home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / autonoom / eigenwijs

Eigenwijs of eigengereid: ga je te veel jouw eigen weg?

Eigenwijs, eigenzinnig of eigengereid: ben jij dat? Of verwijten ze jou dat je vaak eigenwijs bent? Dat je te veel jouw eigen weg gaat? Dat je eigengereid of eigenzinnig bent? Eigenwijsheid kan de doorgeschoten variant zijn van autonoom zijn. Je durft jouw eigen koers te varen en zelfstandig te denken, maar je kunt daarin ook zover gaan dat je onvoldoende afstemt met jouw omgeving. In dit artikel probeer ik het uit te leggen.

Wat betekent eigenwijs of eigengereid zijn?

Eigenwijsheid en eigengereidheid zijn een valkuil. Welk gedrag hoort daarbij? De rode draad is dat je sterk op jouw eigen oordeel, inzicht of koers vertrouwt en onvoldoende afstemt met de mensen om je heen.

• Je gaat jouw eigen gang zonder af te stemmen met jouw omgeving.
• Je bent niet ontvankelijk voor de mening en raadgeving van anderen.
• Je gaat dwars tegen iedereen in.
• Soms ben je koppig en een neuswijs of een wijsneus.
• Je weet het meestal beter en je kunt behoorlijk betweterig overkomen.
• Je kunt moeilijk wat aannemen van anderen.
• Je bent niet kritisch maar zelfs overkritisch en ongezeglijk.
• Je hebt graag het laatste woord.
• Je bent geneigd jouw eigen zin te volgen of door te drijven.
• Je bent hardnekkig in het vasthouden van jouw standpunt, zelfs al heb je ongelijk.
• Je gaat jouw eigen weg maar houdt geen rekening met de weg van de ander.

Er zit nogal een verschil tussen een eigen mening hebben en automatisch denken dat jouw mening de beste is. Ook een eigen koers varen is iets anders dan vergeten dat andere mensen misschien informatie, ervaring of inzichten hebben die jij niet hebt.

Wat is het verschil tussen autonoom en eigenwijs zijn?

Een autonoom mens kan zelfstandig denken, een eigen mening vormen en een eigen koers kiezen. Je hoeft niet voortdurend goedkeuring te vragen en je laat je niet automatisch meeslepen door wat anderen vinden. Dat is een kwaliteit.

Eigenwijs wordt het wanneer jouw zelfstandigheid verandert in onvoldoende ontvankelijkheid. Je hebt dan niet alleen een eigen oordeel, maar staat steeds minder open voor informatie die niet bij dat oordeel past. Je gaat ervan uit dat jouw route de goede route is en afstemming voelt misschien zelfs als een aantasting van jouw zelfstandigheid.

Daar zit voor mij de essentie. Een autonoom mens kan naar een ander luisteren zonder meteen zijn autonomie kwijt te raken. Je kunt advies aannemen en nog steeds zelf beslissen. Je kunt jouw eigen weg gaan en toch rekening houden met de weg van een ander.

Dat onderscheid maakt ook duidelijk waarom dwarsliggen in de buurt kan komen. Ook daar houd je vast aan jouw eigen richting. Maar bij eigenwijsheid ligt het accent vooral op jouw eigen oordeel en het moeilijk aannemen van wat anderen jou aanreiken.

Waarom is eigenwijsheid vaak ineffectief?

Wanneer je de aansluiting mist met jouw omgeving gaat er iets mis. Je bereikt namelijk niet wat je voor ogen hebt, zelfs niet al heb je alle gelijk van de wereld. Zonder dat het uitgesproken wordt, zullen anderen snel de houding aannemen van: 'Laat hem maar lekker praten, ik doe het op mijn manier.'

Bovendien kan het gebeuren dat je cruciale zaken mist in jouw oordeelvorming omdat je te weinig luistert naar wat anderen jou vertellen. Zelfs de meest talentvolle en briljante mens heeft blinde vlekken en kan immers leren van anderen?

Eigenwijsheid kan daarom merkwaardig uitpakken. Je vertrouwt sterk op jouw eigen inzicht omdat je zelfstandig wilt handelen, maar juist daardoor kun je informatie missen die jouw beslissing beter had kunnen maken. Dan helpt jouw zelfstandigheid je niet meer vooruit.

Waarom hoor je minder als je te veel op jouw eigen oordeel vertrouwt?

Omdat luisteren iets anders is dan iemand laten uitpraten. Je kunt iemand keurig zijn verhaal laten doen terwijl je van binnen allang besloten hebt dat hij ongelijk heeft. Dan hoor je de woorden wel, maar je neemt de informatie niet werkelijk mee.

Wanneer je overtuigd bent van jouw eigen zienswijze, bestaat het gevaar dat je vooral luistert naar argumenten die bevestigen wat je al dacht. Andere informatie wuif je gemakkelijker weg. De ander zal het wel niet begrijpen. Die heeft niet jouw ervaring. Die ziet het verkeerd.

Daarmee ontstaan blinde vlekken. En die blinde vlekken zijn juist zo vervelend omdat je zelf niet ziet dat je ze hebt. Daar heb je andere mensen voor nodig. Wanneer jij niemand meer werkelijk toelaat in jouw oordeelvorming, vertrouw je uiteindelijk juist steeds sterker op datgene wat je zelf niet kunt zien.

Welke kwaliteit en welk leerdoel horen bij eigenwijsheid?

