home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / relaxed / gemakzuchtig laks

Gemakzuchtig of laks: neem je te snel genoegen?

Ben je gemakzuchtig of laks? Of word je dat soms verweten? Welk gedrag hoort daarbij en hoe ontstaat het? Soms ligt daar juist de kwaliteit relaxed en tevreden zijn onder. Je hoeft niet overal een probleem van te maken, kunt genieten van wat er is en neemt gemakkelijk genoegen met iets. Maar je kunt daar ook in doorslaan. Dan wordt snel genoegen nemen: te snel genoegen nemen.

Wat betekent gemakzuchtig of laks zijn?

Ik begin door maar eens te omschrijven wat anderen aanduiden als gemakzuchtig en laks. Wil je wat gedragskenmerken horen? Iemand die gemakzuchtig is, wordt gezien als iemand die weinig verantwoordelijkheid neemt, nogal laconiek of nonchalant met bepaalde zaken omgaat en onvoldoende inzet laat zien wanneer dat wel verwacht wordt.

• Je toont te weinig verantwoordelijkheidsgevoel.
• Je gaat te laconiek of nonchalant met bepaalde zaken om.
• Je komt sloom of laks over.
• Je bent nalatig en komt afspraken soms niet na of vergeet ze.
• Je bent lauw of er zit volgens anderen te weinig pit in je: in de volksmond ben je niet vooruit te branden.
• Je reageert niet of pas laat op bepaalde vragen die gesteld worden.
• Je hebt te veel oog voor jouw eigen belang en maakt het jezelf erg gemakkelijk.
• Je bent niet met de toekomst bezig maar leeft volgens het motto: 'Wie dan leeft, wie dan zorgt.'
• Je zit behoorlijk in jouw comfortzone.
• Je bent niet vooruit te branden.

Dat is zoals het gedrag door de omgeving kan worden waargenomen. Maar daarmee weten we nog niet waarom iemand zich zo gedraagt. En juist daar gaat het nogal eens mis. We zien iemand die weinig doet en plakken er onmiddellijk het etiket gemakzuchtig op.

Welke oorzaken kunnen achter gemakzucht zitten?

Zullen we samen eens proberen te analyseren waar het gedrag vandaan komt? Er kunnen namelijk heel verschillende oorzaken zijn. Soms is een mooie kwaliteit doorgeschoten. Soms ontbreekt de motivatie. Soms stel je inderdaad te weinig eisen aan jezelf. Maar soms ziet gedrag er aan de buitenkant gemakzuchtig uit terwijl er vanbinnen iets totaal anders speelt.

Relaxed of tevreden

Hoort de kernkwaliteit tevreden en relaxed bij jou? Wat is het verschil? Relaxed is 'snel genoegen nemen met' en te relaxed of gemakzuchtig is 'te snel genoegen nemen met'. Gemakzucht is dan de valkuil. Je slaat door in de relaxte houding. Je bent tevreden met een zesje terwijl er misschien gemakkelijk een acht in had gezeten. Niet omdat je het niet kunt, maar omdat je denkt: mooi genoeg zo.

Daar ligt ook het onderscheid met gemak dient de mens. Gemak kan prima zijn. Waarom zou je iets moeilijk doen wanneer het gemakkelijk kan? Het wordt wat anders wanneer gemak het uitgangspunt wordt en inzet alleen nog geleverd wordt wanneer er werkelijk geen andere mogelijkheid meer is.

Geduld

Hoort geduld bij jou? Ben je soms te afwachtend en passief? Kom je te laat of weinig tot actie en neem je niet snel het initiatief? Geduld is op zichzelf een kwaliteit, maar voortdurend wachten tot iets vanzelf gebeurt is iets anders. Dan kan jouw omgeving ervaren dat jij geen beweging maakt terwijl er wel iets van je gevraagd wordt. Wanneer je jezelf hierin herkent, kan ook afwachtend en passief gedrag een rol spelen. Je wacht, kijkt het nog even aan en denkt dat het later ook wel kan. Voor je het weet is er weinig gebeurd.

Stel je te weinig eisen aan jezelf?

Een heel andere oorzaak kan zijn dat je erg gemakkelijk bent ingesteld. Te gemakkelijk, zegt jouw omgeving misschien zelfs. Je neemt te snel genoegen met geleverde prestaties. Misschien vindt men dat je er de kantjes wat van afloopt. In ieder geval zou er veel meer te halen zijn wanneer je enige wilskracht en zelfdiscipline ontwikkelt. De vraag is: stel je te weinig eisen aan jezelf? Verwacht je te weinig van jezelf? Weet je dat je hierdoor uiteindelijk ook minder voldoening zult ervaren? Want steeds voor de gemakkelijkste weg kiezen lijkt comfortabel, maar het kan er ook toe leiden dat je nooit ervaart waartoe je werkelijk in staat bent.

Kun je jezelf moeilijk ergens toe zetten?

