home / team organisatie / samenwerken / teambuilding

Teambuilding: wanneer werkt het wel en wanneer niet?

Teambuilding kan helpen om de groepsdynamiek binnen je team te bevorderen. Je kunt tal van activiteiten ontwikkelen om te werken aan de onderlinge samenwerking, sociale binding, onderling vertrouwen en teamspirit. Maar teambuilding is niet voor iedere situatie de juiste interventie. Binnen het thema samenwerken en teamcommunicatie gaat het daarom niet alleen om de vraag welke leuke activiteit je met elkaar kunt ondernemen. De belangrijkste vraag is eerst: wat heeft jouw team nodig? Soms kan teambuilding heel waardevol zijn en soms moet je er juist niet aan beginnen.

Wanneer werkt teambuilding niet?

Ik zeg het toch even vooraf! Teambuilding werkt soms ook niet. Bijvoorbeeld wanneer er verstoorde onderlinge verhoudingen zijn. Of bij grote ontevredenheid en onderlinge spanningen tussen teamleden. Waarom het niet werkt in deze situatie? Omdat de kans dat het afbreuk doet groter is dan dat er iets goeds uit voortkomt. Je kunt een groep waarin mensen elkaar nauwelijks meer vertrouwen natuurlijk een middag samen laten kanoën, koken of een ingewikkelde opdracht laten uitvoeren. Maar daarmee is het oorspronkelijke probleem niet verdwenen. Sterker nog: spanningen kunnen tijdens zo'n activiteit juist extra zichtbaar worden.

Waarom lost teambuilding teamproblemen en conflicten niet vanzelf op?

Teambuilding is geen wondermiddel voor een team dat al ernstig is vastgelopen. Wanneer mensen elkaar niet meer vertrouwen, wanneer er ruzie is of wanneer de sfeer behoorlijk verziekt is, moet je eerst kijken wat er werkelijk speelt. Teambuilding is daarom niet de eerste keuze:

• Om ernstige teamconflicten op te lossen.
• Wanneer er onderling een ongezonde competitie is.
• Bij een onveilige sfeer en negatieve groepsvorming.
• Wanneer de sfeer onderling verziekt is.
• Wanneer teamleden elkaar structureel wantrouwen of vermijden.
• Wanneer grote ontevredenheid al lange tijd niet bespreekbaar wordt gemaakt.

Dan moet je eerst naar het probleem zelf. Wat is er gebeurd? Waar zitten de spanningen? Welke patronen houden het probleem in stand? Ik heb verschillende van die situaties gebundeld onder het thema ziekmakende teams en organisaties. Een gezellige activiteit over een beschadigde samenwerking heen leggen is wat mij betreft geen teambuilding. Dan ben je eerder bezig om het probleem een dagje niet te hoeven zien.

Wanneer is teambuilding juist wel zinvol?

Als er geen verstoorde relatie, ruzie en trammelant is, kan teambuilding een krachtige interventie zijn. Je gebruikt het dan niet om een ernstig probleem te repareren, maar om een team verder te versterken. Teambuilding kan bijvoorbeeld helpen om:

• Elkaar beter te leren kennen.
• De onderlinge relatie tussen medewerkers te verbeteren.
• Directe en open communicatie te bevorderen.
• De betrokkenheid binnen het team te vergroten.
• Inzicht te krijgen in elkaars kwaliteiten.
• De groepsdynamiek te ervaren.
• De teamspirit te bevorderen.
• De samenwerking te verbeteren.

Het verschil zit dus vooral in het vertrekpunt. Een redelijk functionerend team kun je met teambuilding verder helpen. Een team dat elkaar inmiddels de tent uitvecht, heeft iets anders nodig.

Welke vorm van teambuilding past bij jouw team?

De vorm moet passen bij het doel. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk wordt het nog weleens omgedraaid. Iemand heeft een leuke activiteit gezien en daarna wordt bedacht welk teamdoel erbij zou kunnen passen. Begin liever met de vraag wat je wilt ontwikkelen. Wil je vooral dat mensen elkaar beter leren kennen? Dan past een activiteit waarin ontmoeting en informeel contact centraal staan. Wil je zicht krijgen op samenwerking en groepsprocessen? Dan heb je meer aan een werkvorm waarin het team daadwerkelijk iets samen moet organiseren, besluiten of oplossen. En wil je dat medewerkers beter begrijpen wat hun gedrag bij anderen oproept, welke kwaliteiten zij meenemen en waar onderlinge irritaties vandaan komen? Dan ligt een inhoudelijk traject rond groepsprocessen meer voor de hand dan alleen een recreatieve activiteit.

