home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / te direct / confronterend

Ben je te confronterend in jouw communicatie?

Iemand de les lezen, de waarheid aanzeggen, kleineren of onderuit halen: wanneer je te confronterend bent, wordt jouw boodschap persoonlijk. Je speelt de communicatie op de man of vrouw en richt je niet meer alleen op gedrag of inhoud. Daarmee is te confronterend zijn een vorm van te direct communiceren.

Wanneer ben je te confronterend?

Je bent te confronterend wanneer je niet alleen het gedrag benoemt, maar de persoon beoordeelt of veroordeelt. Je speelt het op de man of vrouw en maakt opmerkingen die iemand kleineren of onderuit halen. Denk aan uitspraken als: ‘Je ziet er ook niet uit’, ‘Je bent ook veel te dik’ of ‘Die bril staat je ook helemaal niet’. Zulke opmerkingen hebben weinig te maken met het bespreekbaar maken van gedrag. Ze raken iemand persoonlijk.

Je bent ook te confronterend wanneer je met een kanon op een mug schiet. Confronterend zijn is niet per definitie fout. Wanneer jou onrecht is aangedaan, mag je wat mij betreft keihard confronteren. Maar zet het middel in als het echt moet. Wie veel harder ingrijpt dan nodig, roept onveiligheid op en schiet zijn doel voorbij.

Welke vormen van te confronterend gedrag zijn er?

Te confronterend communiceren herken je onder andere aan de volgende gedragingen:

• Je leest iemand de les.
• Je zegt iemand op kleinerende wijze de waarheid aan.
• Je beoordeelt of veroordeelt de persoon.
• Je speelt het op de man of vrouw.
• Je maakt kwetsende opmerkingen over uiterlijk, gewicht, intelligentie of persoonlijkheid.
• Je probeert jouw gelijk te halen.
• Je haalt de ander onderuit of zet hem of haar voor schut.
• Je communiceert belerend, bevaderend, bemoederend of betweterig.

Wanneer je jouw eigen normen als maatstaf gebruikt en de ander daaraan afmeet, wordt jouw communicatie al snel normatief en veroordelend. Je geeft de ander dan nauwelijks ruimte voor een eigen visie, keuze of manier van zijn.

Hoe kun je iemand beschadigen door te confronterend te zijn?

Een harde en persoonlijke confrontatie kan diep ingrijpen. Je kunt iemands zelfbeeld aantasten, schaamte en onzekerheid oproepen en ervoor zorgen dat iemand het vertrouwen in zichzelf of in anderen verliest. Opmerkingen die voor jou misschien maar een paar seconden duren, kunnen bij de ander jarenlang blijven doorwerken.

Ik denk aan een jongetje van acht of negen jaar. Zijn vader was overleden en hij had een opstel over zijn vader geschreven. Hij had daar alle liefde voor zijn vader in gelegd. Zijn moeder vond het een mooi opstel en zijn zus ook. Hij leverde het in bij de meester op school. Een paar dagen later kreeg hij het terug met het cijfer één. De meester zei: ‘Dit opstel heb je nooit zelf geschreven. Dat kan een kind van acht of negen jaar niet zelf schrijven’.

Maar hij had het wel zelf geschreven. Die jongen is inmiddels ongeveer zestig jaar. Hij vertelde: ‘Daar is voor mij begonnen dat ik een soort minderwaardigheidscomplex in mijn leven heb opgebouwd. Door dit voorval ben ik alle vertrouwen kwijtgeraakt’. De meester beoordeelde niet alleen het opstel, maar trok ook de eerlijkheid en het vermogen van het kind in twijfel. Zo kan één onterechte en harde confrontatie iemand diep beschadigen.

Wat is het effect op de ander?

Wanneer jij te confronterend bent, kan de ander zich aangevallen, afgewezen of vernederd voelen. De aandacht gaat dan niet meer naar jouw boodschap, maar naar de manier waarop jij die brengt. De ander moet zichzelf verdedigen en heeft nauwelijks ruimte om eerlijk naar het eigen gedrag te kijken.

• De ander schiet in de weerstand.
• De ander gaat zich verdedigen.
• De ander reageert aanvallend of gaat tegenbewegen.
• De ander klapt dicht of trekt zich terug.
• De ander verliest vertrouwen in jou of in de relatie.
• De ander kan zich langdurig onzeker, beschaamd of minderwaardig voelen.

Tja, je moet je wel verdedigen wanneer je wordt aangevallen, toch? Precies daarom bereik je met te confronterend gedrag vaak het tegenovergestelde van wat je wilde bereiken.

Hoe confronteer je zonder iemand aan te vallen?

Confronteren kun je leren. Met respect voor de ander, zonder jouw gelijk te willen halen en zonder de ander onderuit te proberen te halen. Benoem concreet gedrag en feiten en vertel welk effect dat op jou of op de situatie heeft. Laat beoordelingen over uiterlijk, karakter of persoonlijkheid achterwege. Vraag jezelf vooraf af wat je met de confrontatie wilt bereiken. Wil je bewustwording, verandering of duidelijkheid? Kies dan woorden die daarop gericht zijn. Wie vooral wil winnen, straffen of vernederen, is niet meer zorgvuldig aan het confronteren maar beschadigt de relatie.

Hoe voorkom je dat je te confronterend wordt?

Neem afstand van jouw eerste emotionele reactie en formuleer wat je werkelijk wilt bespreken. Richt je op wat je hebt gezien of gehoord en niet op wie de ander volgens jou is. Zeg bijvoorbeeld niet: ‘Jij bent lui’, maar benoem welk werk niet is gedaan en wat daarover was afgesproken. Zo blijft de confrontatie bij gedrag en feiten. Let ook op jouw toon, timing en woordkeuze. Direct zijn mag, maar directheid hoeft niet persoonlijk of vernederend te worden. Zodra jouw woorden vooral pijn doen, schaamte oproepen of iemand kleiner maken, is het tijd om jouw manier van communiceren te herzien.

Veelgestelde vragen over te confronterend communiceren

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over persoonlijke confrontaties, de grens tussen duidelijk en kwetsend en het herstellen van schade.

Is confronterend communiceren altijd verkeerd?

Nee confronteren is zelfs een gesprekstijl die je kan leren. Het kan nodig zijn om gedrag, feiten of misstanden duidelijk te benoemen. Het wordt verkeerd wanneer je de persoon veroordeelt, kleineert of probeert te beschadigen. De tegenhanger is dat je confrontatiemijdend bent. 

Wat is het verschil tussen direct en te confronterend zijn?

Direct communiceren betekent dat je helder zegt waar het over gaat. Te confronterend communiceren wordt persoonlijk, aanvallend of vernederend en laat de ander weinig ruimte om te reageren.

Kun je iemand onbedoeld beschadigen?

Ja. Ook zonder kwade bedoeling kunnen persoonlijke of harde opmerkingen langdurig doorwerken. Jouw bedoeling bepaalt niet alleen het effect; ook de manier waarop de ander jouw woorden ervaart speelt een rol.

Wat doe je als je te confronterend bent geweest?

Erken concreet wat je hebt gezegd of gedaan en welk effect dat kan hebben gehad. Maak geen excuses voor jouw bedoeling, maar neem verantwoordelijkheid voor jouw woorden en bied oprecht je verontschuldiging aan.

Hoe weet je dat jouw confrontatie te persoonlijk wordt?

Dat gebeurt wanneer je niet meer spreekt over gedrag of feiten, maar uitspraken doet over iemands uiterlijk, karakter, intelligentie, waarde of persoonlijkheid.