home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / kunnen

Kunnen: wat kun jij allemaal?

Weet jij wat je kunt? Wat je kunt leren of wat je zou kunnen leren? Dat zijn verschillende zaken. In dit artikel ga ik in op kennen en kunnen, oftewel op kennis en kunde. Kunnen is een van de onderdelen van willen, kunnen en zijn.

Waaruit bestaat wat je kunt?

Ons kunnen is nog redelijk overzichtelijk. Het is niet moeilijk om kennis en kunde inzichtelijk te maken. We zijn daar in Nederland aardig goed in. Je maakt jouw kennis en kunde duidelijk door inzicht te geven in:

• De opleiding die je hebt gedaan.
• Diploma’s die je hebt behaald.
• Werkervaring die je hebt opgedaan.
• Vaardigheden die je hebt ontwikkeld.
• Trainingen of cursussen die je hebt gevolgd.
• Coaching die je hebt gevolgd.
• Ervaring die je hebt opgedaan vanuit hobby’s en vrije tijd.

Toch bestaat wat je kunt niet alleen uit opleidingen en diploma’s. Kennis, vaardigheden, inzicht en ervaring spelen allemaal een rol. Ook wie je bent en wat je wilt, hebben invloed op wat je met jouw kennis en vaardigheden doet.

Kennis: weten wat je doet

Kunnen begint vaak met kennis. Daarna ontwikkel je vaardigheden. Kijk maar eens hoe je rijlessen volgt voor het rijbewijs. Je hebt kennis nodig van verkeersborden en verkeersregels. Zodra je in de auto zit, leer je deze regels toepassen in allerlei situaties. Zonder kennis is het moeilijk om vaardigheden te ontwikkelen. Je gaat naar school om kennis op te doen. Maar let op: je doet in je leven veel meer kennis op dan alleen op school. Gelukkig hebben we onderwijs en scholen in dit land, waardoor je kennis kunt opdoen zoveel je wilt.

Kennis is ook van belang voor jouw carrière en loopbaan. Zonder kennis kom je nergens. Toch zijn er nog veel meer elementen die te maken hebben met wat je kunt:

• Inzichten die je hebt.
• Vaardigheden die je hebt geleerd.
• Ervaring die je hebt opgedaan.
• Wie je bent als mens: persoonskenmerken, normen en waarden, levenservaring en overtuigingen.
• Wat je wilt: motivatie, drijfveren en ambitie.

Vaardigheden: toepassen en oefenen

Vaardigheden leer je onder andere op school, door ervaring, door werkervaring en door je hobby’s. Je kunt vaardigheden leren door ze te oefenen en te trainen. Natuurlijk is het onzin dat je alle vaardigheden zou kunnen leren. Je kunt vooral datgene leren waar je affiniteit mee hebt. Vaardigheden hebben vaak ook te maken met kwaliteiten die je hebt. Er ligt een verbinding tussen vaardigheden en persoonskenmerken. Ook ligt er een verbinding tussen vaardigheden en jouw interesses. Wanneer je iets leert waar jouw interesse naar uitgaat, leer je een stuk sneller.

Inzicht: de bal zien aankomen

Inzicht leer je niet op school. Dat heb je. Je bent ermee geboren. Ik kijk nog weleens naar jonge voetballers. De ene voetballer heeft inzicht en staat al te wachten tot de bal eraan komt. Die staat al op de juiste plek. De ander moet nog vertrekken wanneer de bal er al ligt. Inzicht is: de bal zien aankomen en op tijd vertrekken. Zo kun je ook rekenkundig inzicht hebben. Of je hebt wiskundig of natuurkundig inzicht. Het is jouw talent. Zoals je ook muzikaal talent kunt hebben. Of je hebt talent om met mensen om te gaan. Inzichten leer je dus niet op school, maar ze worden op school wel ontwikkeld. Je wordt niet muzikaal op het conservatorium. Je gaat naar het conservatorium omdat je muzikaal bent. Zie je het verschil?

Werkervaring: toepassen wat je hebt geleerd

Ik zeg werkervaring, maar je zou ook kunnen zeggen: je leert door ervaring. Op school doe je kennis op. Vaardigheden worden enigszins aangeleerd. Zodra je werkt, nemen je kennis en vaardigheden toe. Ook worden jouw inzichten vergroot. Dat is de toegevoegde waarde van werkervaring. Werkervaring betekent dat je kennis, vaardigheden en inzichten toepast in allerlei situaties.

