaat niet alleen uit deze pijn. Dit was een prachtige tijd, maar het verleden hoeft niet mijn enige maatstaf voor het heden te worden.

Hoe kom je met beide benen op de grond zonder jouw gevoel kwijt te raken?

Door jouw gevoel serieus te nemen zonder ieder gevoel automatisch tot waarheid te verheffen. Je kunt zeggen: dit raakt mij enorm. Dat is iets anders dan concluderen dat daarom alles verschrikkelijk is. Je kunt iemand bewonderen en tegelijkertijd blijven zien dat die persoon ook gewoon fouten en beperkingen heeft. Je kunt met warmte terugdenken aan vroeger zonder te doen alsof vroeger alleen maar beter was.

Soms helpt het om letterlijk even afstand te nemen. Niet onmiddellijk verder meegaan in de emotie, maar eerst kijken: wat gebeurt hier eigenlijk met mij? Waar reageer ik zo sterk op? Wat is de gebeurtenis en wat voeg ik er vanuit mijn gevoel aan toe? Daarmee trek je jezelf niet uit jouw gevoel. Je zorgt ervoor dat je er niet helemaal in verdwijnt.

Met beide benen op de grond staan betekent dus niet: koel worden. Je mag ontroerd zijn, verdriet hebben, geraakt worden en warmte voelen. Maar houd ook een stukje grond onder jouw voeten. Daar ligt voor mij de balans tussen gevoeligheid als kracht en sentimentaliteit als valkuil.

Ontwikkeldoelen bij sentimentaliteit

• Leren voelen zonder volledig meegesleept te worden door jouw emoties, herinneringen of bewondering.
• Meer emotionele afstand en relativeringsvermogen ontwikkelen terwijl jouw gevoeligheid behouden blijft.
• Leren onderscheiden wat je werkelijk ervaart en wanneer jouw gevoel een situatie, persoon of herinnering groter maakt dan die is.

Veelgestelde vragen over sentimenteel zijn

Sentimenteel zijn wordt snel verward met gewoon gevoelig, emotioneel of ontroerd zijn. Het verschil zit vooral in de mate waarin je nog afstand kunt houden tot jouw gevoel en de situatie in verhouding kunt blijven zien.

Wat betekent sentimenteel zijn?

Sentimenteel zijn betekent dat je wordt meegesleept door jouw gevoel en daar te weinig emotionele afstand van kunt nemen. Je kunt overdreven weekhartig, snel ontroerd of sterk aangedaan zijn en moeilijk blijven relativeren.

Is sentimenteel hetzelfde als gevoelig zijn?

Nee. Gevoeligheid kan juist een mooie kwaliteit zijn. Sentimentaliteit ontstaat wanneer die gevoeligheid doorschiet en jouw gevoel zoveel ruimte krijgt dat je het grotere geheel of de verhouding uit het oog verliest.

Kun je sentimenteel worden door in het verleden te blijven hangen?

Ja. Nostalgie en herinneringen kunnen zo sterk met gevoel worden geladen dat je het verleden gaat idealiseren en moeilijker naar het heden of de toekomst kijkt.

Is huilen of ontroerd raken meteen sentimenteel?

Nee. Sterk geraakt of ontroerd zijn is niet automatisch sentimenteel. Het wordt een valkuil wanneer je in jouw gevoel doordraaft, onvoldoende afstand kunt nemen en er als het ware in verdrinkt.

Wat helpt als je snel sentimenteel wordt?

Relativeren en emotionele afstand ontwikkelen helpen om jouw gevoel in verhouding te houden. Het doel is niet om minder te voelen, maar om gevoel te ervaren zonder dat het jouw hele blik op een persoon, herinnering of situatie overneemt.