home / persoonlijke ontwikkeling / presenteren spreken openbaar / zelfpresentatie / uiterlijk

Uiterlijk: is dat heel belangrijk voor jou?

Hoe belangrijk is jouw uiterlijk voor jou? Misschien besteed je graag aandacht aan kleding, haar en verzorging. Daar is op zichzelf niets mis mee. Jouw uiterlijk is immers één van de manieren waarop je jezelf laat zien. Het wordt interessanter wanneer uiterlijk heel veel gewicht krijgt. Wanneer je steeds bezig bent met hoe anderen naar je kijken, jezelf voortdurend vergelijkt of het gevoel krijgt dat je pas goed genoeg bent wanneer je er op een bepaalde manier uitziet. Binnen zelfpresentatie is uiterlijk daarom een onderdeel van het totaalbeeld, maar nooit het hele verhaal.

Uiterlijk is onderdeel van jouw uitstraling

Mensen zien jouw uiterlijk voordat ze weten wat jouw kwaliteiten, ideeën of drijfveren zijn. Kleding, verzorging, houding en gezichtsuitdrukking spelen daarom mee in een eerste indruk. Dat betekent niet dat uiterlijk alles bepaalt. Iemand kan er perfect verzorgd uitzien en toch afstandelijk of onzeker overkomen. Andersom kan iemand eenvoudig gekleed zijn en veel rust, warmte of overtuigingskracht uitstralen.

Daarom hoort uiterlijk bij persoonlijke uitstraling, maar kun je uitstraling nooit terugbrengen tot kleding alleen. Jouw stem, houding, gedrag, energie en manier van contact maken bepalen minstens zoveel.

Wanneer uiterlijk vertoon belangrijker wordt dan wie je bent

Er bestaat een verschil tussen aandacht voor jouw uiterlijk en uiterlijk vertoon. Bij uiterlijk vertoon krijgt de buitenkant zoveel nadruk dat je vooral bezig bent met wat je wilt laten zien. Status, kleding, merken, bezit of een bepaald imago worden dan een middel om indruk te maken.

Dat hoeft niet meteen verkeerd te zijn. Het wordt lastig wanneer de buitenkant iets moet compenseren wat je vanbinnen mist. Je probeert bijvoorbeeld zelfverzekerd over te komen terwijl je jezelf voortdurend vergelijkt met anderen. Of je bouwt een zorgvuldig imago op omdat je bang bent dat mensen jou anders niet interessant genoeg vinden. Dan wordt de buitenkant belangrijker dan de verbinding met jezelf.

Erbij horen is een menselijke behoefte

Achter veel aandacht voor uiterlijk zit soms een heel gewone behoefte: je wilt erbij horen. Je wilt gezien, gewaardeerd en geaccepteerd worden. Zeker in groepen waarin kleding, uiterlijk of status belangrijk worden gevonden, kan de druk om mee te doen behoorlijk oplopen.

De behoefte om ergens bij te horen is menselijk. Het wordt pas lastig wanneer je daarvoor steeds verder bij jezelf vandaan gaat. Wanneer je kleding draagt die niet bij je past, jezelf voortdurend met anderen vergelijkt of jouw eigen smaak ondergeschikt maakt aan wat volgens jou wordt verwacht, lever je een stukje eigenheid in.

Uiterlijk en zelfvertrouwen

Een verzorgd uiterlijk kan invloed hebben op hoe je je voelt. Wanneer je kleding draagt waarin je je prettig voelt, kan dat rust en zekerheid geven. Maar uiterlijk kan geen stevig zelfvertrouwen vervangen. Wie vanbinnen sterk twijfelt aan zichzelf, neemt die twijfel meestal gewoon mee, ook in dure kleding of met een zorgvuldig samengesteld uiterlijk.

Zelfvertrouwen groeit niet alleen uit wat je in de spiegel ziet. Het heeft ook te maken met weten wie je bent, jouw kwaliteiten kennen, omgaan met onzekerheid en durven vertrouwen op wat je kunt. Daarom is het nuttig om jezelf niet alleen af te vragen hoe je eruitziet, maar ook wat je eigenlijk probeert uit te stralen.

Jezelf vergelijken met anderen

Vergelijken ligt snel op de loer. Iemand is volgens jou knapper, stijlvoller, slanker of verzorgder en voordat je het weet trek je daar conclusies over jezelf uit. Het probleem is dat zo'n vergelijking zelden eerlijk is. Je ziet vooral de buitenkant van de ander en legt die naast jouw eigen onzekerheden.

Wanneer je voortdurend op die manier kijkt, wordt uiterlijk een wedstrijd die je nooit definitief kunt winnen. Er zal altijd iemand zijn die op een bepaald punt meer opvalt. Veel belangrijker is of jouw uiterlijk past bij jou en of je jezelf kunt laten zien zonder voortdurend bezig te zijn met de ranglijst in jouw hoofd.

