Stressoren en werkstressoren in organisaties
Stressoren en werkstressoren: ze zijn altijd aanwezig. Hoe iemand reageert op een stressvolle situatie wordt niet of nauwelijks bepaald door de aard van het probleem, maar veel meer door hoe iemand de stressor ervaart en welke hulpbronnen hij/zij ter beschikking heeft om met de stressor om te gaan. Hulpbronnen zijn noodzakelijk en ook altijd aanwezig. Dit moeten vooral hulpbronnen zijn die passen bij de individuele medewerker, waardoor hij/zij de hulpbronnen ook kan gebruiken.
Werkstressoren
Stressoren zijn niet altijd slecht, stressreacties kunnen juist heel goed zijn. Problemen met stress kunnen ontstaan als de stress te lang duurt en er geen ontspanning tegenover staat. Een hoge werkdruk (bij voorbeeld) hoeft geen probleem te zijn, sterker nog, vaak is enige werkdruk nodig om een optimale prestatie te krijgen. Bij hoge werkdruk moeten er echter niet nog meer stressoren tegelijkertijd mee gaan spelen. Dan is werkdruk niet meer te managen. Werkstressoren zijn bijvoorbeeld:
- hoge taakeisen
- werkdruk
- bureaucratie
- emotionele belasting
Hulpbronnen
Om goed met stressoren om te kunnen gaan zouden er in het werk voldoende hulpbronnen moeten zijn. Hulpbronnen zijn niet altijd goed. Hulpbronnen kun je vergelijken met vitamines in voedsel. Vitamines zijn nodig voor de gezondheid, maar te veel van sommige vitamines veroorzaken juist gezondheidschade. Autonomie is een hulpbron in werk, maar als er te veel autonomie is, of autonomie zonder kaders of feedback verandert autonomie van een hulpbron in een stressor. Hulpbronnen in werk zijn bijvoorbeeld:
- autonomie
- afwisseling
- feedback
- passend werk enz.
Coping en copingstijl
Hier komt het begrip ‘copingstijl’ van medewerkers aan de orde. 'Coping' komt uit het Engels en betekent letterlijk: met iets omgaan / verwerken. Coping is een combinatie van de verstandelijke en emotionele reacties op stressoren en het gedrag dat daaruit voortvloeit (iemands copingsstrategie). Afhankelijk van iemands copingsstrategie kiest een persoon (vaak onbewust) een manier om een probleem aan te pakken.
Stress op de werkvloer
Werk bevat vaak stressoren die energie kunnen kosten en het welzijn en de gezondheid van medewerkers kunnen bedreigen. Als er meer stressoren zijn dan hulpbronnen kan dit stressreacties tot gevolg hebben en mogelijk leiden tot ziekteverzuim. Meer hulpbronnen dan werkstressoren is ook niet wenselijk want dan kunnen mensen gemakkelijk in een comfortzone terecht komen waardoor ze minder wendbaar zijn. Geen stressoren en geen hulpbronnen is de minst goede combinatie, mensen worden dan niet uitgedaagd en ervaren ook geen steun. Om bevlogenheid te realiseren (een optimale prestatie en werkplezier) mogen de stressoren best hoog zijn, mits daar maar voldoende hulpbronnen tegenover staan.
Onderzoeken
Om bevlogenheid in werk te krijgen is inzicht nodig in de (werk)stressoren, de hulpbronnen en de copingstijl van een medewerker. Onderzocht worden de factoren die van invloed zijn op het daadwerkelijke proces, de taken die uitgevoerd moeten worden maar ook de voorwaarden om die taken goed uit te kunnen voeren; gezondheid, flexibiliteit, leiderschap en mobiliteit.
Werkdruk en werkstress
Dit artikel is geschreven in de serie over werkdruk en werkstress in organisaties.
Gezondheidsmanagement
Duurzame inzetbaarheid is onderdeel van ons programma gezondheidsmanagement.
