home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / te direct / stellig

Stellig of te zwart-wit communiceren

Stellig of zwart-wit in de communicatie: ben jij dat? Of kom jij zo over op anderen? In dit artikel ga ik in op stelligheid in communicatie. Misschien herken jij je daarin. Wellicht kan dit jou helpen om jouw communicatie te verbeteren. Dit artikel over stellig communiceren hoort bij de serie over te direct communiceren.

Is er iets mis met stellig communiceren?

Is er iets mis met stelligheid? Ik zeg: in eerste instantie niet. Het is een communicatiestijl die heel effectief kan zijn. Wanneer is stellig communiceren effectief? In situaties waarin een mening overduidelijk naar voren moet worden gebracht en duidelijkheid van ontegenzeggelijk belang is. Bijvoorbeeld wanneer het belangrijk is dat je jouw mening onomwonden en hardop in het openbaar laat horen.

Het positieve van stelligheid is dat je tenminste ergens voor staat. Je bent ook niet bang om ergens voor te staan en dit uit te dragen. Ook al wordt er anders tegenaan gekeken en ook al heb je een afwijkende mening: je bent niet gauw van jouw stuk te brengen. Kwaliteiten die hierbij horen zijn consequent, principieel en betrouwbaar.

Wanneer wordt stellig communiceren te zwart-wit?

Er gaat iets mis wanneer je deze communicatiestijl te vaak inzet of zelfs altijd gebruikt, alsof er geen andere stijl bestaat. Op den duur gaat dat tegen je werken. Wat eerst een kracht was, wordt een zwakte en werkt niet meer. Mensen in jouw omgeving raken eraan gewend:

• Dat jij het hier pertinent niet mee eens bent.
• Dat jij ergens niets van moet hebben.
• Dat jij ergens geen enkel vertrouwen in hebt.
• Dat je ermee kapt wanneer iets niet naar jouw zin verloopt.
• Dat je iets waardeloos vindt wanneer het niet aan jouw verwachtingen voldoet.

Voel je de stelligheid in de woorden die ik gebruik? Op den duur is dit niet zonder gevolgen. Wanneer je stellig communiceert, ben je directief. Wanneer je te stellig communiceert, ben je te directief. Misschien heb je wel gelijk, maar er zit verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen. Er zit een nog groter verschil tussen gelijk hebben, gelijk krijgen en gelijkwaardig zijn en blijven.

Wat zijn de gevolgen van te stellige communicatie?

Wanneer je te stellig communiceert of te vaak stellig communiceert, krijgen anderen in jouw omgeving het gevoel dat ze weinig ruimte hebben voor hun eigen inzichten en meningen. Zij vinden jouw benadering ongenuanceerd of zwart-wit. Ze kunnen onzeker worden en aan zichzelf gaan twijfelen. Ook kunnen zij in de weerstand schieten en denken: ‘Laat hem of haar maar praten’, omdat ze aanvoelen dat je geen tegenspraak zult dulden. Als dat gebeurt, bereik je niet wat je zou willen bereiken.

Je kunt daardoor hard overkomen in jouw communicatie. Wanneer anderen nauwelijks ruimte ervaren om te reageren of een ander standpunt naar voren te brengen, kan ook onveiligheid in de communicatie ontstaan.

Waarom communiceer je soms te stellig?

Stellige communicatie heeft vaak te maken met bepaalde persoonlijke valkuilen. Hoe dat bij jou zit, weet ik natuurlijk niet. Maar ik kan wel een aantal algemene zaken noemen:

• Misschien ben je op bepaalde punten te principieel en word je star of rigide wanneer het over deze onderwerpen gaat.
• Soms denk je wellicht te rechtlijnig of ben je kortzichtig.
• Misschien voel je je aangesproken of bedreigd, waardoor je defensief communiceert.
• Wellicht triggert een groot rechtvaardigheidsgevoel jou, waardoor je overmatig fel of fanatiek wordt.
• Misschien ben je soms halsstarrig of koppig.
• Wellicht ben je iemand met een uitgesproken mening en sla je daar weleens in door.

Hoe blijf je duidelijk zonder te stellig te worden?

Je hoeft jouw mening niet af te zwakken of onduidelijk te worden. Je kunt dezelfde boodschap anders brengen en daardoor overtuigender overkomen. Laat ruimte voor een andere zienswijze, stel vragen en maak duidelijk dat jouw standpunt jouw kijk op de situatie is. Daarmee blijf je duidelijk zonder dat de ander het gevoel krijgt dat er maar één waarheid mogelijk is. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Zo kijk ik ernaar’ in plaats van: ‘Zo is het.’ Of: ‘Ik ben daar nog niet van overtuigd’ in plaats van: ‘Dat is pertinent onjuist.’ Je laat jouw standpunt dan nog steeds horen, maar je houdt het gesprek open.

Veelgestelde vragen over stellig communiceren

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over stelligheid, zwart-wit communiceren en het effect daarvan op anderen.

Is stellig communiceren hetzelfde als duidelijk communiceren?

Nee. Duidelijk communiceren betekent dat jouw boodschap begrijpelijk en concreet is. Stellig communiceren gaat vooral over de beslistheid waarmee je jouw mening of standpunt naar voren brengt.

Is stelligheid altijd een valkuil?

Nee. Stelligheid kan juist krachtig zijn wanneer een duidelijk standpunt nodig is. Het wordt een valkuil wanneer je geen ruimte meer laat voor nuance, vragen of een andere mening.

Waarom ervaren anderen stelligheid als zwart-wit?

Omdat stellige woorden weinig ruimte laten voor twijfel of een andere uitleg. De ander kan daardoor het gevoel krijgen dat jouw visie de enige juiste visie is.

Hoe merk je dat je te stellig communiceert?

Je merkt het bijvoorbeeld wanneer anderen stilvallen, niet meer reageren, in de weerstand schieten of jouw boodschap als hard en ongenuanceerd ervaren.

Kun je stellig zijn en toch gelijkwaardig communiceren?

Ja. Je kunt stevig achter jouw standpunt staan en tegelijk ruimte laten voor de zienswijze van de ander. Gelijkwaardigheid betekent niet dat je het met elkaar eens moet zijn.