home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / confronteren

Confronteren of de confrontatie aangaan

Confronteren is een gespreksstijl. Je gaat de confrontatie aan met degene met wie je in gesprek bent. Binnen duidelijk communiceren kan confronteren nodig zijn om gedrag, feiten of misstanden bespreekbaar te maken. Toch bestaat er nogal wat misverstand over deze gespreksstijl. Dat misverstand zit vooral in de uitleg over confronteren.

Doorgaans zien mensen de confrontatie als iets wat onprettig is. Vaak is dat ook het geval. Dat ligt er mede aan hoe je de confrontatie aangaat. Wanneer dat gebeurt op de toon van: ‘Ik heb hem of haar eens even goed de wacht aangezegd’, dan heeft dat weinig met de juiste manier van confronteren te maken. Eerder is dat vernederend, kleinerend en iemand onderuithalen. Het effect zal minimaal zijn.

Een typisch kenmerk van confronteren zit al in het woord besloten. Denk aan frontaal: zonder omwegen en zonder omhaal recht tegenover of op je gesprekspartner af, face to face. De ander kan zich niet verschuilen, maar jij verschuilt je dus ook niet.

Welke confrontatiestijlen zijn er?

Confronteren kan op verschillende manieren. Welke stijl past, hangt af van de situatie, het gedrag dat je bespreekbaar wilt maken en het doel dat je met de confrontatie hebt.

Misstanden aan de orde stellen

Je kunt bepaalde misstanden onder de aandacht brengen, bijvoorbeeld in politiek of maatschappelijk opzicht. De directie van een bedrijf kun je wijzen op misstanden op een bepaalde vestiging, zoals het niet naleven van veiligheidseisen. Een dader van een misdrijf kan geconfronteerd worden met de gevolgen van zijn misdaad.

Gedragspatronen benoemen

• Ik zie het volgende gedrag bij jou: om de veertien dagen ben je twee dagen ziek.
• Ik merk dat je het initiatief voortdurend aan mij overlaat, maar wanneer ga je zelf wat doen?
• Je vertelt nu al voor de vijfde keer dat je wilt stoppen met roken, maar wanneer ga je tot actie over?

Korte en concrete vragen stellen

• Je zit hier nu voor de derde coachingssessie, maar ik zie dat je er tot nog toe weinig aan hebt gedaan om je leerdoelen te verwezenlijken.
• Hoe kan ik nuttig voor jou zijn?

Stiltes laten vallen

Ook stiltes laten vallen kan confronterend zijn. Vaak wordt dit onderschat, maar zwijgen is een vorm van invloed die soms meer losmaakt dan praten.

Herkenning bieden

Herkenning bieden is ook een vorm van confrontatie. Wanneer je de juiste snaar weet te raken en de juiste woorden gebruikt, kan het gebeuren dat iemand precies gaat herkennen wat je bedoelt. Ook dat kan confronterend zijn. Maar het kan ook een opluchting of verademing zijn.

Wat zijn harde confrontaties?

Bij harde confrontaties confronteer je iemand met feiten, gedrag of misstanden die je niet langer wilt laten voortbestaan. Je benoemt bijvoorbeeld:

• De leugens die iemand verspreidt.
• Onjuistheden in iemands betoog.
• Gemene onderhuidse spelletjes die je aanvoelt.

De krant staat er vol van als het over de politiek gaat. In taal drukt men zich dan uit in de trant van: ‘Ik heb hem of haar eens goed de wacht aangezegd’ of: ‘Ik heb hem of haar de waarheid verteld’. Wanneer heeft dit zin? Als er misstanden zijn! Als er onrecht is! Als je benadeeld bent! En anders zeg ik: grijp niet te snel naar dit middel.

Wat zijn zachte en warme confrontaties?

Bij confrontaties wordt vaak gedacht aan de harde confrontatie. Iemand de waarheid vertellen en recht voor de raap zeggen hoe je over hem denkt. Maar weet je dat er ook zachte confrontaties zijn? En weet je dat zachte confrontaties ook heel pijnlijk kunnen zijn? Neem het voorbeeld van de ramen in jouw woonkamer. Stel dat je partner iedere dag zegt: ‘Je moet die ramen ook eens wassen, ze zijn zo vies’. Dan word je geconfronteerd met het feit dat de ramen vies zijn. Maar nu de zachte confrontatie. De lucht klaart op, de zon schijnt naar binnen en opeens zie je hoe vies de ramen zijn. Kun je me volgen? Warme zonnestralen kunnen ook heel confronterend zijn.

Klariska: waarom kom ik daar pas achter op mijn 57e?

Ik zie nog zo de workshop voor me. Het ging over communicatie. Zes deelnemers deden mee. Ze kenden elkaar niet. Ik schrok omdat Klariska onbedaarlijk begon te huilen. Bam! Midden in de groep! Zomaar, uit het niets! We gingen even koffie drinken en ik vroeg haar: ‘Wat gebeurde er nu?’. Ze zei: ‘Je keek me aan, je zei niets, je verweet me niets en zo opeens zag ik wat ik na jaren therapie niet zag’. Ik vroeg: ‘Was het confronterend?’. Klariska zei: ‘Het is voor mij een verademing, een opluchting zelfs!’.

