home / carriere / loopbaan / persoonlijke drijfveren / werken hart ziel

Werken met hart en ziel is een drijfveer

Wanneer je met hart en ziel jouw werk kunt doen, kan dat een krachtige persoonlijke drijfveer in jouw loopbaan zijn. Je doet dan niet zomaar een aantal taken omdat ze nu eenmaal in jouw functieomschrijving staan. Je bent betrokken bij wat je doet, je kunt er aandacht en energie in kwijt en je ervaart een bepaalde toewijding. Maar wanneer werk je eigenlijk met hart en ziel? En wat moet er kloppen voordat je die bezieling in jouw werk kunt ervaren?

Waarom is werken met hart en ziel zo belangrijk?

Werk neemt een groot deel van jouw leven in beslag. Wanneer je alleen nog maar taken afwerkt, uren maakt en naar het weekend toeleeft, kan er iets uitdoven. Je functioneert misschien nog prima, maar de waakvlam is eruit. Je doet jouw werk, alleen komt er weinig van jezelf meer in mee.

Wanneer je daarentegen met hart en ziel werkt, doe je meer dan alleen jouw hoofd of handen gebruiken. Je kunt jouw aandacht, betrokkenheid, talenten en energie kwijt in wat je doet. Werk kan dan niet alleen energie kosten, maar ook energie geven. Je voelt dat je ergens mee verbonden bent en dat jouw bijdrage ertoe doet.

Is werken met hart en ziel hetzelfde als hard werken?

Nee. Dat vind ik een belangrijk onderscheid. Je kunt zestig uur per week werken zonder dat jouw hart ook maar enigszins bij dat werk ligt. Andersom kun je zeer toegewijd werken zonder jezelf voortdurend over de kop te werken. Met hart en ziel werken gaat niet in de eerste plaats over het aantal uren dat je maakt of hoeveel taken je weet weg te werken.

Het gaat over de kwaliteit van jouw betrokkenheid. Ben je werkelijk aanwezig bij wat je doet? Kun je jouw aandacht eraan geven? Vind je het belangrijk? Kun je jouw kwaliteiten erin kwijt? En voel je een innerlijke motivatie om jouw werk goed te doen? Dat is iets anders dan jezelf bewijzen door steeds harder te werken.

Moet je iedere dag passie voelen voor jouw werk?

Natuurlijk niet. Werken met hart en ziel betekent niet dat iedere werkdag feest is of dat iedere taak jou in vuur en vlam zet. Ook in passend werk zitten routineklussen, lastige dagen, administratie en werkzaamheden waar je minder zin in hebt. Dat hoort erbij.

De vraag is veel meer wat de hoofdlijn is. Is er voldoende in jouw werk waar jouw hart naar uitgaat? Kun je jezelf herkennen in wat je doet? Voel je betrokkenheid bij jouw vak, taak, klanten, collega's, organisatie of het doel waarvoor je werkt? Wanneer het antwoord structureel nee is, kun je je afvragen waar de bezieling gebleven is.

Welke voorwaarden zijn nodig om met hart en ziel te werken?

Je kunt van een medewerker niet zomaar eisen dat hij met hart en ziel werkt. Er moeten ook omstandigheden zijn waarin toewijding kan ontstaan. Een omgeving waarin je structureel wordt miskend, klein gehouden of gewantrouwd, nodigt niet bepaald uit om jouw ziel en zaligheid in het werk te leggen.

Voor mij spelen onder andere deze voorwaarden een rol:

• Er is ruimte voor persoonlijke groei, ontwikkeling, opleiding en scholing.
• Je wordt als medewerker en als mens gewaardeerd.
• Er is onderling vertrouwen.
• Er is gelijkwaardigheid en respect.
• Jouw werkzaamheden sluiten voldoende aan bij wat je graag doet.
• Je beschikt over de kwaliteiten om het werk te doen of krijgt ruimte om die verder te ontwikkelen.
• Jouw mogelijkheden worden benut zonder dat je structureel wordt overvraagd.
• Je hoeft ook niet jarenlang werk te doen dat ver beneden jouw mogelijkheden ligt.

Wat hebben willen en kunnen ermee te maken?

Wanneer je met hart en ziel wilt werken, moeten willen en kunnen voldoende op elkaar aansluiten. Ideaal is werk waarvan je kunt zeggen: ik doe het graag en ik kan het goed. Het kan ook zijn dat je iets heel graag doet, maar dat je jezelf nog verder moet ontwikkelen om er werkelijk goed in te worden.

Daar hoort zelfreflectie bij. Je mag jouw grenzen verleggen en nieuwe dingen leren, maar het helpt niet wanneer je voortdurend werk probeert te doen dat ver boven jouw mogelijkheden ligt. Net zo goed kan het uitdovend werken wanneer jouw functie structureel ver onder jouw kunnen blijft. Je hebt ruimte nodig om jezelf in jouw werk kwijt te kunnen.

Wat heeft werken met hart en ziel met roeping te maken?

