home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / nuchter / laconiek

Laconiek gedrag: blijf je kalm of lijk je onverschillig?

Ben je laconiek? Dan lijkt het uiterlijk alsof je niet van je stuk te brengen bent. Je blijft gewoon kalm en rustig en je gaat onverstoorbaar je gang. Je vat de zaak zogenaamd heel nuchter op en het deert je weinig hoe dat op anderen overkomt. In dit artikel leg ik uit wat laconiek is en hoe dit ontstaat. Laconiek gedrag kan de doorgeslagen variant zijn van nuchter zijn. Kalm blijven, niet onmiddellijk in paniek raken en een situatie met beide benen op de grond bekijken zijn kwaliteiten. Maar wanneer jouw reactie zo vlak wordt dat de ander denkt dat het je allemaal niets kan schelen, kom je in de valkuil.

Wanneer is laconiek positief en wanneer niet?

Laconiek wordt meestal niet als positief ervaren. Positief wordt het woord gebruikt in de trant van: 'Ondanks de enorme hectiek in de winkel blijft zij er vrij laconiek onder.' Vraag is wel of daar het woord laconiek op de juiste plaats is. Als het positief is, duid ik liever op kernkwaliteiten als:

• Bedaard.
• Nuchter.
• Realistisch.
• No-nonsense.

Dat zijn kwaliteiten waarmee je juist in hectische of moeilijke omstandigheden van betekenis kunt zijn. Waar anderen misschien direct reageren, in paniek raken of zich laten meeslepen, behoud jij het overzicht. Je houdt jouw hoofd erbij en maakt de zaak niet groter dan hij is. Laconiek wordt het wanneer die kalmte omslaat in achteloosheid of onverschilligheid. Dan ben je niet alleen rustig, maar krijgt de ander het gevoel dat de ernst van de situatie niet bij jou binnenkomt.

Wat is het verschil tussen laconiek en nuchter?

Nuchter zijn is een kwaliteit. Je kijkt naar wat er daadwerkelijk aan de hand is, blijft bij de feiten en laat je niet zomaar meeslepen door emoties of paniek. Daardoor kun je juist rust brengen wanneer anderen het overzicht verliezen. Laconiek is de doorgeslagen variant. Je blijft niet alleen rustig, maar reageert zo achteloos dat betrokkenheid ontbreekt. Misschien zeg je: 'Ach, het loopt wel los', terwijl de ander zich grote zorgen maakt. Of je haalt jouw schouders op bij iets wat voor iemand anders juist behoorlijk ingrijpend is. Het verschil zit dus niet alleen in jouw innerlijke rust, maar ook in jouw reactie op de situatie. Nuchterheid helpt om een zaak in proportie te zien. Laconiek gedrag kan ertoe leiden dat je de zaak onderschat of onvoldoende serieus neemt. Je kunt dus doodkalm zijn zonder laconiek te worden. Sterker nog: echte kalmte kan juist ruimte geven om goed te kijken naar wat er aan de hand is en wat de ander nodig heeft.

Wanneer wordt laconiek een valkuil?

Laconiek is dus een valkuil die past bij de kwaliteiten bedaard, realistisch en nuchter. Maar dan is het de doorgeslagen variant. Een valkuil is immers niet meer positief. Vervolgvraag is: wat is er dan negatief aan de valkuil laconiek? Het negatieve is dat je jouw gevoel en emotie niet overbrengt op anderen. Wellicht dat je zelf deze emotie niet voelt of ervaart. Wanneer je laconiek reageert kan de ander het gevoel hebben:

• Dat een bepaalde boodschap niet goed tot je doordringt.
• Dat de zaak je onverschillig laat.
• Dat je te weinig betrokken bent.
• Dat je koud, gevoelloos of te zakelijk bent.
• Dat je te weinig inlevend of empathisch bent.
• Dat je bepaalde zaken onderschat of niet serieus neemt.

Je mist dan als het ware de verbinding van binnenuit. En juist dat maakt laconiek gedrag wat anders dan gewoon rustig of bedaard reageren. Niet jouw kalmte is het probleem, maar wat er in het contact ontbreekt.

Wat merkt jouw omgeving van laconiek gedrag?

De ander ziet niet wat er allemaal in jouw hoofd gebeurt. Die ziet vooral jouw reactie. Wanneer iemand jou vertelt dat er een serieus probleem speelt en jij haalt jouw schouders op, reageert met 'komt wel goed' en gaat over tot de orde van de dag, dan kan dat behoorlijk verkeerd vallen. Misschien bedoel jij daarmee dat paniek niets oplost. Misschien denk je al na over een oplossing. Maar de ander kan ervaren dat je de situatie niet serieus neemt. Dat geldt ook wanneer iemand iets persoonlijks vertelt. Een laconieke reactie kan dan overkomen alsof zijn probleem jou nauwelijks raakt. Je kunt daardoor ook afstandelijk overkomen. Niet omdat je bewust afstand wilt creëren, maar omdat er weinig van jouw betrokkenheid zichtbaar wordt. De ander hoort jouw woorden en ziet jouw reactie, maar mist het signaal: ik begrijp dat dit belangrijk voor je is.

Daar kan gemakkelijk frustratie uit ontstaan. Jij begrijpt misschien niet waarom iemand zoveel gewicht aan jouw reactie geeft. En de ander begrijpt niet waarom jij blijkbaar zo weinig onder de indruk bent. Voor je het weet praten jullie niet meer over het oorspronkelijke onderwerp, maar over jouw reactie erop.

Wat is jouw leerdoel bij laconiek gedrag?