Je verschuilen achter jouw uiterlijk

Uiterlijk kan ook bescherming bieden. Misschien draag je bepaalde kleding omdat je daarin minder opvalt. Je verstopt je achter jouw haar, kiest bewust een neutrale uitstraling of voorkomt situaties waarin je zichtbaar wordt. Andersom kan ook: je kiest juist een opvallende buitenkant zodat mensen vooral dát zien en minder dichtbij komen.

In beide gevallen vertelt uiterlijk iets over hoe je jezelf presenteert. Niet omdat kleding een verborgen psychologisch geheim verraadt, maar omdat jouw keuzes soms samenhangen met hoe comfortabel je je voelt om werkelijk gezien te worden.

Representatief zijn zonder jezelf te verkleden

In werk en formele situaties kan de omgeving verwachtingen hebben over jouw uiterlijk. Dat is niet vreemd. Sommige functies vragen werkkleding en in andere situaties wordt een bepaalde mate van verzorging of formaliteit verwacht. Maar ook daar blijft de vraag of jouw uiterlijk nog voldoende bij jou past.

Dat raakt aan representatief overkomen. Representatief zijn betekent niet dat je jezelf moet verkleden tot het beeld waarvan je denkt dat anderen dat professioneel vinden. Het gaat om een vorm vinden die past bij jouw rol, de situatie én jouw eigen persoonlijkheid.

Jouw uiterlijk en jouw imago

Uiterlijk speelt mee in het beeld dat anderen van jou vormen. Wie altijd zeer formeel gekleed is, roept een andere eerste indruk op dan iemand die uitgesproken informeel verschijnt. Maar jouw imago ontstaat uiteindelijk uit veel meer. Gedrag, betrouwbaarheid, communicatie en de manier waarop je met anderen omgaat wegen op langere termijn zwaar mee.

Daarom is het riskant om jouw imago uitsluitend via uiterlijk te proberen te sturen. De eerste indruk kun je deels beïnvloeden, maar daarna moet het beeld wel gedragen worden door wie je bent en hoe je handelt. Anders valt de buitenkant vroeg of laat door de mand.

De betere vragen zitten aan de binnenkant

Wanneer uiterlijk erg veel aandacht opeist, zijn andere vragen vaak interessanter dan de vraag welk kapsel, merk of kledingstuk het beste werkt. Wie ben je? Welke kwaliteiten heb je? Wat vind je belangrijk? Waar word je enthousiast van? Wat wil je dat mensen werkelijk van jou leren kennen?

Dat betekent niet dat uiterlijk er niet toe doet. Het betekent dat uiterlijk ondersteunend mag zijn aan wie je bent, in plaats van andersom. Wanneer binnen- en buitenkant redelijk bij elkaar aansluiten, ontstaat meestal een veel natuurlijker vorm van zelfpresentatie.

Veelgestelde vragen over uiterlijk en zelfpresentatie

Uiterlijk speelt mee in hoe jij jezelf ziet en hoe anderen jou waarnemen. Maar hoeveel gewicht moet je eraan geven? Hieronder vijf aanvullende vragen.

Is veel aandacht voor kleding automatisch oppervlakkig?

Nee. Kleding kan een vorm van smaak, creativiteit en zelfexpressie zijn. Het wordt pas problematisch wanneer jouw gevoel van eigenwaarde volledig afhankelijk wordt van jouw uiterlijk of van de goedkeuring die je ermee probeert te krijgen.

Kun je door andere kleding zelfverzekerder worden?

Kleding waarin je je prettig voelt kan zeker invloed hebben op jouw houding en gevoel. Maar duurzaam zelfvertrouwen ontstaat niet uit kleding alleen. Het helpt wanneer jouw uiterlijk ondersteunt wat vanbinnen al aanwezig is.

Moet je jouw uiterlijk aanpassen aan jouw werk?

Tot op zekere hoogte kan dat logisch zijn. Veiligheid, herkenbaarheid of professionele afspraken kunnen eisen stellen. Toch blijft het belangrijk dat je binnen die kaders een vorm vindt waarin je jezelf voldoende herkent.

Waarom ben ik zo bezig met wat anderen van mijn uiterlijk vinden?

Dat kan samenhangen met onzekerheid, behoefte aan erkenning of de wens ergens bij te horen. Wanneer je merkt dat deze gedachten veel invloed krijgen, is het interessanter om die onderliggende behoefte te onderzoeken dan alleen nog meer aandacht aan jouw buitenkant te besteden.

Hoort uiterlijk bij authenticiteit?

Ja, in die zin dat jouw uiterlijk één manier is waarop je jezelf laat zien. Authenticiteit betekent niet dat kleding onbelangrijk is. Het betekent vooral dat jouw buitenkant niet voortdurend een verhaal vertelt dat haaks staat op wie jij werkelijk bent.