home / leiderschapsontwikkeling / directie ondernemers / ondernemers eigengereid

Zijn ondernemers eigenwijs?

Ondernemers worden nogal eens eigenwijs genoemd. Niet helemaal onbegrijpelijk. Wie een bedrijf begint, kiest vaak bewust een eigen koers, neemt beslissingen die anderen niet altijd begrijpen en is gewend verantwoordelijkheid te dragen voor zijn eigen keuzes. Binnen directie en ondernemerschap kan die zelfstandigheid een grote kracht zijn. Maar dezelfde kwaliteit kan doorschieten wanneer je niet meer luistert, advies bij voorbaat afwijst of vooral bevestiging zoekt voor wat je zelf al bedacht had.

De vraag is dus niet of je als ondernemer eigenwijs mag zijn. Natuurlijk mag dat. Interessanter is of jouw eigen wijs nog voldoende is afgestemd op klanten, medewerkers, markt en mensen die vanuit hun deskundigheid iets aan jouw bedrijf kunnen toevoegen.

Een eigen koers varen hoort bij ondernemerschap

Een ondernemer kan niet bij iedere beslissing wachten tot iedereen het ermee eens is. Soms zie jij een kans die anderen nog niet zien. Soms moet je investeren terwijl de uitkomst onzeker is. En soms weet je dat jouw bedrijf een andere richting op moet terwijl medewerkers, klanten of adviseurs liever vasthouden aan wat ze kennen.

Dat vermogen om zelfstandig te denken hoort bij de competentie ondernemerschap. Je neemt initiatief, maakt keuzes en accepteert dat daar risico's bij horen. Wanneer je voor iedere stap toestemming of bevestiging nodig hebt, wordt ondernemen lastig.

Wanneer wordt eigenwijsheid eigengereidheid?

Voor mij ontstaat eigengereidheid wanneer jouw eigen koers belangrijker wordt dan de werkelijkheid om je heen. Je luistert nog wel, maar eigenlijk staat de conclusie al vast. Kritische informatie wordt gemakkelijk weggewuifd en iemand die een andere mening heeft moet vooral uitleggen waarom jij toch gelijk hebt.

Dat kan lang goed gaan, zeker wanneer jouw onderneming succesvol is. Succes bevestigt immers gemakkelijk het idee dat jouw manier de juiste is. Het risico is dat je daardoor minder gevoelig wordt voor signalen die niet in jouw eigen beeld passen. Medewerkers durven minder te zeggen, adviseurs worden vooral uitvoerders van jouw ideeën en veranderingen in de markt bereiken jou te laat.

Koppigheid ligt dichtbij

Vasthoudendheid is een belangrijke ondernemerskwaliteit. Een bedrijf opbouwen lukt meestal niet wanneer je bij de eerste tegenslag opgeeft. Maar vasthouden heeft ook een grens. Soms verandert doorzetten in koste wat kost doorgaan met een keuze die niet meer werkt.

Daar raakt eigengereidheid aan koppigheid en halsstarrigheid. Het probleem is niet dat je een sterke overtuiging hebt. Het probleem ontstaat wanneer nieuwe feiten, ervaringen of argumenten nauwelijks nog invloed kunnen hebben op jouw standpunt.

Hoe weet je of je nog voldoende openstaat?

Dat is lastiger dan het lijkt. De meeste mensen ervaren zichzelf niet als eigengereid. Je denkt waarschijnlijk dat je best goed luistert. De interessantere vraag is wat er gebeurt wanneer iemand iets zegt wat je helemaal niet wilt horen.

• Kun je een andere mening onderzoeken zonder haar direct te weerleggen?
• Vraag je medewerkers werkelijk om hun visie of vooral om bevestiging?
• Heb je mensen om je heen die jou durven tegen te spreken?
• Kun je terugkomen op een eerdere beslissing wanneer nieuwe informatie daar aanleiding toe geeft?
• Kun je onderscheid maken tussen kritiek op jouw idee en kritiek op jou als persoon?
• Vraag je ook advies voordat het probleem groot is geworden?

Ondernemerskwaliteiten hebben altijd een keerzijde

Zelfstandigheid, daadkracht, visie en vasthoudendheid kunnen uitstekende kwaliteiten zijn. Ze kunnen er ook voor zorgen dat je te snel beslist, te weinig afstemt of moeilijk loslaat. Juist daarom vind ik het belangrijk dat ondernemers hun sterke kanten niet alleen bewonderen, maar ook begrijpen waar diezelfde kwaliteiten kunnen doorschieten.

Dat zie je ook terug bij ondernemerskwaliteiten en hun valkuilen. Jouw valkuil staat namelijk zelden helemaal los van jouw kracht. Vaak is het juist een kwaliteit waarvan je te veel inzet.

Goed ondernemerschap begint met zelfkennis

Hoe beter je jezelf kent, hoe beter je kunt bepalen wanneer jouw natuurlijke manier van werken helpt en wanneer zij je belemmert. Waar ben je echt goed in? Welke werkzaamheden kun je beter aan anderen overlaten? Waar word je ongeduldig van? Welke mensen roepen weerstand bij je op en waarom eigenlijk?

Zelfkennis voorkomt niet dat je fouten maakt. Het helpt wel om patronen eerder te herkennen. Misschien weet je bijvoorbeeld dat je onder druk te snel beslist, dat je kritiek gemakkelijk als vertraging ervaart of dat je mensen die bedachtzamer zijn al snel te voorzichtig vindt. Wanneer je dat van jezelf weet, kun je daar rekening mee houden voordat het een organisatieprobleem wordt.