Teambuilding betekent niet dat iedereen hetzelfde moet worden

Een goed team bestaat niet uit allemaal dezelfde mensen. Teambuilding is dus ook geen poging om iedereen in hetzelfde gareel te krijgen. Verschillen in persoonlijkheid, kwaliteiten, ideeën en werkwijze mogen er zijn. Juist een team waarin verschillen bespreekbaar zijn, kan ontdekken hoe mensen elkaar aanvullen. De één neemt snel initiatief, een ander ziet risico's, iemand bewaakt de onderlinge relatie en weer een ander brengt nieuwe ideeën in. Daar kan soms irritatie uit voortkomen, maar het kan ook precies zijn wat een team nodig heeft. Teambuilding wordt interessanter wanneer je niet alleen vraagt: hebben we het leuk met elkaar? De betere vraag is: weten we wat we aan elkaar hebben en kunnen we elkaars verschillen gebruiken om samen beter te functioneren?

Hoe zorg je dat teambuilding meer oplevert dan alleen een leuke dag?

Een leuke dag is natuurlijk prima. Daar hoeft niets mis mee te zijn. Maar als je teambuilding inzet met een ontwikkeldoel, moet er iets meer gebeuren dan samen eten, lachen en daarna gewoon weer teruggaan naar de orde van de dag. Maak daarom vooraf duidelijk wat je wilt bereiken en bespreek achteraf wat het team heeft gezien of ervaren. Wat werkte goed in de samenwerking? Waar liepen we tegenaan? Wie nam welke rol? Wat willen we vasthouden wanneer we maandag weer aan het werk zijn? Maak de vertaling naar het dagelijkse werk klein en concreet. Geen tien prachtige voornemens die over drie weken niemand meer kent, maar een paar afspraken waar het team werkelijk iets mee gaat doen. Daarmee wordt teambuilding onderdeel van teamontwikkeling in plaats van een losstaand uitstapje.

Veelgestelde vragen over teambuilding

Teambuilding kan dus verschillende doelen hebben en verschillende vormen aannemen. De keuze hangt vooral af van hoe het team ervoor staat en wat je samen wilt ontwikkelen. De volgende vragen helpen om die afweging scherper te maken.

Is een gezellig teamuitje hetzelfde als teambuilding?

Niet automatisch. Samen iets leuks doen kan bijdragen aan contact en verbondenheid en daar is niets mis mee. Maar wanneer je teambuilding inzet als ontwikkelinterventie, hoort daar ook een doel bij. Dan wil je bijvoorbeeld werken aan samenwerking, vertrouwen, elkaar beter leren kennen of inzicht krijgen in groepsprocessen.

Kun je teambuilding inzetten wanneer er spanningen in het team zijn?

Dat hangt af van de ernst van die spanningen. Een beetje irritatie of ongemak hoeft teambuilding niet onmogelijk te maken. Maar wanneer relaties ernstig verstoord zijn, medewerkers elkaar niet vertrouwen of conflicten al langere tijd escaleren, zou ik niet beginnen met een gezellige teambuildingsactiviteit. Dan moet je eerst werken aan wat er werkelijk aan de hand is.

Moet teambuilding altijd buiten de eigen werkomgeving plaatsvinden?

Nee. Een andere omgeving kan helpen om mensen even uit vaste routines en rollen te halen, maar de locatie bepaalt niet of teambuilding werkt. Een goede activiteit kan ook op de eigen werkplek plaatsvinden. Veel belangrijker is dat de werkvorm aansluit bij het doel en dat teamleden begrijpen waarom ze ermee aan de slag gaan.

Hoe vaak moet een team aan teambuilding doen?

Daar is geen standaardfrequentie voor. Teambuilding is geen jaarlijks medicijn dat ieder team automatisch nodig heeft. Kijk naar het doel, de ontwikkeling van het team en wat er in de praktijk gebeurt. Soms is een eenmalige activiteit genoeg. Soms past het beter om gedurende een langere periode verschillende momenten van teamontwikkeling in te bouwen.

Hoe weet je of teambuilding werkelijk iets heeft opgeleverd?

Kijk niet alleen naar de vraag of iedereen een leuke dag heeft gehad. Vraag wat er daarna in het dagelijkse werk verandert. Weten mensen elkaar gemakkelijker te vinden? Is er meer onderlinge betrokkenheid? Wordt informatie sneller gedeeld? Spreken teamleden elkaar gemakkelijker aan? En worden afspraken uit de teambuilding daadwerkelijk toegepast?

Teambuilding heeft pas echt betekenis wanneer iets van de gezamenlijke ervaring terugkomt in de manier waarop het team daarna samenwerkt.