home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / hoofd hart handen / hartsgesteldheid

Hartsgesteldheid: wat leeft er in jouw hart?

Hartsgesteldheid wijst op de gesteldheid van jouw hart. Dat is een open deur. Daarom is er reden om verder te onderzoeken wat ermee wordt bedoeld. Het gaat niet over de fysieke toestand van het hart, maar over jouw innerlijke gemoedstoestand, bezieling en diepste beweegredenen. Dit artikel schreef ik in de serie over ruimte geven aan wat er werkelijk in jou leeft. Specifiek behandel ik wat hartsgesteldheid betekent, waardoor jouw innerlijke gesteldheid wordt gevormd en hoe je merkt of je vanuit bezieling leeft of vooral op de automatische piloot.

Is hartsgesteldheid hetzelfde als jouw stemming?

Hartsgesteldheid is niet hetzelfde als een stemming. Een stemming kan snel veranderen. Je kunt vandaag opgewekt zijn en morgen somber. Je kunt geïrriteerd wakker worden en enkele uren later weer ontspannen zijn. Hartsgesteldheid gaat dieper. Het zegt iets over de houding waarmee je jezelf, andere mensen en het leven tegemoet treedt. Die houding kan langere tijd aanwezig zijn en kleurt de manier waarop je gebeurtenissen beleeft. Je kunt verdrietig zijn en toch een open hart houden. Je kunt teleurgesteld zijn en toch vertrouwen bewaren. Maar je kunt ook uiterlijk vrolijk en energiek overkomen, terwijl je innerlijk bent verhard, afgestompt of moedeloos geworden.

Daarom zegt jouw stemming iets over hoe je je op een bepaald moment voelt, terwijl jouw hartsgesteldheid meer zegt over de diepere grondhouding van waaruit je leeft.

Waardoor wordt jouw hartsgesteldheid gevormd?

Jouw hartsgesteldheid ontstaat niet zomaar. Ze wordt gevormd door wat je hebt meegemaakt, hoe je met ervaringen bent omgegaan en welke overtuigingen je onderweg hebt ontwikkeld. Van invloed kunnen zijn:

• De veiligheid en geborgenheid die je in jouw jeugd hebt ervaren.
• De manier waarop er thuis met gevoelens werd omgegaan.
• Verlies, afwijzing en teleurstelling.
• Beschadigd vertrouwen.
• De waarden van waaruit je probeert te leven.
• De keuzes die je dagelijks maakt.
• De mate waarin je gevoelens erkent en doorleeft.
• De manier waarop je jezelf beschermt tegen pijn.
• De mensen met wie je jezelf omringt.
• De betekenis die je geeft aan wat jou overkomt.

Pijn kan jouw hart zachter maken, maar ook harder. Teleurstelling kan leiden tot wijsheid, maar ook tot cynisme. Verlies kan je gevoeliger maken voor wat werkelijk belangrijk is, maar het kan er ook toe leiden dat je jezelf afsluit. Wat je meemaakt is dus van invloed, maar ook wat je daarna met die ervaring doet. Geef je ruimte aan verdriet, boosheid en teleurstelling? Of druk je alles weg en ga je door alsof er niets is gebeurd? Wanneer gevoelens langdurig geen ruimte krijgen, kunnen emotionele blokkades ontstaan. Je innerlijke bron is er nog wel, maar je kunt er steeds moeilijker bij.

Wat zegt jouw hartsgesteldheid over wat jou beweegt?

Het hart is de innerlijke motor en drijfveer. Met hart en ziel je werk doen betekent dat je jouw taken met toewijding, aandacht en bezieling uitvoert. Hartsgesteldheid duidt op de toestand van jouw hart, op de staat en de geaardheid van jouw innerlijk. Het zegt iets over wat jou vanbinnen in beweging brengt. Je kunt hetzelfde werk doen vanuit heel verschillende beweegredenen. Je kunt hard werken omdat je ergens werkelijk in gelooft. Maar je kunt ook hard werken omdat je bang bent om tekort te schieten, waardering zoekt of jezelf wilt bewijzen. Aan de buitenkant lijkt het gedrag misschien hetzelfde. Maar vanbinnen is er een groot verschil. In het ene geval geeft het werk energie en betekenis. In het andere geval raak je uitgeput en steeds verder verwijderd van jezelf. Daarom is niet alleen de vraag belangrijk wat je doet. De belangrijkere vraag is: van waaruit doe je het?

Waarom is de waarom-vraag zo belangrijk?