Confrontaties kunnen raken en toch hoeven ze niet altijd pijnlijk te zijn. Onlangs zei iemand: ‘Wat je nu schetst is voor mij zo herkenbaar en confronterend. Je verklaart mijn leven in ongeveer tien minuten. Het raakt me wel, maar het doet geen pijn. Het lucht me zelfs op’.

Wat is het doel van confronteren?

Wanneer je de ander confronteert met iets, is het van belang om jezelf de vraag te stellen wat jouw doel is. Wil je bereiken:

• Dat de ander zich bewust wordt van zijn of haar gedrag.
• Dat de ander zich bewust wordt van de impact van zijn of haar gedrag op jou en op jouw leven.

Als dat jouw doel is, is het van belang om op de juiste manier de confrontatie aan te gaan. Het heeft geen enkele zin om de ander onderuit te halen, te kleineren, te vernederen of voor schut te zetten. Juist niet! Wel is het belangrijk dat jij de feiten benoemt waar het over gaat en de gevoelens benoemt die het bij jou heeft losgemaakt.

Hoe confronteer je veilig?

Veilig confronteren betekent dat je duidelijk bent over gedrag en feiten, zonder de ander als persoon af te wijzen. Je zegt wat je waarneemt, welk effect dat heeft en wat je nodig hebt of verwacht. Daarbij ben je hard op de inhoud en zacht op de relatie. Je draait niet om de zaak heen, maar probeert de ander ook niet onderuit te halen.

Veilig confronteren betekent niet dat een gesprek altijd prettig blijft. Een confrontatie kan schuren en pijn doen. Het verschil is dat jouw doel bewustwording en duidelijkheid is, en niet winnen, vernederen of jouw gelijk halen.

Marlies zei: dank je wel voor deze confrontatie

De derde coachingssessie vroeg ik: ‘Heb je nog ergens over nagedacht of heb je ook punten meegenomen die jij aan de orde wilde stellen?’. Marlies zei: ‘Nee, daar kwam ik niet aan toe’. Ik zei: ‘Dan zijn we nu klaar’. Na tien minuten vertrok ze, terwijl we anderhalf uur gepland hadden voor de sessie.

Een poosje later belde haar leidinggevende. Ze vroeg: ‘Wat heb jij toch met Marlies gedaan?’. Weet je wat er gebeurd was? Marlies stapte in de auto en opeens zag ze de spiegel van haar eigen gedrag. Later vertelde ze: ‘Dat doe ik nu altijd. Ik laat alles afhangen van anderen en doordat jij mij zo liet gaan, zag ik wat ik zelf deed’.

Welke aandachtspunten zijn er bij confronteren?

Ik noem een paar aandachtspunten bij confrontaties:

• Confronteren is nooit een doel op zich.
• Ook al kunnen confrontaties pijnlijk zijn, het kan nooit de bedoeling zijn om een ander te kleineren, onderuit te halen of pijn te doen.
• Wie confrontaties inzet als techniek moet opletten dat het niet ontaardt in chantage of manipulatie.
• Speel het nooit op de persoon.
• Veroordeel niet, maar beperk je zoveel mogelijk tot gedrag en feiten.

Kun je ook te confronterend zijn?

Ja. Wanneer je te hard, aanvallend of belerend confronteert, kan de ander gaan wegbewegen, vermijden, in de weerstand schieten of zich verdedigen. Dan schiet je jouw doel voorbij. Lees daarover verder in het artikel over te confronterend communiceren.

Veelgestelde vragen over confronteren

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over de voorbereiding, timing en ontvangst van een confrontatie.

Wanneer is het juiste moment om iemand te confronteren?

Kies een moment waarop je rustig kunt spreken en de ander ruimte heeft om te luisteren en te reageren. Wacht niet zo lang dat irritatie zich opstapelt, maar confronteer ook niet midden in een emotionele uitbarsting.

Moet je iemand altijd direct confronteren?

Nee. Soms is het verstandig om eerst feiten te verzamelen, jouw eigen emotie te laten zakken of te onderzoeken wat je precies wilt bereiken. Uitstel moet echter geen vermijding worden.

Wat doe je wanneer de ander alles ontkent?

Blijf bij concreet waarneembaar gedrag en bij het effect daarvan. Ga niet eindeloos discussiëren over intenties die je niet kunt bewijzen. Herhaal rustig wat je hebt gezien, gehoord of ervaren.

Kan confronteren een relatie verbeteren?

Ja. Een zorgvuldige confrontatie kan duidelijkheid geven, patronen doorbreken en voorkomen dat irritaties blijven doorsudderen. Daarvoor moet de confrontatie wel gericht zijn op bewustwording en herstel, niet op beschadiging.

Wat is het verschil tussen confronteren en beschuldigen?

Bij confronteren benoem je gedrag, feiten en effecten en geef je ruimte voor een reactie. Bij beschuldigen staat jouw oordeel vaak al vast en wordt de ander vooral verantwoordelijk of schuldig verklaard.