Jouw leerdoel is om meer beleving te tonen of om jouw gevoelswereld meer met de ander te delen. Zelfs als iets jou niet raakt, kun je delen waarom het jou niet raakt. Misschien zou je soms wat enthousiaster kunnen zijn in jouw communicatie. Dat betekent niet dat je emoties moet gaan spelen die je niet voelt. Je hoeft ook niet plotseling overal een groot drama van te maken. Wanneer jij een situatie werkelijk minder ernstig vindt dan de ander, mag dat gewoon zo zijn. Maar je kunt wel iets meer laten zien van jouw reactie. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: 'Ik zie dat jij je hier behoorlijk zorgen over maakt. Zelf ben ik er wat rustiger onder omdat ik denk dat we het kunnen oplossen.' Dan blijft jouw nuchterheid volledig overeind en voelt de ander zich tegelijkertijd serieuzer genomen.

Het gaat dus om meer verbinding in jouw reactie. Niet alleen laten zien dat jij rustig bent, maar ook laten merken dat je ziet wat de situatie met een ander doet.

Wanneer is laconiek een allergische reactie?

Laconiek kan ook een allergische reactie zijn. Uit zelfbescherming reageer je dan laconiek, maar je wilt niet geraakt worden. Je bouwt een muurtje om je heen en daarom reageer je als het ware onderkoeld. In dat geval is de vraag niet alleen waarom je zo rustig reageert, maar ook wat je probeert buiten de deur te houden. Misschien voelt iets juist behoorlijk veel, maar wil je daar niet naartoe. Dan wordt de laconieke reactie een manier om afstand te houden tot wat jou zou kunnen raken. Dat kan aan de buitenkant lijken op onpersoonlijk overkomen. De ander ervaart weinig emotie of persoonlijke betrokkenheid, terwijl er vanbinnen misschien juist veel speelt.

Wanneer laconiek een allergische reactie is, passen de kwaliteit verbindend zijn en betrokkenheid juist bij je. Een allergie is immers het tegenovergestelde gedrag dat bij je past?

Hoe blijf je kalm zonder onverschillig over te komen?

Door jouw nuchterheid niet kwijt te raken, maar er iets aan toe te voegen. Je hoeft niet mee te gaan in de paniek van een ander om te laten merken dat je hem serieus neemt. Je kunt heel rustig zeggen: 'Ik begrijp dat dit voor jou belangrijk is.' Alleen die zin maakt al verschil. Ook kun je iets meer uitleg geven over jouw reactie. Wanneer jij kalm blijft omdat je mogelijkheden ziet die de ander nog niet ziet, vertel dat dan. Wanneer je vindt dat de situatie minder ernstig is dan wordt gedacht, leg uit waarom. Anders ziet de ander alleen jouw laconieke buitenkant en moet hij zelf bedenken wat daarachter zit. En misschien zit het soms gewoon in jouw toon. Een achteloos 'ach joh' kan bij jou relativerend bedoeld zijn, maar voor iemand die werkelijk ergens mee zit behoorlijk bagatelliserend overkomen. Een paar seconden langer luisteren voordat je relativeert, kan al een wereld van verschil maken. Je hoeft dus niet minder kalm te worden. De kunst is dat jouw kalmte niet wordt verward met gebrek aan betrokkenheid.

Ontwikkeldoelen bij laconiek gedrag

Wanneer jouw nuchterheid, bedaardheid of realiteitszin doorschiet in laconiek gedrag, formuleer ik drie ontwikkeldoelen:

• Meer van jouw beleving en betrokkenheid laten zien zonder jouw kalmte of nuchterheid kwijt te raken.
• Serieus aandacht geven aan wat een situatie voor de ander betekent, ook wanneer jij er zelf minder door geraakt wordt.
• Leren herkennen wanneer jouw kalmte helpend is en wanneer jouw achteloze reactie als onverschillig, koud of ongevoelig overkomt.

Veelgestelde vragen over laconiek gedrag

Laconiek, nuchter, bedaard en onverschillig worden gemakkelijk door elkaar gebruikt. Het verschil zit vooral in wat jouw kalme reactie bij de ander oproept en hoeveel betrokkenheid daarin nog zichtbaar is. Hieronder vijf aanvullende vragen.

Is laconiek hetzelfde als nuchter?

Nee. Nuchterheid is juist een kwaliteit waarmee je zaken realistisch kunt bekijken en kalm kunt blijven. Laconiek is de doorgeslagen variant waarbij jouw reactie achteloos, ongevoelig of onverschillig kan overkomen.

Is laconiek hetzelfde als onverschillig?

Niet helemaal. Maar laconiek gedrag kan wel de indruk wekken dat iets jou onverschillig laat. Zeker wanneer je nauwelijks laat merken dat een boodschap bij je binnenkomt of dat je begrijpt wat een situatie voor de ander betekent.

Kan laconiek gedrag een vorm van zelfbescherming zijn?

Ja. Je kunt onderkoeld reageren omdat je niet geraakt wilt worden. Dan is de laconieke houding een soort muurtje waarmee je afstand houdt tot gevoelens of situaties die wel degelijk iets met je doen.

Is kalm blijven in een crisis laconiek?

Nee. Juist in een crisis kan kalmte een grote kwaliteit zijn. Het wordt laconiek wanneer jouw kalmte gepaard gaat met achteloosheid, onderschatting of zo weinig zichtbare betrokkenheid dat anderen denken dat je de zaak niet serieus neemt.

Moet je emotioneler worden om minder laconiek over te komen?

Nee. Je hoeft niet emotioneler te worden dan je bent. Het leerpunt is vooral dat je iets meer laat zien van jouw betrokkenheid en beleving, zodat jouw kalmte niet automatisch als onverschilligheid wordt uitgelegd.