home / persoonlijke ontwikkeling / feedbackvaardigheden / feedback tips tops

Feedback geven met tips en tops

Feedback geven via de tip-topmethode: je hebt er vast weleens iets over gehoord of gelezen. Een top benoemt wat goed gaat en een tip wijst op iets wat iemand verder kan ontwikkelen. Dat klinkt eenvoudig, maar juist bij deze methode gaat het nogal eens mis. In dit artikel scherp ik de methode aan tot TIPTOP-feedback. Daarmee bedoel ik dat iedere top en iedere tip werkelijk moet bijdragen aan goede feedbackvaardigheden en aan de ontwikkeling van de ander.

Waarom gaat feedback met tips en tops vaak mis?

Ik maakte het onlangs mee tijdens een training spreken in het openbaar. De opdracht was dat een cursist een presentatie over zichzelf gaf. De medecursisten mochten daarna positieve feedback geven.

Een deelnemer zei: ‘Karel, ik vind dat je onwijs veel rust uitstraalt in je presentatie. Je hebt een soort natuurlijke rust over je. Dat doe je heel goed.’

En toen kwam het: ‘Maar...’

• Het viel me op dat je de groep niet aankijkt.
• Je frommelt met je handen.
• Je maakt amper contact met de groep.

Zie je wat er gebeurt? O, die ellendige maar. Het begin was heel goed, maar daarna werd alle positiviteit onderuitgehaald. Alles vóór het woord ‘maar’ verliest vaak zijn waarde. De ontvanger hoort het compliment nog wel, maar bereidt zich vooral voor op de kritiek die daarna komt.

Wanneer is een verbeterpunt geen goede tip?

Wat is het verschil tussen een top en een tip?

Een top benoemt concreet welk gedrag goed werkt en welk positief effect dat heeft. Een tip laat zien hoe iemand dat sterke punt verder kan ontwikkelen.

Een goede top:

• Benoemt concreet gedrag.
• Is oprecht en herkenbaar.
• Maakt duidelijk welk positief effect het gedrag heeft.
• Is meer dan een algemeen compliment als ‘goed gedaan’.

Een goede tip:

• Sluit aan op wat al goed gaat.
• Benoemt een ontwikkelmogelijkheid.
• Gaat niet over de persoonlijkheid van de ander.
• Bevat niet meteen een hele lijst met verbeterpunten.
• Helpt de ander werkelijk verder.

De tip-topmethode is slechts één vorm van feedback geven. Een methode ontslaat je niet van de verantwoordelijkheid om zorgvuldig na te denken over wat je zegt en waarom je het zegt.

Hoe kan een slecht geformuleerde tip iemand raken?

Tijdens een teamtraject waarbij collega’s elkaar feedback mochten geven, zei iemand: ‘Angelique, ik vind dat je te veel met alle winden meewaait.’

Wat de collega eigenlijk bedoelde was: neem vaker stelling, spreek je uit en vertel hoe jij ergens tegenaan kijkt. Maar dat was niet wat hij zei.

Angelique was er een aantal weken van slag van en ging de betreffende collega vermijden.

Je kunt zeggen: dat zegt ook iets over Angelique. Dat klopt. Maar het zegt net zoveel over degene die de feedback gaf. De boodschap was vaag, persoonlijk en niet bruikbaar. Het kwaad was al geschied. De uitspraak leidde niet tot meer vertrouwen binnen het team, maar eerder tot wantrouwen.

Wat is de TIPTOP-feedbackmethode?

Hoe maak je van een gewone tip een TIPTOP-tip?

We gaan terug naar het voorbeeld van Karel.

Top: ‘Karel, ik vind dat je onwijs veel rust uitstraalt in je presentatie. Je hebt een soort natuurlijke rust over je. Dat doe je heel goed.’

Gewone tip: ‘Je zou de groep meer moeten aankijken, meer contact moeten maken en minder moeten frommelen met je handen.’

TIPTOP-tip: ‘Je kunt de kracht van jouw presentatie nog verder vergroten wanneer je jouw non-verbale communicatie laat aansluiten bij de natuurlijke rust die je al uitstraalt. Wanneer je op jouw rustige manier contact maakt met de groep, kom je nog krachtiger over. Ook kunnen jouw handen ondersteunen wat je vertelt.’

De TIPTOP-tip sluit aan op Karels sterke punt: zijn natuurlijke rust. De boodschap begint dus niet opnieuw bij wat er allemaal misgaat.

Ook het voorbeeld van Angelique kan veel krachtiger: ‘Ik stel prijs op jouw mening. Wanneer jij uitspreekt hoe je ergens tegenaan kijkt, geeft dat duidelijkheid in het team.’

Dat is concreter en bruikbaarder dan zeggen dat iemand met alle winden meewaait. De ander begrijpt welk gedrag wordt gewaardeerd en wat zij vaker zou kunnen doen.

Veelgestelde vragen over tips en tops

Hieronder beantwoorden we vijf aanvullende vragen over het toepassen van de tip-topmethode.

Moet je altijd eerst een top geven voordat je een tip geeft?

Nee. Een verplichte top kan gemaakt en onoprecht overkomen. Geef alleen een top wanneer je werkelijk iets concreets waardeert. Een tip moet bovendien op zichzelf respectvol en bruikbaar zijn.

Hoeveel tips kun je tegelijk geven?

Beperk je bij voorkeur tot één duidelijke tip. Een lange lijst met verbeterpunten is moeilijk te verwerken en voelt al snel als een beoordeling of afrekening.

Wat doe je als je geen oprechte top kunt bedenken?

Verzin geen compliment om de methode compleet te maken. Bespreek het concrete gedrag waar het om gaat en geef een zorgvuldige, bruikbare suggestie. Oprechtheid is belangrijker dan het verplicht volgen van een vast schema.

Mag je een tip geven waar anderen bij zijn?

Een persoonlijke tip geef je bij voorkeur onder vier ogen. In een groep kan iemand zich bekeken, beoordeeld of vernederd voelen. Een algemeen leerpunt voor het hele team kan wel gezamenlijk worden besproken.

Is een top hetzelfde als een compliment?

Niet helemaal. Een compliment kan algemeen zijn, zoals ‘goed gedaan’. Een top benoemt concreet welk gedrag goed werkte en welk positief effect dat had.