Wanneer je praat over hartsgesteldheid, is het niet zo belangrijk wat je allemaal kunt of wat je allemaal doet. De vraag dient zich aan waarom je de dingen doet. Wat beweegt jou? Wat is jouw missie? Wat is jouw roeping? Wat geeft betekenis aan jouw leven? Wat geeft jou zin? De waarom-vraag brengt je dichter bij jouw waarden, verlangens en diepste beweegredenen. Ze helpt je om onderscheid te maken tussen wat je doet omdat het van je wordt verwacht en wat je doet omdat het werkelijk bij jou past.

Je kunt bijvoorbeeld voor iemand zorgen omdat je van die persoon houdt. Maar je kunt ook zorgen omdat je bang bent voor afwijzing. Je kunt verantwoordelijkheid nemen vanuit betrokkenheid, maar ook vanuit controle of pleasegedrag. Daarom zegt gedrag alleen niet genoeg. Je moet ook onderzoeken welke innerlijke beweging erachter zit.

Hoe werkt jouw hartsgesteldheid door in jouw gedrag?

Wat in jouw hart leeft, werkt door in wat je doet, zegt en uitstraalt. Wanneer je innerlijk verbitterd bent, klinkt dat vaak door in jouw woorden. Wanneer je bang bent, kun je jezelf terugtrekken. Wanneer je bezield bent, krijgen jouw daden energie en richting. Je hartsgesteldheid beïnvloedt onder meer:

• De manier waarop je naar andere mensen kijkt.
• Hoe je reageert op kritiek en tegenslag.
• De mate waarin je vertrouwen geeft.
• Hoe je omgaat met jouw eigen fouten.
• De manier waarop je grenzen aangeeft.
• De keuzes die je maakt.
• De energie waarmee je werkt en leeft.
• De mate waarin je openstaat voor verbinding.

Iemand met een open hartsgesteldheid hoeft niet altijd vriendelijk of meegaand te zijn. Openheid kan ook betekenen dat je eerlijk bent, een grens stelt of een moeilijk gesprek voert. Omgekeerd kan vriendelijk gedrag voortkomen uit angst, aanpassing of de behoefte om aardig gevonden te worden. Het gedrag oogt positief, terwijl de innerlijke beweging misschien helemaal niet vrij is.

Hartsgesteldheid vraagt daarom om innerlijke eerlijkheid. Niet alleen kijken naar wat je doet, maar ook naar de bron waaruit jouw gedrag voortkomt.

Hoe merk je dat iets niet meer van harte gaat?

Soms gaan dingen niet van harte. Het loopt niet, het werkt niet, er is geen klik en alles gaat stroef. Dat voel je. Je merkt bijvoorbeeld dat:

• Je vooral op wilskracht doorgaat.
• Je weinig vreugde of betrokkenheid ervaart.
• Je jezelf voortdurend moet aansporen.
• Je werk of relaties leeg beginnen te voelen.
• Je steeds vaker cynisch of geïrriteerd reageert.
• Je keuzes maakt die tegen jouw waarden ingaan.
• Je lichaam protesteert met spanning, vermoeidheid of onrust.
• Je niet meer weet waarom je ooit ergens aan begon.

Dat betekent niet automatisch dat je moet stoppen. Soms vraagt iets om volharding, discipline of een moeilijke periode. Maar er is wel reden om stil te staan bij de vraag waarom het niet meer van harte gaat. Misschien past de situatie niet langer bij jou. Misschien ben je jezelf onderweg kwijtgeraakt. Of misschien is er sprake van emotionele afstand, waardoor je weinig verbinding ervaart met wat de situatie werkelijk met je doet.

Wat gebeurt er als jouw hart verontrust of moedeloos raakt?

Het hart kan verontrust zijn, neergebogen, benauwd, treurig, somber of moedeloos. Dat is een andere gemoedstoestand. Je kunt jezelf volledig kwijtraken door dingen te doen die tegen jouw waarden ingaan. Maar jouw hart kan ook geraakt worden door wat je meemaakt. Misschien bleef je alleen achter. Misschien moest je een geliefde missen. Misschien werd je in de steek gelaten of raakte jouw vertrouwen beschadigd.

Verdriet, verlies en teleurstelling kunnen diep doorwerken in jouw hartsgesteldheid. Je kunt voorzichtiger worden, minder vertrouwen geven of jezelf beschermen tegen nieuwe pijn. Dat is begrijpelijk. Maar wanneer bescherming verandert in verharding, kan ook liefde, hoop en vreugde moeilijker binnenkomen. Een gezonde hartsgesteldheid betekent niet dat je nooit treurig of moedeloos bent. Het betekent dat je jouw verdriet kunt voelen zonder dat je volledig verbitterd raakt. Dat je geraakt kunt worden zonder jezelf voor altijd af te sluiten. Zelfs in het verdriet is er nog een innerlijke beweging. Ook dan voel ik de vibe. Ook verdriet vertelt dat iets of iemand van betekenis voor je was.

