home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / ta / verbeteren

Anderen voortdurend verbeteren, corrigeren of bekritiseren

Heb je de neiging om de ander voortdurend te verbeteren of te corrigeren? Heb je altijd kritiek op de ander? Dat wordt vaak als vervelend ervaren. Dit artikel is geschreven in de serie over transactionele analyse. Ik ga in op het corrigeren, verbeteren en bekritiseren van anderen.

Waarom wil je anderen steeds verbeteren of corrigeren?

Voortdurend corrigeren kan verschillende oorzaken hebben. Misschien heb je sterk voor ogen hoe iets volgens jou moet. Het kan ook zijn dat je moeite hebt met fouten, verschillen of onzekerheid. Door de ander te verbeteren, probeer je dan grip te krijgen op de situatie. Mogelijke oorzaken zijn:

• Je wilt controle houden.
• Je vindt het moeilijk wanneer iemand iets anders doet dan jij.
• Je hebt een sterke behoefte om gelijk te hebben.
• Je bent perfectionistisch en legt de lat ook voor anderen hoog.
• Je bent onzeker en gebruikt kennis of kritiek om steviger te staan.
• Je voelt je verantwoordelijk voor het gedrag en de keuzes van de ander.
• Je denkt dat jouw aanpak vanzelfsprekend beter is.

Dat betekent niet dat je bewust vervelend wilt doen. Je kunt zelfs denken dat je behulpzaam bent. Toch kan de ander jouw gedrag ervaren als afwijzend, overheersend of kleinerend.

Wat is er mis met voortdurend corrigeren?

Wat er mis mee is? Het komt op anderen over als:

• De ander willen beheersen.
• Belerend: de ander de les willen lezen.
• Betuttelend: de ander voorschrijven of dicteren.
• Overzorgzaam of bemoederend.
• Normatief zijn voor de ander.
• Betweterig: de ander te wijs af willen zijn.
• Bekritiseren, kapittelen en terechtwijzen.

Wanneer je voortdurend bepaalt wat goed, fout, verstandig of passend is voor de ander, krijgt jouw communicatie een normatief karakter. De ander ervaart dan weinig ruimte voor een eigen mening, keuze of aanpak.

Wat is het verschil tussen corrigeren en feedback geven?

Corrigeren en feedback geven zijn niet hetzelfde. Corrigeren gebeurt vaak ongevraagd en vertrekt vanuit de overtuiging dat de ander iets fout doet. Je neemt dan snel de positie in van degene die weet hoe het hoort. Feedback geven gaat over concreet gedrag en het effect daarvan. Je beschrijft wat je waarneemt, vertelt wat dat met jou of de situatie doet en laat de verantwoordelijkheid voor de reactie bij de ander.

• Corrigeren richt zich vaak op wat de ander fout doet.
• Feedback beschrijft concreet gedrag en het effect daarvan.
• Corrigeren geeft weinig ruimte voor uitleg of verschil.
• Feedback nodigt uit tot een gesprek.
• Corrigeren is vaak ongevraagd.
• Feedback wordt zorgvuldig, passend en bij voorkeur met toestemming gegeven.
• Corrigeren plaatst jou snel boven de ander.
• Feedback kan vanuit gelijkwaardigheid worden gegeven.

Waarom hoort voortdurend corrigeren bij de ouderrol?

De ander voortdurend corrigeren is communiceren vanuit de ouderrol. Je schrijft voor, beoordeelt, waarschuwt of bepaalt hoe de ander zich volgens jou hoort te gedragen. De ander ervaart daardoor:

• Te weinig ruimte voor eigen initiatief en eigen keuzes.
• Te weinig mogelijkheden om in eigen behoeften te voorzien.
• Te weinig respect voor eigen gevoelens.

Het alternatief is niet dat je nooit meer iets zegt. Vanuit de volwassenrol kun je vragen stellen, waarnemingen delen en een verschil bespreken zonder de ander de les te lezen.

Hoe merk je dat jouw correcties te ver gaan?

Je merkt niet alleen aan jezelf dat je veel corrigeert. Ook de reactie van de ander geeft informatie. Wanneer correcties zich opstapelen, verandert vaak de sfeer in het contact. Signalen zijn:

• De ander verdedigt zich steeds sneller.
• De ander wordt stil of trekt zich terug.
• De ander vraagt jou niet meer om advies.
• De ander verbergt fouten of vertelt minder.
• De ander reageert geïrriteerd op kleine opmerkingen.
• De ander gaat aan zichzelf twijfelen.
• De ander vermijdt contact of neemt afstand.
• Gesprekken gaan steeds vaker over jouw toon in plaats van over de inhoud.

Je kunt jouw correcties inhoudelijk terecht vinden en toch merken dat de manier waarop je ze brengt de relatie beschadigt.

