home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijke effectiviteit / pe leerdoelen

Leerdoelen voor persoonlijke effectiviteit

Wat wil jij ontwikkelen om persoonlijk effectiever te worden? Misschien wil je meer inzicht krijgen in jouw kwaliteiten en valkuilen. Misschien wil je beter begrijpen waarom bepaald gedrag van anderen jou raakt. Of je wilt ontdekken welk gedrag je zelf laat zien en wat het effect daarvan is. Een leerdoel voor persoonlijke effectiviteit gaat over iets wat jij in jouw denken of handelen wilt onderzoeken en ontwikkelen. Het gaat niet om een algemeen voornemen, maar om een vraagstuk dat je in jouw werk en samenwerking regelmatig tegenkomt. Op de pagina over persoonlijke effectiviteit lees je wat persoonlijke effectiviteit betekent en welke onderwerpen daarbij horen. Op deze pagina helpen we je om te herkennen waar jouw leerdoel kan liggen.

Een leerdoel kan daarom te maken hebben met:

• Bewustwording van jouw gedrag.
• Inzicht in jouw kwaliteiten en valkuilen.
• Inzicht in jouw eigenschappen en voorkeursgedrag.
• Herkennen wat irritatie over jou en de ander zegt.
• Projectie leren herkennen.
• Omgaan met afstand en nabijheid in werkrelaties.
• Inzicht krijgen in jouw professionele competenties.

Een leerdoel begint vaak bij een situatie die zich herhaalt. Je merkt bijvoorbeeld dat je steeds op hetzelfde gedrag van een collega reageert, dat je een kwaliteit te sterk inzet of dat je in bepaalde situaties niet goed weet welke professionele houding passend is.

Het doel is niet dat je een ander mens wordt. Het doel is dat je meer zicht krijgt op jezelf en leert kiezen welk gedrag in een bepaalde situatie effectief is.

Welke leerdoelen passen bij jou?

Hieronder vind je een aantal richtingen voor leerdoelen binnen persoonlijke effectiviteit. Kijk niet alleen naar wat je lastig vindt. Onderzoek ook welke kwaliteit, verwachting of automatische reactie onder jouw gedrag ligt. Of combineer met andere persoonlijke leerdoelen. 

Je wilt je bewuster worden van jouw gedrag

Je wilt beter zien wat je doet, waarom je dat doet en welk effect jouw gedrag op anderen heeft. Misschien bedoel je iets goed, maar komt jouw gedrag anders over. Of je merkt dat je in bepaalde situaties steeds automatisch op dezelfde manier reageert. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt inzicht krijgen in de invloed van jouw gedrag op anderen.
• Je wilt begrijpen welke invloed het gedrag van anderen op jou heeft.
• Je wilt jouw automatische reacties eerder herkennen.
• Je wilt onderzoeken welke overtuigingen jouw gedrag beïnvloeden.
• Je wilt bewuster kiezen hoe je in een situatie reageert.

Lees meer over bewustwording van jouw gedrag.

Je wilt jouw kwaliteiten beter herkennen en benutten

Persoonlijke effectiviteit begint met zicht op wat je in huis hebt. Welke kwaliteiten zet je gemakkelijk in? Welke bijdrage lever je bijna vanzelfsprekend? En krijgen jouw kwaliteiten voldoende ruimte in jouw werk? Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt jouw kwaliteiten beter leren herkennen.
• Je wilt jouw kwaliteiten bewuster inzetten.
• Je wilt ontdekken welke kwaliteiten anderen in jou herkennen.
• Je wilt leren vertrouwen op wat je van nature goed kunt.
• Je wilt onderzoeken waarom bepaalde kwaliteiten nog weinig zichtbaar zijn.

Bekijk de pagina over kwaliteiten herkennen en professioneel inzetten.

Je wilt jouw valkuilen eerder herkennen

Een valkuil staat vaak niet los van jouw kwaliteiten. Je kunt een kwaliteit te sterk, te vaak of op een onhandig moment inzetten. Daadkracht kan dan drammerigheid worden, betrokkenheid kan doorslaan in overbetrokkenheid en nauwkeurigheid kan veranderen in perfectionisme. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt jouw persoonlijke valkuilen leren herkennen.
• Je wilt eerder merken wanneer je in een valkuil dreigt te stappen.
• Je wilt ontdekken welke positieve kwaliteit onder jouw valkuil ligt.
• Je wilt jouw kwaliteit behouden zonder erin door te schieten.
• Je wilt een andere reactie ontwikkelen voor situaties die jou uit balans brengen.

Lees meer over persoonlijke valkuilen en doorgeslagen kwaliteiten.

