home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / attent

Ben jij attent?

Attent zijn is een kernkwaliteit. Het woord heeft zijn oorsprong in het Frans en Latijn en komt van ‘attentif’ en ‘attentus’. Dat betekent aandachtig en zorgvuldig. Wanneer je attent bent, heb jij een verbindende kracht in je! Aandacht voorziet in een behoefte in een wereld die voortjaagt van hot naar her.

Aandacht en zorgvuldigheid

Wanneer je attent bent, heb je aandacht en ben je zorgvuldig. Je bent vriendelijk en zorgzaam. Dan kom je op kernwaarden terecht. Je hebt oog voor wie de ander is, voor de behoeften van de ander. Je geeft aandacht en overdenkt zorgvuldig. Je leeft je in en toont inlevingsvermogen. Dat is zorgvuldigheid ten top.

De kracht van attent: verbinding

Attent zijn is meer dan een eenvoudige eigenschap. Het is een verbindende kracht die in staat is de kloof tussen mensen te overbruggen in een wereld die maar voortjaagt. Attent zijn overstijgt egoïsme en individualisme. Het is de bouwsteen van verbinding en binding. Communicatie in authentieke zin is: je zendt uit wie je bent. En dat kleine gebaar voor jouw 90-jarige tante is een overvloed aan genegenheid en respect. Het is het tonen van sympathie en in het geval van een zieke buurman is het de drempel verlagen naar een hulpvraag voor concrete steun.

Kernwaarde en levenshouding

Ik weet dat ik attent ben. Ik stuur mijn tantes een kaart met oud en nieuw en ook op hun verjaardag. Ik heb tantes van 95 jaar en van 83 jaar. Een kaartje kan zoveel doen. Maar ik heb ook geleerd dat attentheid bij jezelf begint. Stuur je tante een blijk van genegenheid omdat je de behoefte hebt om die genegenheid te tonen. Scherp gezegd: stuur je tante niet een blijk van genegenheid om bij haar in de gunst te komen. Dat is manipulatie. En verder: stuur je tante ook niet een blijk van genegenheid omdat je vindt dat je dat zou moeten doen. Dat is niet attent. Attent zijn is niet een verplicht nummer maar is een brug tussen mensen door mee te leven, in te leven en medeleven.

Oog en oor voor de ander

Attent zijn betekent dat je oog en oor hebt voor de ander. Je kijkt als het ware door het oog van de ander en je luistert door het oor van de ander. Het betekent aandacht schenken aan de behoeften van anderen, aandacht geven en overdenken. Deze waarden liggen aan de basis van menselijke relaties en vormen een tegenwicht tegen de oppervlakkigheid van ons dagelijks leven.

Valkuilen

Zijn er ook valkuilen? Jazeker! Bij iedere kernkwaliteit hoort een valkuil. Ik noem er een paar:

• Over-attentie betekent dat je te gericht bent op anderen waardoor overmatige betrokkenheid en emotionele uitputting dreigt. Hierdoor kun je over je eigen grenzen heengaan maar ook op een overzorgzame manier de grenzen van anderen schenden.
• Je kunt door over-attentie altijd bezig zijn met de behoeften van anderen terwijl je jezelf vergeet en eigen behoeften verwaarloost. Daardoor ontwikkel je het potentieel van stress en burn-out door gebrek aan zelfzorg.
• Je meent dat de ander net zo attent is als jij. Je verwacht iets terug. Dan ontstaat er een ongezonde behoeftenuitruil. Als jij attent bent, hoop je dat de ander dat ook is naar jou toe.
• Er zijn ook verkeerde motieven om attent te zijn. Dat is het gevaar van attent zijn om externe erkenning en goedkeuring te verkrijgen. Dan ben je niet oprecht.

Tot slot

Ben je attent? Dat is een kernkwaliteit en kernwaarde! Speel je attent? Dan verlies je wellicht oprechtheid in je relaties door het gebruik van attentie als een strategisch instrument. Ik noem het manipulatie. Attentheid komt recht uit je hart. Je bent zorgzaam en hebt oog voor de behoeften van de ander. De valkuil van attentheid kan overbetrokkenheid zijn. Dit houdt in dat je zo bezorgd en betrokken raakt bij de behoeften van anderen dat je jouw eigen grenzen overschrijdt. Het kan leiden tot overmatige zelfopoffering en uitputting. De uitdaging of het leerdoel is het vinden van een balans tussen het tonen van zorgzaamheid voor anderen en het behouden van persoonlijke grenzen. Het gaat erom attent te blijven zonder overbetrokken te raken en je bewust te zijn van de behoeften van anderen zonder je eigen behoeften te verwaarlozen. Het vinden van deze balans kan een continue uitdaging zijn. De allergie van attentheid zou onverschilligheid kunnen zijn.