Opleiding, cursus en training

Wanneer je jezelf doorontwikkelt, vermeerder je jouw kennis door opleidingen te volgen. Dat kunnen vaktechnische opleidingen zijn. Je kunt ook werken aan je algemene ontwikkeling. Of je wilt jouw relationele vaardigheden vergroten door gerichte trainingen te volgen. Je kunt werken aan jouw communicatieve vaardigheden. Zie je waar ik op doel? Een opleiding kan dus gericht zijn op de toename van kennis, maar ook op de ontwikkeling van vaardigheden en inzichten.

Coaching en bewustwording

Coaching is minder gericht op kennis en vaardigheden, maar juist wel op inzicht. Coaching helpt bij bewustwording en inzicht rond je eigen gedrag, communicatie en kwaliteiten. Coaching kan je ook helpen om te ontdekken wie je bent, waar jouw kracht ligt, wat jouw ambitie is en wat jou motiveert of drijft.

Kun je alles leren?

Nee, je kunt niet alles leren. Intelligentie speelt een rol in wat je kunt, maar intelligentie bepaalt nooit als enige wat je kunt bereiken. De een kan goed leren en gaat naar het gymnasium. De ander vindt dat moeilijker, is technisch onderlegd en werkt liever met de handen. Wie is slimmer? Het maakt voor mij niet uit. Voor jou ook niet, hoop ik. Bovendien gaat het niet alleen om intelligentie. Je kunt heel slim zijn, maar je moet er ook iets mee doen. Heb je de wilskracht om iets te bereiken? En heb je doorzettingsvermogen?

Soms komen mensen door te knokken nog verder, terwijl ze gemiddeld wat minder intelligent zijn. Wat je kunt, hangt dus nooit van één aspect af. Het hangt altijd van meerdere zaken af. Gelukkig maar. Ook aanleg, interesse en motivatie spelen een rol. Wanneer je ergens geen aanleg of belangstelling voor hebt, kost het vaak meer moeite om een vaardigheid te ontwikkelen. Wanneer iets bij jouw kwaliteiten en interesses aansluit, gaat het leren meestal gemakkelijker.

Waarom ben je meer dan wat je kunt?

Je bent altijd meer dan wat je kunt. Veel mensen halen hun eigenwaarde uit wat ze kunnen of uit de kennis en opleiding die ze hebben. Soms haalt iemand zelfvertrouwen uit diploma’s en behaalde titels. Mijn devies is: je bent zoveel meer dan wat je kunt. Haal vooral je eigenwaarde uit wie je bent. Dat is namelijk de basis waarop je staat. Jouw kwaliteiten, waarden, overtuigingen en levenservaring zeggen ook iets over jou.

Wat je kunt, hoeft bovendien niet automatisch te passen bij wie je bent of bij wat je wilt. Je kunt ergens heel goed in zijn, terwijl het werk of de omgeving niet bij je past. Je kunt iets kunnen en willen, maar het toch niet durven. Ook zegt een opleiding niet altijd alles over het niveau waarop je denkt en werkt.

Veelgestelde vragen over kunnen

Onderstaande vragen helpen je om breder te kijken naar wat je kunt en wat je hebt geleerd.

Hoe maak je zichtbaar wat je buiten je werk hebt geleerd?

Kijk niet alleen naar opleidingen en functies. Ook hobby’s, vrijwilligerswerk, zorgtaken en andere ervaringen kunnen kennis, vaardigheden en inzicht opleveren. Benoem wat je hebt gedaan en wat je daardoor hebt geleerd.

Telt een cursus zonder diploma ook mee?

Ja. Een cursus kan jouw kennis vergroten of je helpen om een vaardigheid te oefenen. Een diploma is een bewijsstuk, maar niet de enige manier om zichtbaar te maken wat je hebt geleerd.

Hoe weet je of iets een vaardigheid of een kwaliteit is?

Een vaardigheid kun je oefenen en verder ontwikkelen. Een kwaliteit zegt meer over jouw natuurlijke manier van handelen. De twee kunnen met elkaar verbonden zijn. Iemand die van nature zorgvuldig is, kan bijvoorbeeld gemakkelijker vaardigheden ontwikkelen waarbij nauwkeurigheid belangrijk is.

Waarom leer je sneller wanneer iets je interesseert?

Interesse zorgt ervoor dat je aandacht gemakkelijker bij het onderwerp blijft. Je bent eerder bereid om te oefenen en door te zetten. Daardoor kun je kennis en vaardigheden sneller ontwikkelen.

Kan coaching helpen om te ontdekken wat je kunt?

Coaching kan helpen om ervaringen, kwaliteiten en gedrag beter te onderzoeken. Daardoor krijg je meer inzicht in wat je hebt ontwikkeld, wat vanzelf gaat en waar nog een leerdoel ligt.