Achter eigenzinnigheid schuilt een prachtige kwaliteit. Oftewel: zodra je doorslaat in de kernkwaliteit autonomie ontstaat er eigenwijsheid of eigengereidheid. Op dat moment verlies je te veel het contact met de omgeving, ga je te veel jouw eigen weg, luister je te weinig naar feedback van andere mensen en stel je je te weinig open voor de omgeving.

Jouw leerdoel is om te luisteren naar wat anderen te zeggen hebben en ze daarbij voldoende ruimte te geven. Het contact met jouw omgeving blijft van onmiskenbaar belang om te voorkomen dat je blinde vlekken krijgt waarop je gaat vertrouwen.

Anders gezegd: blijf zeker uitgaan van eigen kracht en durf jouw eigen weg te gaan, maar raadpleeg anderen, betrek ze erbij en neem hun mening en opvatting mee in jouw oordeelvorming. Daarbij past ook meer meegaand zijn. Niet omdat je jouw eigen koers moet opgeven, maar omdat je ook kunt aansluiten wanneer dat verstandig is.

Welke valkuilen lijken op eigenwijs of eigengereid gedrag?

Er zijn verschillende gedragingen die op eigenwijsheid kunnen lijken. Toch ligt het accent telkens ergens anders. Daarom moet je niet alles onmiddellijk op één hoop gooien.

• Te stellig communiceren.
• Arrogant overkomen.
• Hautain of hoogmoedig overkomen.
• Zelfzuchtig en eergevoelig zijn.
• Zelfingenomen zijn.
• Dominant of bazig zijn.
• Rebels gedrag.

Bij eigenwijsheid ligt voor mij vooral de nadruk op jouw eigen oordeel en jouw eigen weg. Je bent moeilijk ontvankelijk voor raad, gaat gemakkelijk jouw eigen gang en hebt moeite om jouw zienswijze werkelijk af te stemmen met anderen. Bij dominant gedrag gaat het bijvoorbeeld veel sterker over de ruimte die je een ander geeft. En bij te stellig communiceren ligt het accent weer op de manier waarop je jouw mening verwoordt.

Hoe houd je jouw eigen koers zonder de aansluiting te verliezen?

Door afstemmen niet te zien als jezelf verloochenen. Wanneer je met andere mensen overlegt, hun mening vraagt of jouw eigen oordeel laat toetsen, betekent dat niet dat je ineens moet doen wat zij zeggen. Jij blijft verantwoordelijk voor jouw eigen keuze.

Gebruik dat beeld van het koor maar. Je mag jouw eigen wijs hebben. Sterker nog: zonder verschillende stemmen wordt het een saai geheel. Maar wanneer iedereen alleen zijn eigen melodie zingt zonder naar de anderen te luisteren, ontstaat er geen muziek.

Vraag dus wat anderen zien. Luister ook wanneer hun antwoord jou niet bevalt. Onderzoek of jouw standpunt nog steeds klopt wanneer je hun informatie meeneemt. En kom je daarna tot dezelfde conclusie? Prima. Dan is het nog steeds jouw eigen besluit, alleen nu beter afgestemd.

De kunst is om jouw autonomie niet kwijt te raken en tegelijkertijd in verbinding te blijven. Zelfstandig denken én ontvankelijk blijven. Jouw eigen weg durven gaan én zien dat je niet de enige bent die een weg heeft.

Ontwikkeldoelen bij eigenwijsheid en eigengereidheid

• Open blijven staan voor raad, feedback en informatie van anderen zonder jouw zelfstandigheid te verliezen.
• Jouw eigen oordeel leren toetsen zodat blinde vlekken minder gemakkelijk jouw beslissingen bepalen.
• Jouw eigen koers blijven varen terwijl je voldoende afstemt met de mensen en situaties om je heen.

Veelgestelde vragen over eigenwijs en eigengereid zijn

Een eigen mening hebben en zelfstandig denken zijn geen problemen. De vraag is vooral of je nog werkelijk openstaat voor de inbreng van anderen en jouw oordeel kunt afstemmen zonder jouw eigen koers kwijt te raken.

Wat betekent eigenwijs zijn?

Eigenwijs zijn betekent dat je sterk jouw eigen oordeel volgt en moeilijk raad of de mening van anderen aanneemt. Je gaat gemakkelijk jouw eigen weg zonder voldoende af te stemmen met jouw omgeving.

Zijn eigenwijs en eigengereid hetzelfde?

Ze liggen dicht bij elkaar. Bij beide woorden gaat het om sterk varen op jouw eigen oordeel, inzicht of wil. Eigengereid benadrukt voor mij vooral het handelen naar eigen inzicht zonder voldoende afstemming.

Is eigenwijs zijn altijd negatief?

Nee. Er ligt juist een kwaliteit onder: autonomie. Je durft zelfstandig te denken en jouw eigen weg te gaan. De valkuil ontstaat wanneer je daardoor onvoldoende openstaat voor wat anderen zien of weten.

Waarom kan eigenwijsheid tot blinde vlekken leiden?

Omdat je informatie van anderen te gemakkelijk naast je neer kunt leggen. Wanneer jouw eigen oordeel steeds het uitgangspunt blijft, mis je mogelijk zaken die anderen wel zien en die belangrijk zijn voor jouw afweging.

Wat is het belangrijkste leerdoel bij eigenwijsheid?

Blijf autonoom en zelfstandig, maar leer beter afstemmen. Luister naar anderen, betrek hun inzichten bij jouw oordeelvorming en blijf openstaan voor het feit dat jouw eigen kijk niet altijd volledig is.