Wat zijn de gevolgen van voortdurend bekritiseren?

Een gevolg van jouw gedrag kan zijn dat de relatie met de ander onder druk komt te staan. Mensen kunnen zich vervelend gaan voelen door jouw gedrag. De een kan zich hierdoor heel boos gaan voelen, terwijl de ander zich onzeker gaat voelen en juist gaat twijfelen aan zichzelf. Toch is de kans groot dat mensen op den duur afstand van jou gaan nemen. Zij ervaren het contact niet meer als gelijkwaardig of veilig. Ze krijgen het gevoel dat ze zich voortdurend moeten verantwoorden of dat ze het in jouw ogen nooit goed kunnen doen.

Wat doet voortdurend corrigeren in een relatie?

In een partnerrelatie kan het voorkomen dat de een voortdurend kritiek heeft op de ander en niets anders doet dan corrigeren. Kleine verschillen worden dan steeds een aanleiding om te vertellen hoe iets beter, slimmer of anders moet. Ook in de ouder-kindrelatie komt dit gedrag naar voren. Wanneer een kind vooral hoort wat niet goed gaat, kan het onzeker worden, zich gaan verzetten of leren om initiatief te vermijden.

Wat zijn de gevolgen op de werkvloer?

In leidinggevende functies is het funest wanneer er voortdurend gecorrigeerd en bekritiseerd wordt. Je creëert namelijk precies het tegenovergestelde van wat je zou willen bereiken. Medewerkers worden voorzichtiger, nemen minder initiatief en proberen vooral fouten te voorkomen. Daardoor vermindert eigenaarschap. Mensen wachten op instructies of houden informatie achter uit angst voor kritiek.

Hoe stop je met voortdurend corrigeren?

Stoppen met corrigeren begint met bewustwording. Merk op hoe vaak je iets wilt verbeteren en vraag jezelf af of jouw reactie werkelijk nodig is. Deze stappen kunnen helpen:

• Vraag jezelf af of er werkelijk iets misgaat.
• Onderzoek of jouw voorkeur niet gewoon een andere voorkeur is.
• Vraag toestemming voordat je advies geeft.
• Stel eerst vragen en luister naar de reden van de ander.
• Benoem concreet gedrag in plaats van de persoon te beoordelen.
• Vertel welk effect het gedrag heeft zonder te overdrijven.
• Laat de verantwoordelijkheid voor de keuze bij de ander.
• Leer verdragen dat iemand iets anders aanpakt dan jij.
• Geef ook aandacht aan wat wel goed gaat.

Je hoeft jouw mening niet in te slikken. Het gaat erom dat je bewust kiest wanneer je iets zegt, hoe je dat doet en of jouw reactie de ander werkelijk helpt.

Veelgestelde vragen over corrigeren en bekritiseren

Hieronder beantwoord ik veelgestelde vragen over het voortdurend verbeteren, corrigeren en bekritiseren van anderen.

Waarom corrigeer ik anderen zo vaak?

Dat kan samenhangen met controledrang, perfectionisme, onzekerheid, moeite met verschillen of de overtuiging dat jij verantwoordelijk bent voor wat de ander doet.

Is corrigeren altijd verkeerd?

Nee. Soms is correctie nodig, bijvoorbeeld bij gevaar, duidelijke fouten of afspraken die niet worden nagekomen. Het gaat vooral om de frequentie, de toon, de noodzaak en de ruimte die je de ander laat.

Wat is het verschil tussen corrigeren en feedback?

Corrigeren vertelt de ander vaak ongevraagd wat fout is en hoe het hoort. Feedback beschrijft concreet gedrag en het effect daarvan en nodigt uit tot een gelijkwaardig gesprek.

Waarom worden mensen boos wanneer ik ze verbeter?

Zij kunnen jouw correctie ervaren als afwijzing, bemoeizucht of gebrek aan respect. Vooral wanneer je vaak corrigeert, kan de ander het gevoel krijgen dat niets goed genoeg is.

Hoe geef ik feedback zonder belerend over te komen?

Beschrijf concreet wat je waarneemt, vertel welk effect dat heeft, stel een vraag en laat ruimte voor de uitleg en keuze van de ander. Vermijd algemene oordelen over iemands karakter.

Hoe leer ik verschillen verdragen?

Vraag jezelf af of iets werkelijk fout is of alleen anders dan jouw voorkeur. Luister naar de reden van de ander en oefen ermee om de verantwoordelijkheid niet automatisch over te nemen.

Wat doet voortdurende kritiek met een relatie?

Voortdurende kritiek kan leiden tot onzekerheid, irritatie, verdediging en afstand. De ander kan minder initiatief nemen en steeds minder open met jou communiceren.