Je kunt jezelf ergens moeilijk toe zetten. Zodra je een zesje hebt, ben je al tevreden. Je zou ook wel de intrinsieke motivatie willen hebben om er meer van te maken, maar om een of andere reden lukt dat niet. Soms stel je je te afwachtend en passief op of zie je de toekomst te rooskleurig en optimistisch. Heb je gebrek aan intrinsieke motivatie? Zit je wel op de juiste plek? Is willen, kunnen en zijn voldoende op elkaar afgestemd? Misschien heb je best kwaliteiten en mogelijkheden, maar is er niets wat jou werkelijk trekt of uitdaagt. Dan kun je jezelf voortdurend vertellen dat je harder moet werken, terwijl de echte vraag ergens anders ligt.

Ben je een flierefluiter?

Je wordt omschreven als een flierefluiter wanneer je zonder zorgen door het leven gaat. Je maakt je om niets druk en je bent blijkbaar zorgeloos in alle opzichten. Je leeft bij de dag en je ziet wel wat er op jouw pad komt. Geen zorgen voor de dag van morgen. Er zijn veel redenen waarom je een flierefluiter bent.

• Je wilt je niet vastleggen omdat dit voelt alsof jij jouw vrijheid kwijtraakt.
• Je hebt geen idee wat je zou willen in het leven en je ziet ertegenop om dit uit te zoeken.
• Je bent onzeker over jezelf en weet onvoldoende wat je kunt of wat jouw talenten zijn.
• Je bent bang voor emoties en ontwijkt die daarom zo veel mogelijk.
• Je kunt je moeilijk focussen. Het ene moment ben je enthousiast en het volgende moment verveel je je alweer.

Zorgeloos leven kan aantrekkelijk klinken. En misschien is het dat soms ook. Maar wanneer je je nergens aan wilt verbinden, geen richting kiest en iedere inspanning uitstelt, kan vrijheid op een gegeven moment ook stuurloosheid worden.

Andere oorzaken

Oorzaken kunnen legio zijn. Misschien is er nooit veel van jou gevraagd of is er weinig beroep gedaan op jouw zelfwerkzaamheid. Misschien heb je altijd met weinig inspanning jouw opleiding gehaald omdat je goed kon meekomen. Wellicht doe je de verkeerde dingen of zit je in een functie die minder bij je past. Heb je geen uitdaging in jouw functie? Heb je saai en eentonig werk? Kost werken je te veel energie?

En soms lijkt gemakzucht ook op achteloosheid. Je bent er niet voldoende bij met jouw aandacht, neemt iets niet serieus genoeg of denkt: dat komt later wel. Ook dan ziet een ander vooral het resultaat: iets is vergeten, niet gedaan of half uitgevoerd.

Wanneer wordt makkelijk leven gemakzucht?

Ik ben helemaal niet tegen gemak. Waarom zou je ingewikkeld doen als het eenvoudig kan? Waarom zou je altijd het maximale uit jezelf moeten persen? Er mag ook tevredenheid zijn. Niet ieder moment hoeft prestatiegericht, ambitieus of doelgericht te zijn. Maar makkelijk leven wordt gemakzucht wanneer gemak steeds belangrijker wordt dan verantwoordelijkheid, ontwikkeling of datgene wat de situatie van jou vraagt.

Het verschil zit voor mij vooral in dat woordje 'te'. Snel genoegen nemen kan prima zijn. Te snel genoegen nemen betekent dat je jezelf tekortdoet of anderen opzadelt met wat jij laat liggen. Ontspannen is mooi. Niet vooruit te branden zijn is iets anders. Geen onnodige zorgen maken is prima. Afspraken vergeten omdat je alles wel erg gemakkelijk opneemt, is geen kwaliteit meer.

Je hoeft dus niet voortdurend de lat hoger te leggen. Maar er mag wel een lat zijn. Wanneer jouw houding structureel wordt: als het maar voldoende is, als ik er maar zo weinig mogelijk moeite voor hoef te doen, dan kan tevredenheid omslaan in gemakzucht.

Waarom zegt gemakzucht niet altijd iets over motivatie?

Omdat hetzelfde gedrag verschillende oorzaken kan hebben. Iemand doet weinig. Dat is wat je ziet. Maar waarom doet diegene weinig? Misschien ontbreekt de motivatie inderdaad. Misschien heeft iemand nooit geleerd zichzelf ergens toe te zetten. Misschien is er te weinig uitdaging. Misschien is het werk doodsaai. Misschien ontbreekt het zelfvertrouwen zoals bij Arie. Misschien is iemand moe, onzeker of bang om fouten te maken.

Dat is precies waarom ik voorzichtig zou zijn met het etiket gemakzuchtig. Het is gemakkelijk om te zeggen: hij wil niet. Maar weten we dat wel? Er zit een groot verschil tussen niet willen, niet durven, niet weten wat je wilt en niet ervaren waarvoor je het eigenlijk doet.

Andersom moeten we het ook niet mooier maken dan het is. Soms neem je gewoon te snel genoegen. Soms zou je best een tandje kunnen bijzetten. Soms heb je jezelf aangeleerd dat vijf minuten inzet ook wel voldoende is terwijl je weet dat er meer nodig is. Ook dat mag je onder ogen zien.