Wat doet leven op de automatische piloot met jouw hartsgesteldheid?

Weet je wat ik vaak denk? Zoveel mensen draaien op de automatische piloot. Ze leven van weekend tot weekend, doen een plas en alles bleef zoals het was. En dat was het. Je staat op, doet wat er van je wordt verwacht, werkt jouw taken af en begint de volgende dag opnieuw. Aan de buitenkant functioneert alles. Maar vanbinnen gebeurt steeds minder. Leven op de automatische piloot kan ervoor zorgen dat je:

• Niet meer stilstaat bij wat je werkelijk belangrijk vindt.
• Jouw gevoelens en behoeften nauwelijks opmerkt.
• Vooral reageert op verplichtingen en verwachtingen.
• Steeds minder vreugde en bezieling ervaart.
• Het contact met jouw drijfveren verliest.
• Niet meer weet waar jouw hart van gaat kloppen.

Is dat bij jou anders? Gaat jouw hart nog kloppen voor iets of iemand? Dan ben je gelukkig nog niet uitgeblust. De vraag is niet of je voortdurend enthousiast moet zijn. De vraag is of er nog iets is wat jou raakt, beweegt, nieuwsgierig maakt of vanbinnen wakker roept.

Hoe kom je opnieuw in contact met wat jouw hart raakt?

Inspireren komt van binnenuit. Het betekent inademen of inblazen. Dat betekent dat de geest erin blaast en dat het hart erin klopt. Opnieuw in contact komen met wat jouw hart raakt, begint vaak met vertragen. Niet nog harder nadenken, maar ruimte maken om te merken wat er in jou gebeurt. Je kunt bijvoorbeeld:

• Stilstaan bij wat jou energie geeft en wat jou leegtrekt.
• Onderzoeken welke waarden voor jou werkelijk belangrijk zijn.
• Een gesprek van hart tot hart voeren.
• Schrijven over wat jou raakt, bezighoudt of ontroert.
• Muziek luisteren die iets in jou opent.
• De natuur opzoeken en bewust vertragen.
• Terugdenken aan momenten waarop je bezieling en levensvreugde ervoer.
• Onderzoeken welke keuzes niet meer bij jou passen.
• Ruimte geven aan verdriet, verlangen, blijdschap en teleurstelling.
• Kleine keuzes maken die beter aansluiten bij jouw waarden.

Daarbij kan het helpen om opnieuw contact te maken met wat je voelt. Jouw hartsgesteldheid laat zich niet alleen begrijpen door analyse. Je moet ook leren luisteren naar wat er lichamelijk en emotioneel in jou gebeurt. Misschien voel je niet meteen een duidelijke missie of roeping. Dat hoeft ook niet. Begin klein. Wat raakt je? Waar word je stil van? Waar krijg je energie van? Waar voel je weerstand omdat iets tegen jouw waarden ingaat? Dat zijn signalen van jouw innerlijke kompas. Door daar vaker naar te luisteren, groeit de verbinding met jouw hart.

Veelgestelde vragen over hartsgesteldheid

Hieronder vind je antwoorden op vijf veelgestelde vragen over hartsgesteldheid.

Wat betekent hartsgesteldheid?

Hartsgesteldheid betekent de toestand of geaardheid van jouw innerlijk. Het zegt iets over jouw diepere gemoedstoestand, waarden, bezieling en de houding waarmee je het leven tegemoet treedt.

Wat is het verschil tussen hartsgesteldheid en stemming?

Een stemming is meestal tijdelijk en kan snel veranderen. Hartsgesteldheid gaat dieper en zegt meer over jouw blijvende innerlijke houding, zoals openheid, vertrouwen, moedeloosheid of verbittering.

Waardoor wordt jouw hartsgesteldheid gevormd?

Jouw hartsgesteldheid wordt gevormd door ervaringen, opvoeding, verlies, overtuigingen, waarden, relaties en de manier waarop je met gevoelens en tegenslagen omgaat.

Hoe merk je dat iets niet meer van harte gaat?

Je merkt dat iets niet meer van harte gaat wanneer je vooral op wilskracht doorgaat, weinig vreugde ervaart, cynischer wordt of keuzes maakt die niet meer aansluiten bij jouw waarden en behoeften.

Hoe kom je opnieuw in contact met wat jouw hart raakt?

Je komt opnieuw in contact met wat jouw hart raakt door te vertragen, gevoelens ruimte te geven, jouw waarden te onderzoeken en bewust aandacht te schenken aan wat jou energie, betekenis en bezieling geeft.