Je wilt inzicht krijgen in jouw eigenschappen

Eigenschappen zeggen iets over wat jou typeert en over de manier waarop je doorgaans denkt, reageert en samenwerkt. Misschien vraag je je af wat voor type mens je bent of waarom bepaalde werkzaamheden en situaties beter bij jou passen dan andere. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt ontdekken welke eigenschappen jou het meest typeren.
• Je wilt beter begrijpen wat jouw natuurlijke voorkeursgedrag is.
• Je wilt onderscheid leren maken tussen wie je bent en gedrag dat je hebt aangeleerd.
• Je wilt onderzoeken waarom bepaald gedrag jou veel energie kost.
• Je wilt begrijpen welke eigenschappen jij in een team inbrengt.

Op de pagina over persoonlijke eigenschappen en de vier typen lees je meer over aarde, lucht, vuur en water.

Je wilt leren van jouw irritaties

Irritatie gaat niet alleen over het gedrag van de ander. Wat jou irriteert, kan ook iets zeggen over jouw eigen kwaliteiten, normen en verwachtingen. Je kunt bijvoorbeeld moeite hebben met traagheid omdat je zelf van opschieten houdt. Of je ergert je aan slordigheid omdat zorgvuldigheid voor jou vanzelfsprekend is. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt onderzoeken waarom bepaald gedrag jou zo sterk raakt.
• Je wilt herkennen welke kwaliteit of verwachting onder jouw irritatie ligt.
• Je wilt voorkomen dat irritatie direct jouw reactie bepaalt.
• Je wilt verschillen in werkstijl beter leren begrijpen.
• Je wilt jouw irritatie gebruiken als bron van zelfinzicht.

Lees meer over wat je van jouw irritatie kunt leren.

Je wilt projectie leren herkennen

Bij projectie schrijf je gevoelens, eigenschappen of bedoelingen aan een ander toe die ook iets met jouzelf te maken kunnen hebben. Je bent er bijvoorbeeld van overtuigd dat een ander jou afwijst, terwijl jouw eigen onzekerheid een belangrijke rol speelt. Of je veroordeelt een eigenschap van de ander die je bij jezelf moeilijk kunt aanvaarden. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt beter onderscheid maken tussen wat van jou is en wat van de ander is.
• Je wilt jouw eigen aandeel in een reactie onderzoeken.
• Je wilt minder snel invullen wat een ander denkt of bedoelt.
• Je wilt onderzoeken waarom bepaald gedrag van anderen jou persoonlijk raakt.
• Je wilt leren om jouw waarneming eerst te toetsen voordat je een conclusie trekt.

Lees meer over projectie herkennen.

Je wilt leren omgaan met afstand en nabijheid

In professionele relaties heb je zowel betrokkenheid als afstand nodig. Te veel afstand kan koel of onpersoonlijk overkomen. Te veel nabijheid kan ervoor zorgen dat grenzen, rollen of verantwoordelijkheden onduidelijk worden. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt leren omgaan met afstand en nabijheid.
• Je wilt professioneel betrokken zijn zonder alles van de ander over te nemen.
• Je wilt voldoende afstand bewaren om helder te blijven handelen.
• Je wilt herkennen wanneer nabijheid jouw professionele rol vertroebelt.
• Je wilt leren afstemmen hoeveel persoonlijk contact in een situatie passend is.

Lees meer over afstand en nabijheid in werkrelaties.

Je wilt inzicht krijgen in jouw competenties

Een competentie bestaat uit zichtbaar en ontwikkelbaar professioneel gedrag. Een kwaliteit kan daarbij helpen, maar maakt je nog niet automatisch competent. Ook kennis, vaardigheden, ervaring en oefening zijn nodig. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Je wilt inzicht krijgen in de competenties die jouw functie vraagt.
• Je wilt onderzoeken welke competenties je al voldoende beheerst.
• Je wilt bepalen welke competentie je verder wilt ontwikkelen.
• Je wilt jouw natuurlijke kwaliteiten vertalen naar professioneel gedrag.
• Je wilt onderscheid leren maken tussen eigenschappen, kwaliteiten en competenties.

Bekijk het overzicht van professionele competenties.

Hoe kies je een passend leerdoel?

Een passend leerdoel begint niet bij een willekeurige lijst. Het begint bij een concrete situatie waarin jouw gedrag niet het effect had dat je wilde. Stel jezelf de volgende vragen:

• In welke situatie loop ik regelmatig vast?
• Wat doe ik op zo’n moment?
• Wat is het effect van mijn gedrag op mijzelf en op anderen?
• Welke kwaliteit probeer ik in te zetten?
• Wanneer schiet die kwaliteit door in een valkuil?
• Welke verwachting, irritatie of overtuiging speelt een rol?
• Wat wil ik in een volgende situatie anders doen?
• Waaraan kan ik merken dat mijn gedrag effectiever wordt?