Wat helpt als je gemakzuchtig of laks bent?

Training of coaching kan jou helpen te ontdekken wanneer je in deze valkuil stapt. Je zult immers niet altijd en overal te gemakkelijk zijn ingesteld, maar steeds in bepaalde situaties. De vraag is waar en wanneer. Wat doe je wel met inzet? Waar ben je ineens niet vooruit te branden? Wanneer komt er energie vrij en wanneer zakt die volledig weg?

Het ontwikkelen van discipline en ambitie zou jou kunnen helpen. Wellicht moet je jouw intrinsieke motivatie en drijfveren leren ontdekken. Het kan ook nodig zijn om eerlijk te onderzoeken of je te weinig van jezelf vraagt. Wanneer je voortdurend genoegen neemt met het minimale, hoef je niet verbaasd te zijn wanneer je ook minimale voldoening ervaart.

Maar het gaat niet alleen om harder werken. Ontdekken waar jouw motivatie zit is minstens zo belangrijk. Je kunt jezelf jarenlang schoppen om harder te lopen op een weg waar je eigenlijk helemaal niet wilt zijn. Daar wordt niemand beter van.

Hoe kom je uit gemakzucht zonder jezelf op te jagen?

Door niet meteen naar het andere uiterste te schieten. De tegenpool van gemakzucht is niet dat je jezelf vanaf morgen voortdurend moet opjagen. Dan maak je van een zesjesmentaliteit ineens een leven waarin alleen tienen nog goed genoeg zijn. Daar geloof ik niet in.

Begin liever met verantwoordelijkheid nemen voor wat werkelijk van jou gevraagd wordt. Maak afspraken die je ook nakomt. Doe wat je zegt. Kies bewust waar je jouw energie aan wilt besteden en accepteer dat sommige dingen gewoon inspanning kosten. Niet alles hoeft leuk te zijn voordat je eraan begint.

Vraag jezelf ook af: wanneer ben ik tevreden omdat iets werkelijk goed genoeg is en wanneer gebruik ik 'goed genoeg' als excuus om niet verder te hoeven? Dat verschil voel je vaak best. Je weet meestal wel wanneer je serieus jouw best hebt gedaan en wanneer je er de kantjes van afliep.

De kunst is een balans vinden. Relaxed blijven zonder laks te worden. Tevreden kunnen zijn zonder jouw mogelijkheden structureel onbenut te laten. Jezelf in beweging krijgen wanneer dat nodig is, maar ook kunnen stoppen wanneer het inderdaad genoeg is.

Ontwikkeldoelen bij gemakzucht en laksheid

• Meer discipline en inzet ontwikkelen wanneer je merkt dat je structureel te snel genoegen neemt met jouw prestaties.
• Beter ontdekken wat jou intrinsiek motiveert en in welke situaties jouw energie, initiatief en ambitie verdwijnen.
• Leren onderscheiden wanneer tevreden en relaxed zijn een kwaliteit is en wanneer je jezelf of anderen tekortdoet door gemakzucht.

Veelgestelde vragen over gemakzucht en laksheid

Gemakzucht wordt snel als luiheid uitgelegd, terwijl hetzelfde gedrag verschillende oorzaken kan hebben. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat iemand doet, maar ook naar wat erachter zit.

Wat betekent gemakzuchtig zijn?

Gemakzuchtig zijn betekent dat je het jezelf gemakkelijk maakt en te snel genoegen neemt met wat je doet of bereikt. Je kunt te weinig initiatief of inzet tonen en verantwoordelijkheden gemakkelijk laten liggen.

Is relaxed zijn hetzelfde als gemakzuchtig zijn?

Nee. Relaxed en tevreden zijn kan een kwaliteit zijn. Je hoeft niet altijd meer, hoger en beter. Gemakzucht ontstaat wanneer je te snel genoegen neemt en de gemakkelijke weg kiest terwijl de situatie eigenlijk meer inzet van je vraagt.

Is iemand die laks lijkt automatisch ongemotiveerd?

Nee. Er kan gebrek aan motivatie zijn, maar er kunnen ook heel andere oorzaken spelen. Onzekerheid, gebrek aan uitdaging, saai werk, onvoldoende zelfvertrouwen of niet weten wat je wilt kunnen aan de buitenkant eveneens als laksheid overkomen.

Waarom ben ik soms niet vooruit te branden?

Dat kan komen doordat je te gemakkelijk bent ingesteld, te weinig uitdaging ervaart, weinig intrinsieke motivatie voelt of te lang afwacht. Belangrijker dan het etiket is daarom onderzoeken in welke situaties het gebeurt en wat daar bij jou achter zit.

Hoe word ik minder gemakzuchtig?

Ontwikkel discipline, neem verantwoordelijkheid voor afspraken en onderzoek waar jouw eigen motivatie ligt. Stel jezelf voldoende eisen zonder van jezelf te verlangen dat alles altijd maximaal moet. De balans zit tussen ontspannen en jezelf werkelijk inzetten wanneer dat nodig is.