home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / hoofd hart handen / hoe kom je bij je gevoel

Hoe kom je bij je gevoel?

Hoe kom je weer bij je gevoel? Dat is een vraag die ik nogal vaak krijg van mensen die vooral in hun hoofd leven. Ik denk aan Albert van 44. Zelf zei hij: "Ik rationaliseer en redeneer en ik probeer alles te begrijpen en te verklaren." Daarmee ging hij voorbij aan zijn gevoel. Mijn slogan is: "Het leven mag geleefd worden, het hoeft niet beredeneerd te worden." Dit artikel schreef ik in de serie over gevoelens leren toestaan en ervaren. Specifiek behandel ik waarom een methodische aanpak vaak niet werkt, welke belemmeringen er zijn en wat helpt om de verbinding tussen hoofd en hart te herstellen.

Waarom kun je jouw gevoel niet bereiken met een stappenplan?

Albert vroeg mij: "Hoe kom je dan bij je gevoel?" Hij dacht dat ik daarvoor een stappenplan in de kast had liggen, een soort systematische aanpak of een methodiek. Want, zei hij er nog achteraan: "Jij bent toch de expert op dit terrein?"  Toen heb ik Albert geweldig moeten teleurstellen door te zeggen dat ik die methode niet heb en dat ik van oordeel ben dat zo'n methodische aanpak niet bestaat. Maar Albert gaf niet meteen op. "Hoe leer je dat dan wel?" vroeg hij. "Wat moet ik nu doen om dat toch te leren?"

Weet je wat het kenmerk van de hoe-vraag is? Het is vaak een vraag vanuit het hoofd. Je wilt weten welke stappen je moet zetten, welk schema je kunt volgen en wanneer je klaar bent. Maar voelen laat zich niet afdwingen met een systeem. Dat betekent niet dat je niets kunt doen. Het betekent wel dat je gevoel geen technisch probleem is dat je met de juiste methode oplost. Je komt niet dichter bij jouw gevoel door nog harder na te denken over hoe je zou moeten voelen.

Waarom is het niet normaal om aan jouw gevoelens voorbij te gaan?

Het eerste element is dat het niet normaal is wanneer je voortdurend aan jouw gevoelens voorbijgaat. Waarom niet? Omdat het normaal is dat hoofd en hart op elkaar zijn aangesloten. Zo normaal als dat je twee oren hebt, één neus en twee ogen. Waarom ik dit zeg? Omdat er herstel nodig is van iets wat ontbreekt of wat in jouw leven beschadigd is geraakt. Je hoeft niet iets geheel nieuws te leren wat niet bij jou hoort. Je herstelt de verbinding met iets wat van nature al in jou aanwezig is.

Wanneer je gevoelens jarenlang hebt onderdrukt, vermeden of weggeredeneerd, kan voelen vreemd of bedreigend worden. Dat betekent niet dat je geen gevoel hebt. Het betekent dat je de toegang tot jouw binnenwereld minder goed herkent. Soms spelen daarbij emotionele blokkades een rol. Het gevoel is aanwezig, maar wordt afgeremd door oude ervaringen, overtuigingen of beschermingspatronen.

Heb je alles in huis om bij jouw gevoel te komen?

Ik denk dat jij als mens alles in huis hebt om bij jouw gevoel te komen. Waarom? Omdat het normaal is dat je naar jouw gevoelens luistert. Het is de mens eigen om dat te doen. Ik weet dat er allerlei verhalen op de markt de ronde doen over hoe je bij jouw gevoel kunt komen. Vaak zijn het ingewikkelde verhalen. Ik zeg wel eens: hoe Engelser, hoe onwaarschijnlijker. Want het zit juist in de eenvoud. Je hoeft geen bijzondere staat te bereiken. Je hoeft niet op een bepaalde manier adem te halen voordat jouw gevoel toestemming krijgt om zich te melden. Het begint vaak met vertragen, waarnemen en niet direct ingrijpen.

Misschien merk je spanning in jouw buik, druk op jouw borst, onrust in jouw benen of een brok in jouw keel. Dat zijn geen antwoorden, maar wel ingangen. Jouw lichaam merkt vaak eerder dan jouw hoofd dat iets je raakt.

Wat helpt om de verbinding tussen hoofd en hart te herstellen?

Je komt bij jouw gevoel door bewustwording en inzicht. Daarvoor moet je de tijd nemen. Je zondert je af om innerlijke ervaringen te doorleven, zonder ze meteen te analyseren, verklaren of oplossen. De volgende eenvoudige activiteiten kunnen helpen:

• Mediteer of zoek bewust de stilte op. Reflecteer niet alleen door na te denken, maar probeer ook jouw lichaam te voelen.
• Voer een goed gesprek van hart tot hart. Zoek een vriend of vriendin op bij wie je niet alleen hoeft uit te leggen, maar ook mag delen wat je raakt.
• Lees een boek dat je raakt en sta stil bij wat bepaalde woorden of verhalen bij jou oproepen.
• Kijk naar een film die je beroert en geef jezelf ruimte om geraakt te worden.
• Ga wandelen en zoek de rust van de natuur op.
• Ga schilderen, breien, tekenen of schrijven en zoek een vorm van creatieve expressie.
• Draai jouw lievelingsmuziek. Muziek is de taal van het hart.
• Ga zelf muziek maken en haal de viool van zolder als je die al een poos niet hebt aangeraakt.
• Sta enkele keren per dag stil bij de vraag wat je op dat moment in jouw lichaam ervaart.
• Geef een gevoel een eenvoudige naam zonder er meteen een verklaring aan toe te voegen.

