home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / geestelijk vroegrijp

Is je hoogbegaafde kind geestelijk vroegrijp?

Dit artikel hoort bij de serie: Is je kind hoogbegaafd? In die serie kijk ik stap voor stap naar signalen, vragen en misverstanden rond hoogbegaafdheid bij kinderen. Geestelijk vroegrijp zijn kan een van de signalen zijn dat een kind op bepaalde gebieden verder is in denken, voelen of begrijpen dan leeftijdsgenoten.

Ben je geestelijk vroegrijp? Dat betekent dat je geestelijk vooroploopt ten opzichte van jouw leeftijd. Merk je dat je andere interesses hebt dan leeftijdgenoten? Zou het kunnen dat je op een aantal terreinen een ontwikkelingsvoorsprong hebt? Denk je vaak na over de zin van het leven?

Juist daar zit de verwarring. Een geestelijk vroegrijp kind kan wijs praten, maar blijft kind. Het kan veel begrijpen, maar nog niet alles verwerken. Het kan diepe vragen stellen, maar heeft nog wel nabijheid, begrenzing en geruststelling nodig. Daarom is het belangrijk om geestelijke vroegrijpheid niet te verwarren met volwassenheid. Je kind loopt misschien voor in denken of begrijpen, maar heeft nog steeds ouders nodig die helpen ordenen, relativeren en dragen wat te groot voelt.

Waaraan herken je een geestelijk vroegrijp kind?

Wanneer je vroegrijp bent, heb je vaak een aantal kenmerken waaraan je voldoet. Kijk maar eens wat jij herkent in onderstaand rijtje:

• Je denkt vaak dieper na over wat er in de wereld gebeurt dan klasgenoten of leeftijdgenoten.
• Kinderachtig of oppervlakkig gedoe vermijd je liever.
• Je wordt soms niet gezien zoals je bent en dat vind je vervelend.
• Je wilt vaak begrijpen hoe iets is ontstaan: je bent een ontstaansbegrijper.
• Verbanden tussen heden en verleden ontdek je graag.
• Soms ben je bezig met zingevingsvraagstukken of vraagstukken over dood, leven, oorlog, liefde en trouw.
• Je vormt je graag een mening over diepzinnige onderwerpen en je mag er graag over lezen.
• Je komt in de ogen van anderen wijzer over dan gebruikelijk voor jouw leeftijd.
• In de ogen van anderen ben je soms ook wel apart of raar: dat komt omdat ze je niet kunnen volgen.
• Je gaat liever met volwassenen om of met oudere kinderen dan met leeftijdgenoten.

Waarom denkt je kind zo vroeg na over grote levensvragen?

Sommige kinderen raken al jong aan existentiële levensvragen die je misschien pas veel later verwacht. Ze denken na over dood, oorlog, lijden, liefde, trouw, oneerlijkheid, God, de zin van het leven of de vraag waarom mensen elkaar pijn doen. Als ouder kun je daarvan schrikken. Je hoort een vraag uit de mond van je kind en denkt: hoe kan dit al in dat hoofd zitten?

Bij een geestelijk vroegrijp kind komen zulke vragen niet altijd voort uit somberheid. Soms is het vooral diepte. Je kind neemt iets waar, voelt iets aan, hoort iets op het nieuws of leest iets, en ineens gaat er vanbinnen een hele wereld open. Waar een ander kind het onderwerp snel loslaat, blijft jouw kind ermee bezig. Dat kan mooi zijn. Het laat zien dat je kind nadenkt, voelt, verbanden legt en zoekt naar betekenis. Maar het kan ook zwaar worden. Want een kind kan een grote vraag stellen zonder de innerlijke draagkracht te hebben om het antwoord te dragen. Het kan iets begrijpen met het hoofd, maar nog niet verwerken met het hart.

Daarom is het belangrijk dat je zulke vragen niet wegwuift. Zeg liever niet te snel: daar ben je nog te jong voor. Maar maak het ook niet groter dan nodig. Soms heeft je kind geen volledig antwoord nodig, maar nabijheid. Iemand die luistert. Iemand die zegt: dat is een grote vraag, en ik snap dat je daarover nadenkt.