Soms komt die sterke betrokkenheid voort uit een gevoel van roeping in jouw loopbaan. Je ervaart dan een innerlijke aandrang om een bepaald soort werk te doen, een bijdrage te leveren of jouw talent voor een bepaalde taak in te zetten. Dat kan een krachtige bron zijn waardoor je met hart en ziel werkt.

Maar roeping en werken met hart en ziel zijn niet precies hetzelfde. Roeping zegt vooral iets over de richting waarin je van binnenuit wordt getrokken. Werken met hart en ziel gaat over de toewijding en bezieling waarmee je jouw werk vervolgens doet. Je kunt dus met hart en ziel werken zonder dat je jouw beroep meteen als een levensroeping omschrijft.

Wat heeft bezieling met jouw talenten te maken?

Er gebeurt iets wanneer je in jouw werk kunt doen waar je goed in bent en waar je tegelijkertijd warm voor loopt. Je hoeft jezelf dan niet voortdurend in een vorm te persen die niet bij je past. Je talenten komen tot hun recht en juist daardoor kan er vuur ontstaan.

Dat betekent niet dat je alleen nog maar leuke dingen hoeft te doen. Het betekent wel dat er voldoende ruimte moet zijn voor wat jij werkelijk in huis hebt. Wanneer jouw belangrijkste kwaliteiten jarenlang nauwelijks worden aangesproken, kan de bezieling verdwijnen. Je doet dan misschien keurig jouw werk, maar een wezenlijk deel van jezelf blijft buiten beeld.

Kan werken met hart en ziel bijdragen aan arbeidsvreugde?

Ja, die relatie is sterk. Arbeidsvreugde ontstaat niet alleen door een goed salaris of prettige arbeidsvoorwaarden. Ook collegialiteit, waardering, goede prestaties, talentontwikkeling, verbondenheid en zingeving spelen een rol. Toewijding kan al die elementen bij elkaar brengen: je bent niet alleen aanwezig op jouw werk, maar je voelt je ermee verbonden.

Dat betekent ook dat werk meer kan worden dan een verplichting. Het kan een plek zijn waar je jouw talenten ontwikkelt, iets voor andere mensen betekent, waardering ervaart en voldoening haalt uit wat je tot stand brengt. Daar zit voor mij een belangrijk verschil tussen simpelweg werken en werkelijk met hart en ziel werken.

Wat zijn de valkuilen wanneer je met hart en ziel werkt?

Juist omdat je zo betrokken bent, liggen er ook valkuilen op de loer. Toewijding is prachtig, maar overbetrokkenheid niet. Wanneer jouw werk heel dicht bij jouw hart ligt, kan het moeilijker worden om afstand te nemen of jouw grenzen te bewaken.

• Je gaat je oververantwoordelijk voelen.
• Je wordt te loyaal aan jouw werkgever, klanten of collega's.
• Je vindt het moeilijk om grenzen te stellen.
• Je weet niet meer wanneer je moet stoppen met werken.
• Je denkt dat alles van jou afhankelijk is.
• Je neemt problemen uit jouw werk voortdurend mee naar huis.
• Je stelt andere belangrijke delen van jouw leven steeds achter bij jouw werk.
• Je wordt extra geraakt wanneer jouw betrokkenheid niet wordt gezien of gewaardeerd.

Daarom is mijn advies ook niet: geef blindelings alles wat je hebt. Toewijding vraagt eveneens om begrenzing en zelfreflectie.

Waarom ben je kwetsbaarder wanneer jouw hart in het werk ligt?

Wanneer werk alleen maar werk is, kan een teleurstelling vervelend zijn. Maar wanneer jij jouw hart in jouw werk hebt gelegd, kan een afwijzing veel dieper binnenkomen. Je hebt immers niet alleen tijd geleverd. Je hebt betrokkenheid, aandacht en een stuk van jezelf ingebracht.

Dat kan merkbaar worden wanneer je wordt gepasseerd, niet serieus wordt genomen of het gevoel krijgt dat jouw bijdrage nauwelijks wordt gewaardeerd. Juist dan is het belangrijk om onderscheid te blijven maken tussen jouw waarde als mens en de waardering die je binnen een organisatie krijgt. Met hart en ziel werken betekent niet dat jouw werkgever eigenaar wordt van jouw hart en ziel.

Waarom heeft werken met hart en ziel aantrekkingskracht?

Wie met toewijding werkt, kan iets uitstralen wat moeilijk te organiseren is met een marketingcampagne. Dat geldt voor medewerkers, maar ook voor ondernemers en zzp'ers. Wanneer iemand werkelijk van zijn vak houdt, aandacht heeft voor wat hij doet en zichtbaar betrokken is, merken andere mensen dat vaak.

Wie met hart en ziel werkt, kan daardoor werk naar zich toe trekken. Mensen praten erover, bevelen je aan of willen graag opnieuw met je werken. Niet omdat je hebt geleerd hoe je enthousiasme moet spelen, maar omdat jouw betrokkenheid echt is. Daar kan soms geen brochure of flyer tegenop.

Kun je doen alsof je met hart en ziel werkt?