Het gaat niet om presteren. Je hoeft na een wandeling niet ineens precies te weten wat je voelt. Het gaat erom dat je ruimte maakt waarin jouw gevoel zich kan laten merken.

Welke belemmeringen staan gevoelsbewustwording in de weg?

Er kunnen tal van belemmeringen zijn bij gevoelsbewustwording. Ik noem er een paar:

• Ontkenning en onderdrukking: je doet alsof gevoelens er niet zijn of probeert ze weg te drukken.
• Rationaliseren: je redeneert gevoelens weg voordat je ze hebt ervaren.
• Afleiding en drukte: verplichtingen en voortdurende prikkels zorgen ervoor dat je de noodzakelijke rust mist.
• Verdoving: je zoekt voortdurend iets wat voorkomt dat je hoeft stil te staan bij wat je voelt.
• Emotionele blokkades: oude pijn, trauma, beschermingspatronen of negatieve overtuigingen houden gevoelens tegen.
• Sociale normen en verwachtingen: jouw omgeving typeert het toelaten van gevoelens misschien als zwak of overdreven.
• Angst voor confrontatie: je bent bang voor de heftigheid of intensiteit van jouw gevoelens.
• Controlebehoefte: je wilt pas voelen wanneer je zeker weet dat je de uitkomst kunt beheersen.

Ook gevoelens vermijden of wegredeneren kan een automatisch patroon worden. Zodra verdriet, angst of boosheid opkomt, ga je werken, praten, analyseren of afleiding zoeken. Die belemmeringen zijn vaak niet ontstaan omdat je zwak bent. Ze hebben je waarschijnlijk geholpen om met moeilijke of onveilige situaties om te gaan. De vraag is alleen of ze jou nu nog steeds helpen.

Waarom zijn gevoelens belangrijk?

Gevoelsbewustwording is belangrijk omdat gevoelens deel uitmaken van jouw innerlijke beleving. Ze zijn verbonden met levenslust en energie en geven informatie over wat er in jou gebeurt. Gevoelens spelen een cruciale rol:

• In jouw communicatie en overtuigingskracht.
• Bij conflicten en spanningen.
• Bij het aangeven en bewaken van grenzen.
• Als richtingaanwijzer voor jouw behoeften.
• Bij het herkennen van wat je raakt of juist energie geeft.
• Bij het maken van keuzes die werkelijk bij jou passen.
• In het aangaan van echte verbinding met andere mensen.

Een gevoel vertelt niet altijd letterlijk wat je moet doen. Boosheid betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat je moet aanvallen. Maar boosheid kan wel aangeven dat een grens is overschreden of dat iets voor jou belangrijk is. Verdriet kan laten zien dat je iets hebt verloren. Angst kan je waarschuwen voor gevaar of onzekerheid. Blijdschap en enthousiasme kunnen zichtbaar maken waar jouw energie, verlangen en hartsgesteldheid je naartoe trekken.

Hoe merk je dat je weer meer contact krijgt met jouw gevoel?

Meer contact met jouw gevoel betekent niet dat je ineens voortdurend emotioneel bent. Het betekent dat je beter opmerkt wat er in jou gebeurt en daar minder automatisch aan voorbijgaat. Je merkt bijvoorbeeld dat:

• Je lichamelijke spanning eerder herkent.
• Je beter kunt benoemen of je verdrietig, boos, bang of blij bent.
• Je eerder merkt wanneer iemand over jouw grens gaat.
• Je duidelijker voelt wat je nodig hebt.
• Je minder snel alles wegredeneert.
• Je gevoelens kunt verdragen zonder ze direct te hoeven oplossen.
• Je gemakkelijker deelt wat iets met je doet.
• Je keuzes maakt die beter passen bij wat werkelijk belangrijk voor je is.

De verbinding tussen hoofd en hart wordt dan niet hersteld doordat je het verstand uitschakelt. Je hebt jouw hoofd nodig om gevoelens te begrijpen, woorden te geven en keuzes te maken. Het gaat erom dat het hoofd niet langer alles alleen bepaalt. Je hoeft dus niet te kiezen tussen denken of voelen. Het gaat om samenwerking. Je gevoel geeft informatie en jouw verstand helpt je om daar zorgvuldig mee om te gaan.

Veelgestelde vragen over bij je gevoel komen

Hieronder vind je antwoorden op vijf veelgestelde vragen over het herkennen en toelaten van gevoelens.

Hoe kom je weer bij je gevoel?

Je komt weer bij jouw gevoel door te vertragen, lichamelijke signalen op te merken en niet alles direct te verklaren. Stilte, wandelen, muziek, schrijven en gesprekken van hart tot hart kunnen daarbij helpen.

Waarom leef je vooral in je hoofd?

In jouw hoofd leven kan een manier zijn om controle te houden en pijnlijke of intense gevoelens op afstand te houden. Rationaliseren en analyseren kunnen ooit bescherming hebben geboden, maar later de verbinding met jezelf belemmeren.

Kun je leren om beter te voelen?

Ja. Voelen is geen bijzondere techniek, maar je kunt wel leren om jouw aandacht vaker naar jouw lichaam en binnenwereld te brengen. Door regelmatig stil te staan bij wat je ervaart, wordt gevoelsbewustwording sterker.

Welke oefeningen helpen om bij je gevoel te komen?

Oefeningen die kunnen helpen zijn wandelen in stilte, schrijven, muziek luisteren, creatief bezig zijn, meditatie en regelmatig benoemen wat je lichamelijk en emotioneel ervaart.

Waarom zijn gevoelens belangrijk?

Gevoelens geven informatie over jouw behoeften, grenzen, verlangens en wat voor jou belangrijk is. Ze helpen je om bewuster te communiceren, relaties aan te gaan en keuzes te maken die beter bij jou passen.