Ondernemer of manager maakt verschil

Een deel van de spanning kan ook voortkomen uit jouw natuurlijke voorkeur. Sommige ondernemers worden enthousiast van nieuwe mogelijkheden maar hebben veel minder belangstelling voor structuur, procedures en dagelijkse beheersing. Een manager kan juist sterk zijn in organiseren en bewaken, maar minder behoefte hebben aan het voortdurend zoeken naar nieuwe wegen.

Dat verschil maakt de een niet beter dan de ander. Het kan wel verklaren waarom je soms moeite hebt met mensen die vanuit een heel ander perspectief naar jouw bedrijf kijken. Lees meer over het verschil tussen ondernemer en manager en hoe beide rollen elkaar kunnen aanvullen.

Laat je adviseren, maar blijf zelf beslissen

Een goede adviseur hoeft jou niet naar de mond te praten. Integendeel. Wanneer je iemand betaalt om mee te denken, mag je verwachten dat diegene ook benoemt wat je misschien liever niet hoort. Tegelijkertijd hoort een adviseur jouw verantwoordelijkheid niet over te nemen. Jij blijft degene die de belangen afweegt en uiteindelijk beslist.

Daarom is niet alleen de vraag of jij coachbaar of adviseerbaar bent relevant. Kijk ook kritisch naar de mensen die je inschakelt. Bij de criteria voor een goede organisatieadviseur of coach lees je waarop je volgens mij bij zo'n samenwerking moet letten.

Coaching heeft weinig zin wanneer je alleen bevestiging zoekt

Een coach kan vragen stellen, spiegelen en je helpen anders naar een situatie te kijken. Maar coaching werkt niet wanneer de uitkomst vooraf al vaststaat. Als je alleen iemand zoekt die bevestigt dat jouw medewerkers, klanten of compagnon het probleem zijn, ontstaat weinig ontwikkeling.

Je hoeft tijdens coaching niet ieder inzicht over te nemen. Wel moet je bereid zijn om jouw eigen aandeel serieus te onderzoeken. Misschien kom je daarna tot exact dezelfde beslissing als daarvoor, maar dan heb je haar bewuster getoetst. Dat is iets heel anders dan een advies afwijzen voordat je het werkelijk onderzocht hebt.

Eigenwijsheid hoeft dus helemaal niet weg

Ik zou een ondernemer ook niet graag van zijn eigenheid afhelpen. Juist de mensen die nieuwe wegen zoeken, bestaande vanzelfsprekendheden ter discussie stellen en hun eigen koers durven varen zorgen voor beweging. Het zou vreemd zijn om die kwaliteit er vervolgens uit te coachen.

De ontwikkeling zit ergens anders. Behoud jouw eigen wijs, maar leer luisteren naar de andere stemmen in het koor. Je hoeft niet hetzelfde te zingen. Je moet wel blijven horen wat er om je heen gebeurt.

Veelgestelde vragen over eigenwijsheid bij ondernemers

Eigenwijsheid en ondernemerschap liggen soms dicht bij elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde. Deze vijf vragen helpen om het verschil tussen een eigen koers, zelfstandigheid en eigengereid gedrag scherper te krijgen.

Zijn ondernemers vaker eigenwijs?

Dat kun je niet in algemene zin stellen. Ondernemerschap vraagt wel een zekere zelfstandigheid en bereidheid om eigen keuzes te maken. Daardoor kan gedrag dat voor een ondernemer functioneel is door anderen soms als eigenwijs worden ervaren. Het wordt vooral een probleem wanneer zelfstandig denken verandert in onvoldoende luisteren of nauwelijks nog bijstellen.

Wat is het verschil tussen eigenwijs en eigengereid?

Ik gebruik eigenwijs graag in de betekenis van een eigen koers hebben en zelfstandig nadenken. Eigengereid wordt het wanneer je onvoldoende afstemt, nauwelijks ontvankelijk bent voor andere inzichten en vooral jouw eigen lijn blijft volgen omdat die van jou is.

Is koppigheid ook een ondernemerskwaliteit?

Koppigheid zelf zie ik eerder als een valkuil. De kwaliteit erachter kan vasthoudendheid of volharding zijn. Ondernemers hebben doorzettingsvermogen nodig, maar moeten ook kunnen herkennen wanneer omstandigheden zo zijn veranderd dat bijstellen verstandiger is dan nog harder doorgaan.

Hoe kan ik beter leren luisteren zonder mijn zelfstandigheid kwijt te raken?

Door luisteren los te koppelen van gehoorzamen. Vraag naar argumenten, onderzoek waarom iemand iets anders ziet en controleer welke informatie jij mogelijk mist. Daarna kun je nog steeds zelf beslissen. Goed luisteren maakt jouw zelfstandigheid niet kleiner, maar kan jouw besluit juist beter maken.

Wanneer is een coach of adviseur zinvol voor een ondernemer?

Wanneer je behoefte hebt aan een onafhankelijk perspectief, een belangrijke keuze wilt onderzoeken of merkt dat dezelfde vraagstukken steeds terugkomen. Voorwaarde is wel dat je bereid bent jouw eigen ideeën te laten bevragen. Een adviseur hoeft jouw beslissing niet te nemen, maar moet voldoende ruimte krijgen om jou daadwerkelijk tegen te spreken.