Dat houd je waarschijnlijk niet lang vol. Je kunt enthousiasme naspelen, mooie woorden gebruiken over passie en betrokkenheid of jezelf presenteren als iemand die ontzettend bevlogen is. Maar wanneer het van binnen niet klopt, wordt dat vroeg of laat zichtbaar.

Dat is misschien wel één van de belangrijkste kenmerken van werkelijk met hart en ziel werken: je kunt het niet goed nadoen. Toewijding is geen communicatietruc. Het zit in de aandacht die je geeft, de manier waarop je jouw vak beoefent en de betrokkenheid die anderen in jouw handelen ervaren.

Wat als jouw hart niet meer in jouw werk ligt?

Dat hoeft niet meteen te betekenen dat je ontslag moet nemen. Het is eerst verstandig om te onderzoeken wat er veranderd is. Ligt het aan de werkzaamheden? Worden jouw talenten onvoldoende benut? Is de relatie met de organisatie veranderd? Mis je ontwikkeling, waardering of betekenis? Of ben jij zelf veranderd en past de functie die ooit prima aansloot inmiddels minder goed?

Die analyse is belangrijk. Misschien kan jouw functie worden aangepast, kun je andere verantwoordelijkheden oppakken of moet je een gesprek voeren over jouw ontwikkeling. Maar wanneer je al lange tijd merkt dat jouw werk je niets meer doet en je alleen nog op routine functioneert, is het goed om dat signaal niet eindeloos te negeren.

Hoe ontdek je of jij met hart en ziel werkt?

Je kunt dat niet meten met één simpele vraag, maar je kunt wel kijken naar wat jouw werk met je doet. Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:

• Vind ik wat ik doe werkelijk belangrijk?
• Kan ik mijn aandacht bij mijn werk houden?
• Voel ik betrokkenheid bij mijn vak, taak of de mensen voor wie ik werk?
• Kan ik mijn belangrijkste kwaliteiten en talenten inzetten?
• Krijg ik naast vermoeidheid ook energie of voldoening uit mijn werk?
• Voel ik ruimte om mezelf verder te ontwikkelen?
• Ben ik trots op wat ik doe zonder dat ik mijzelf voortdurend hoef te bewijzen?
• Kan ik mij met overgave inzetten en tegelijkertijd mijn grenzen bewaken?
• Voel ik nog bezieling of functioneer ik vooral op de automatische piloot?

Wanneer je deze vragen beantwoordt, krijg je vaak een aardig beeld van de plek die jouw werk werkelijk in jouw leven inneemt. Met hart en ziel werken betekent voor mij niet dat werk jouw hele leven moet worden. Het betekent dat je jezelf op een gezonde manier kunt verbinden aan wat je doet.

Wat is mijn advies over werken met hart en ziel?

Werk met hart en ziel, maar blijf wel jouw hoofd gebruiken. Laat jouw betrokkenheid een kracht zijn zonder dat je jezelf eraan verliest. Geef aandacht, doe wat voor jou betekenis heeft, ontwikkel jouw talenten en zet je met toewijding in. Maar blijf ook reflecteren, begrenzen en kijken of wat jij geeft nog in verhouding staat tot wat gezond en passend is.

Veelgestelde vragen over werken met hart en ziel

Werken met hart en ziel gaat over meer dan enthousiast zijn over jouw baan. Het raakt aan toewijding, bezieling, talenten, betrokkenheid en de vraag of jouw werk werkelijk bij jou past. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over deze persoonlijke drijfveer.

Wat betekent werken met hart en ziel?

Het betekent dat je jezelf met aandacht, betrokkenheid en toewijding aan jouw werk kunt geven. Je doet niet alleen wat noodzakelijk is, maar voelt dat wat je doet belangrijk voor je is en dat je er werkelijk iets van jezelf in kwijt kunt.

Is werken met hart en ziel hetzelfde als bevlogen zijn?

Ze liggen dicht bij elkaar. Bevlogenheid en bezieling kunnen kenmerken zijn van werken met hart en ziel. De nadruk ligt hier vooral op toewijding: met aandacht, overgave en betrokkenheid jouw werk kunnen doen.

Moet werk altijd leuk zijn om met hart en ziel te kunnen werken?

Nee. Ook passend en betekenisvol werk bevat taken waar je minder plezier aan beleeft. Het gaat om de hoofdlijn: kun je jezelf voldoende herkennen in jouw werk, jouw talenten inzetten en betrokken zijn bij wat je doet?

Kun je te veel met hart en ziel werken?

Je kunt vooral doorslaan in jouw betrokkenheid. Dan ga je over jouw grenzen, voel je je voor alles verantwoordelijk of lukt het niet meer om afstand te nemen van jouw werk. Toewijding blijft gezonder wanneer je ook kunt begrenzen en relativeren.

Wat kun je doen wanneer jouw hart niet meer in jouw werk ligt?

Onderzoek eerst waardoor dat komt. Misschien zijn jouw werkzaamheden veranderd, worden jouw talenten onvoldoende benut, mis je ontwikkeling of ben jij zelf veranderd. Pas wanneer je weet wat er ontbreekt, kun je beoordelen of jouw huidige functie kan worden aangepast of dat een andere loopbaanstap beter past.