home / leiderschapsontwikkeling / leidinggeven aan veranderingen / veranderkunde

Verandermanagement begint bij jezelf

De opleiding verandermanagement heeft wat mij betreft een prachtige introductie. Dat is de eerste les die je als manager krijgt voor je überhaupt ook maar aan andere lessen kunt beginnen. Ik weet dat ik dit wat snedig formuleer maar daar hou ik van. Ik hoop namelijk dat je wordt aangezet tot nadenken. Bij leidinggeven aan veranderingen begint het namelijk niet bij anderen, maar bij jezelf.

Zelfreflectie voor leidinggevenden

Ik droomde eens dat ik de leergang veranderkunde zou geven. En dat blijft bij een droom want ik ga geen leergangen geven. Ik help liever managers en leidinggevenden bij veranderingen in de organisatie. Maar mijn leergang zou starten met de module zelfreflectie voor de leidinggevende. Ik zal eens wat thema’s opsommen waar ik module 1 mee zou starten:

• Veranderingen binnen organisaties beginnen met bescheidenheid bij de leidinggevende. Bewustwording dat jij die veranderingen hebt bedacht en dat het logisch is dat niet iedereen zit te wachten op jouw hersenspinsels, hoe belangrijk ze ook zijn.
• Veranderingen binnen organisaties vragen communicatieve vaardigheden van jou als leidinggevende.
• Communicatie van verandering begint bij informeren over. Maar een organisatieverandering kun je niet afdoen met een mededeling. Dus informeren over is het eerste wat je moet doen. Commitment verkrijgen is nog heel wat anders.
• Tijd is een belangrijke factor: neem de tijd en gun anderen tijd.
• Begrijp dat jij als leidinggevende een voorsprong hebt op de medewerkers. Dus op het moment dat jij verandering aankondigt, weet en begrijp dat zij deze verandering voor het eerst horen.
• Weerstand bij verandering moet je niet willen voorkomen. Grijp het aan. Zonder weerstand krijg je griep. Zonder weerstand in de organisatie krijg je organisatiegriep.
• Accepteer dat mensen kritisch zijn en hang de vlag uit wanneer ze dat uitspreken. Kruip niet weg, druk het niet de kop in. Maar je krijgt alleen commitment bij veranderingen als medewerkers onverbloemd mogen zeggen wat ze ervan vinden.

Zelfreflectie betekent dat je als leidinggevende eerst onderzoekt wat jouw eigen overtuigingen, tempo, belangen, blinde vlekken en communicatiestijl doen met het veranderproces.

Veranderkunde blijft van belang

Ik vind dat leidinggevenden veranderingen veel beter zouden kunnen begeleiden als ze zouden starten met de module zelfreflectie. De afgelopen 30 jaar heb ik het te vaak zien misgaan.

Denk aan een willekeurige fusie of bedrijfsovername. Alles wordt geregeld: er wordt een visie ontwikkeld, de organigrammen gaan opnieuw door de magnetron, er komt een financiële begroting. Er komt een duur bureau voor de ontwikkeling van een nieuw logo of huisstijl. En dan? Dan zijn we vaak klaar in Management Nederland BV. En ik zeg: dan begint het pas. Veranderingen gaan niet over 10% die in het ijsbergmodel boven water liggen. Het gaat juist om onderbuikgevoelens binnen de organisatie. Weet je jouw medewerkers daarin mee te nemen? Kun je commitment creëren?

Veranderkunde is niet alleen modellen, stappenplannen en structuren. Het vraagt ook inzicht in de onderstroom: emoties, onzekerheid, weerstand, vertrouwen en commitment.

Veranderbereidheid en veranderbekwaamheid

Ik schreef pas over veranderbereidheid en veranderbekwaamheid. Maar dat is me toch te mager uitgedrukt. Veranderbereidheid gaat over: WILLEN bij veranderingen. Maar KUNNEN speelt ook een rol. Je moet als medewerker ook maar mee kunnen in de verandering. Dat noem ik dan maar veranderbekwaamheid.

En dan ZIJN: wat doet het met de medewerker op overtuigingsniveau? Hoe krijg je het voor elkaar dat de medewerker erachter gaat staan? Dat is wat anders dan ja-knikken en nee bedoelen! Ook wat anders dan overal de strijd over aanbinden. Of niks zeggen en als een lam schaap achter het management aansjouwen.

Veranderbereidheid gaat over willen, veranderbekwaamheid over kunnen, maar de laag zijn gaat over overtuiging, veiligheid, identiteit en vertrouwen.

Reflecteer voordat je begint

Reflecteer goed op jezelf als manager voor je aan de veranderingen begint. Heb je daar een spiegel bij nodig? Ik help je graag.

Let op dat je verandering niet gaat doordrukken. Juist wanneer je te snel wilt, te hard duwt of te weinig luistert, raak je mensen kwijt terwijl je ze nodig hebt.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hieronder beantwoord ik een aantal veelgestelde vragen over verandermanagement, veranderkunde en zelfreflectie.

Waarom begint verandermanagement bij jezelf?

Omdat jij als leidinggevende invloed hebt op het tempo, de toon, de communicatie en de manier waarop verandering wordt gebracht. Als je daar niet op reflecteert, kun je onbedoeld weerstand vergroten.

Waarom is zelfreflectie belangrijk bij verandering?

Zelfreflectie helpt je om je eigen overtuigingen, belangen, tempo en blinde vlekken te herkennen. Daardoor kun je bewuster leidinggeven aan verandering.

Wat is het verschil tussen veranderbereidheid en veranderbekwaamheid?

Veranderbereidheid gaat over willen. Veranderbekwaamheid gaat over kunnen. Iemand kan dus wel willen veranderen, maar toch kennis, vaardigheden of vertrouwen missen om mee te kunnen.

Waarom ontstaat weerstand bij verandering?

Weerstand ontstaat vaak wanneer mensen onzeker zijn, zich niet gehoord voelen of onvoldoende begrijpen waarom de verandering nodig is. Weerstand is daarom niet alleen lastig, maar ook informatie.

Hoe voorkom je dat je verandering gaat doordrukken?

Door tijd te nemen, goed te luisteren, ruimte te geven aan kritiek en niet alleen te zenden. Commitment ontstaat niet door druk, maar door gesprek, duidelijkheid en betrokkenheid.