Wanneer wordt diepzinnigheid te zwaar voor je kind?

Diepzinnigheid kan een kracht zijn. Een kind dat diep nadenkt, ziet vaak meer lagen in een situatie. Het kijkt verder dan de buitenkant. Het vraagt zich af waarom mensen doen wat ze doen, wat eerlijk is, wat waar is en wat ertoe doet. Maar diepzinnigheid kan ook zwaar worden wanneer je kind geen rust meer vindt in het gewone leven. Dan blijft het hangen in vragen die geen makkelijk antwoord hebben. Waarom is er oorlog? Waarom gaan mensen dood? Waarom doen mensen elkaar pijn? Wat is de zin van alles?

Als ouder kun je merken dat je kind stiller wordt, piekert, slecht slaapt of steeds terugkomt op dezelfde grote vragen. Soms lijkt het dan alsof je kind ouder is dan het is. Maar juist dan moet je blijven zien dat je kind nog kind is. Het heeft jouw bedding nodig. Bedding betekent dat je ruimte geeft aan de vraag, maar ook helpt om terug te keren naar het hier en nu. Je mag zeggen: ik hoor dat je hiermee zit. We hoeven dit nu niet helemaal op te lossen. Kom, we gaan even wandelen, eten, tekenen of samen iets doen.

Niet elke levensvraag hoeft vandaag beantwoord te worden. Soms is het genoeg dat je kind voelt: ik ben niet alleen met deze gedachte.

Waarom wordt een geestelijk vroegrijp kind soms verkeerd begrepen?

Je voelt je regelmatig onbegrepen omdat anderen niet op de juiste manier reageren op wie je bent. De omgeving kan opmerkingen maken als:

• Hij of zij is te weinig sociaal of zondert zich te veel af.
• Hij of zij zou toch ook eens gewoon mee moeten doen met groepsspelletjes in plaats van altijd maar te lezen of te schrijven.
• Hij of zij zou toch vaker met leeftijdgenoten moeten omgaan.
• Hij of zij is soms ook wel apart of raar en daarom moeilijk te volgen.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen over geestelijke vroegrijpheid bij hoogbegaafde kinderen.

Is geestelijk vroegrijp hetzelfde als hoogbegaafd?

Nee, niet automatisch. Geestelijk vroegrijp kan wel een signaal zijn dat een kind op bepaalde gebieden verder is in denken, voelen of begrijpen. Bij hoogbegaafde kinderen zie je die geestelijke vroegrijpheid regelmatig terug, maar het blijft belangrijk om naar het hele kind te kijken.

Waarom denkt mijn kind al jong na over dood of oorlog?

Omdat sommige kinderen al vroeg diep waarnemen en grote verbanden leggen. Ze horen iets, zien iets of voelen iets aan en gaan daar vanbinnen mee verder. Dat betekent niet meteen dat er iets mis is. Het laat wel zien dat je kind hulp nodig kan hebben om zulke grote onderwerpen te dragen.

Moet ik zware onderwerpen vermijden bij mijn kind?

Niet altijd. Wegduwen helpt meestal niet wanneer je kind er zelf al mee bezig is. Wel kun je doseren. Geef eerlijke, eenvoudige antwoorden en let op wat je kind aankan. Soms is luisteren belangrijker dan uitleggen.

Waarom vindt mijn kind leeftijdgenoten soms kinderachtig?

Een geestelijk vroegrijp kind kan met andere onderwerpen bezig zijn dan leeftijdgenoten. Daardoor kan gewoon spel of oppervlakkig contact minder aansluiten. Dat betekent niet dat je kind beter is dan andere kinderen. Het betekent dat het soms aansluiting zoekt op een andere laag.

Hoe help ik mijn kind om ook gewoon kind te blijven?

Neem de diepe vragen serieus, maar breng je kind ook terug naar het gewone leven. Spelen, bewegen, lachen, eten, slapen, buiten zijn en eenvoudige nabijheid zijn net zo belangrijk. Je kind mag diep denken, maar hoeft niet de zwaarte van de wereld te dragen.