Een leerdoel richt zich op jouw aandeel. Het doel is niet dat de ander verandert, maar dat jij meer zicht krijgt op jouw gedrag en meer mogelijkheden ontwikkelt om met de situatie om te gaan. Een breed voornemen als ‘ik wil persoonlijk effectiever worden’ geeft nog weinig richting. Een bruikbaarder leerdoel is bijvoorbeeld:

• Ik wil eerder herkennen wanneer mijn nauwkeurigheid doorslaat in perfectionisme.
• Ik wil onderzoeken waarom ik zo sterk reageer op collega’s die afspraken niet nakomen.
• Ik wil leren om professioneel betrokken te blijven zonder problemen van anderen over te nemen.
• Ik wil mijn analytische kwaliteit duidelijker vertalen naar zichtbaar professioneel gedrag.
• Ik wil in gesprekken eerst toetsen wat de ander bedoelt voordat ik conclusies trek.

Kies bij voorkeur één leerdoel dat je in concrete situaties kunt onderzoeken. Meerdere onderwerpen kunnen met elkaar samenhangen, maar wanneer je alles tegelijk wilt veranderen, wordt het moeilijk om te zien wat werkelijk helpt.

De training Persoonlijke Effectiviteit is geschikt voor jou wanneer:

• Je wilt leren omgaan met afstand en nabijheid.
• Je effectiever wilt handelen in professionele situaties.
• Je je meer bewust wilt worden van jouw kwaliteiten en valkuilen.
• Je jouw valkuilen eerder wilt herkennen en leren vermijden.
• Je inzicht wilt krijgen in de invloed van jouw gedrag op anderen.
• Je inzicht wilt krijgen in de invloed van het gedrag van anderen op jou.
• Je wilt ontdekken welke eigenschappen en competenties bij jou passen.
• Je wilt leren van jouw irritaties en automatische reacties.

Veelgestelde vragen over leerdoelen voor persoonlijke effectiviteit

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over het kiezen en gebruiken van leerdoelen binnen persoonlijke effectiviteit.

Wat zijn leerdoelen voor persoonlijke effectiviteit?

Het zijn ontwikkeldoelen die betrekking hebben op jouw gedrag, zelfinzicht en professioneel functioneren. Ze kunnen bijvoorbeeld gaan over bewustwording, kwaliteiten, valkuilen, eigenschappen, irritatie, projectie, afstand en nabijheid of competenties.

Hoe weet ik welk leerdoel bij mij past?

Kijk naar situaties waarin je regelmatig vastloopt of waarin jouw gedrag niet het gewenste effect heeft. Onderzoek wat je doet, wat jou raakt en welk gedrag je in een volgende situatie wilt ontwikkelen.

Kan een valkuil het vertrekpunt van een leerdoel zijn?

Ja. Een valkuil laat vaak zien dat je een kwaliteit te sterk of op een onhandige manier inzet. Het leerdoel is dan niet om de kwaliteit af te leren, maar om haar beter te doseren.

Wat kan irritatie mij leren?

Irritatie kan zichtbaar maken welke kwaliteiten, normen en verwachtingen voor jou belangrijk zijn. Zij kan ook wijzen op verschillen in werkstijl of op gedrag dat je bij jezelf moeilijk aanvaardt.

Wat heeft projectie met persoonlijke effectiviteit te maken?

Projectie kan jouw waarneming van een situatie beïnvloeden. Door projectie te herkennen, kun je beter onderscheid maken tussen wat je werkelijk waarneemt en wat vanuit jouw eigen gevoelens of ervaringen wordt ingevuld.

Is een kwaliteit hetzelfde als een competentie?

Nee. Een kwaliteit hoort bij wat jou van nature kenmerkt. Een competentie bestaat uit zichtbaar en ontwikkelbaar professioneel gedrag. Kennis, vaardigheden, ervaring en oefening spelen daarbij ook een rol.

Waarom is afstand en nabijheid een leerdoel?

Professionele relaties vragen om betrokkenheid én voldoende afstand. Het leerdoel kan zijn dat je leert afstemmen hoeveel nabijheid passend is zonder jouw rol, grenzen of helderheid te verliezen.

Hoeveel leerdoelen moet ik tegelijk kiezen?

Kies bij voorkeur één centraal leerdoel. Je kunt daarbij meerdere situaties onderzoeken, maar één duidelijke ontwikkelrichting maakt het gemakkelijker om gedrag te oefenen en vooruitgang te herkennen.