home / persoonlijke ontwikkeling / stress / energiehuishouding / zit je er doorheen

Zit je erdoorheen?

Heb je weleens het gevoel dat je erdoorheen zit? Of zeggen mensen in jouw omgeving dat tegen jou? Weet je dat dit taal is voor een gevoel dat je kunt hebben? Namelijk het gevoel dat je overbelast bent geweest voor korte of langere tijd. Dat heeft direct invloed op jouw energiehuishouding en energiebalans. Erdoorheen zitten betekent dat jouw draagkracht tijdelijk kleiner is geworden dan de belasting die je hebt ervaren. Je hebt te lang te veel van jezelf gevraagd of er is in korte tijd te veel op je afgekomen.

Wat is er aan de hand?

Wanneer je erdoorheen zit, is er een verstoring van de energiebalans. De uitgaven waren groter dan de inkomsten. Dat kan door tal van oorzaken ontstaan. Feit is dat je door de barrière zakt en in jouw reserves terechtkomt. Je put energie uit jouw reserves. Maar omdat jouw uitgavenpatroon hoger is dan de inkomsten die je hebt, is er het gevaar dat de reserves ook opraken. En dan kom je in de gevarenzone.

Leven op jouw reserves betekent dat je blijft doorgaan terwijl jouw lichaam en hoofd onvoldoende herstellen. Je gebruikt dan energie die eigenlijk nodig is om weer op krachten te komen. Het is daarom belangrijk dat je tijdig ruimte maakt om bij te tanken en weer op krachten te komen.

Waarom moet de alarmbel gaan rinkelen?

Wanneer je het gevoel hebt dat je erdoorheen zit, moet jouw alarmbel gaan rinkelen. Het gaat niet goed met jou. Je moet niet zo doorgaan, want code oranje is al afgegeven. Door wie? Nee, niet door mij, niet door jouw werkgever, maar door jouw eigen lichaam. En als je met iemand door één deur moet kunnen, is dat toch jouw eigen lijf? Als je met iemand bevriend moet blijven, is dat jouw eigen lichaam. Het is het enige lichaam dat je hebt. Soms ben je al langere tijd voortdurend alert en gespannen. Je kunt dan het gevoel krijgen dat je altijd aan staat en niet meer tot rust komt.

Waardoor kun je erdoorheen raken?

Hoe ontstaat zoiets? Dat is een heel ingewikkelde vraag. Ik heb het reeds omschreven in een artikel met als thema: overbelasting. Het is meestal een combinatie van factoren waardoor dit gevoel ontstaat, zoals: 

• Je werkt veel of wellicht te veel.
• Er zijn ingewikkelde spanningsvelden of conflicten waar je in beland bent.
• Er zijn onduidelijke rollen die onzekerheid brengen.
• Er zijn in jouw leven heftige gebeurtenissen aan de gang, zoals een echtscheiding, verlies in jouw privésituatie of ontslag.
• De manier waarop jij met de dingen in het leven omgaat en hoe je soms reageert op bepaalde zaken.
• Druppels die de emmer doen overlopen, zoals een conflict met jouw collega, een slechte beoordeling, een lekke band of kleine tegenslagen die voelen als enorme tegenvallers.

Meestal is er niet één duidelijke oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van langdurige druk, moeilijke gebeurtenissen, spanningen en de manier waarop je met verantwoordelijkheden en grenzen omgaat. De druk kan ook toenemen wanneer je de lat voortdurend te hoog legt voor jezelf. Je vraagt dan meer van jezelf dan je op dat moment kunt dragen.

Waarom kun je er niets meer bij hebben?

Hoe dit komt? Je zit aan je tax en aan je maximum. Je hebt een mentale marathon gelopen. Je kunt er niks meer bij hebben. Wat is er nou werkelijk aan de hand?

• Je hebt niet voldoende zelfinzicht om te herkennen waar je grenzen liggen.
• Er wordt te veel van je gevraagd en je vindt het moeilijk om ‘nee’ te zeggen.

Misschien wil je op zo’n moment vooral weg van alles en iedereen. Dan kan de behoefte ontstaan om alles even te ontvluchten en geen verantwoordelijkheid meer te voelen. Erdoorheen zitten is geen teken van zwakte. Het is een serieus signaal dat jouw grens is bereikt en dat rust, herstel en duidelijke begrenzing nodig zijn.

Veelgestelde vragen over erdoorheen zitten

Hieronder lees je antwoorden op aanvullende vragen over erdoorheen zitten, herstel en wanneer het verstandig is om hulp te zoeken.

Kun je erdoorheen zitten zonder een burn-out te hebben?

Ja. Erdoorheen zitten betekent niet automatisch dat je een burn-out hebt. Het kan een tijdelijk gevolg zijn van een drukke periode. Het is wel een signaal dat jouw belasting en draagkracht niet meer in balans zijn.

Hoe lang kan het gevoel dat je erdoorheen zit aanhouden?

Dat verschilt per persoon en per situatie. Wanneer de belasting afneemt en je voldoende herstelt, kan het gevoel verminderen. Blijft de oorzaak bestaan, dan kan het gevoel langer aanhouden.

Waarom lukt slapen niet wanneer je uitgeput bent?

Je lichaam kan vermoeid zijn terwijl jouw hoofd gespannen en actief blijft. Je blijft dan piekeren of alert, waardoor je moeilijk in slaap komt of onrustig slaapt.

Is een paar dagen rust voldoende?

Een paar dagen rust kunnen helpen wanneer de overbelasting tijdelijk was. Wanneer je structureel te veel werkt, te veel verantwoordelijkheid draagt of onvoldoende grenzen stelt, is alleen rust meestal niet voldoende.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Het is verstandig om hulp te zoeken wanneer je klachten blijven aanhouden, steeds erger worden of jouw dagelijkse functioneren beïnvloeden. Bespreek aanhoudende of ernstige lichamelijke en psychische klachten met jouw huisarts.