home / carriere / loopbaan / functiematch

Functiematch ontbreekt?

Ontbreekt de functiematch of wordt jou verteld dat de functiematch ontbreekt? Dat is bijzonder vervelend. Toch is het zaak goed te bekijken wat dat nu betekent: functiematch. Het onderwerp hoort direct bij arbeidsmarktfitheid en aansluiting houden bij wat jouw functie en vak van je vragen. Want een functiematch is niet voor altijd vanzelfsprekend. Jij ontwikkelt je, maar jouw functie en jouw vakgebied ontwikkelen zich ook.

Wanneer is er sprake van een goede functiematch?

De match is volop aanwezig wanneer jouw kennis, vaardigheden en attitude voldoende aansluiten bij wat de functie vraagt. Dat betekent bijvoorbeeld dat je beschikt over de juiste competenties, de noodzakelijke diploma’s of certificeringen en een houding die past bij de werkzaamheden en verantwoordelijkheden van jouw functie.

• Je beschikt over de kennis die nodig is voor jouw functie.
• Je beschikt over de noodzakelijke vaardigheden en competenties.
• Je hebt de diploma’s of certificeringen die daadwerkelijk vereist zijn.
• Jouw houding en manier van functioneren sluiten voldoende aan bij de functie.
• Je kunt meegroeien wanneer de functie verandert.

Dat laatste vind ik belangrijk. Een functiematch is geen foto die je op jouw eerste werkdag maakt en daarna voor twintig jaar in een la legt.

Waarom is een functiematch nooit statisch?

Functies ontwikkelen zich en functie-eisen zijn daarom nooit statisch. Belangrijk is dat je meebeweegt met de vereisten en dat je je doorontwikkelt in jouw functie. Stilstand is achteruitgang. Het is en blijft zaak om aansluiting te houden bij veranderingen in het werkveld.

Techniek verandert, werkprocessen veranderen en organisaties stellen andere eisen. Een vakman die twintig jaar geleden uitstekend was toegerust voor zijn functie hoeft dat vandaag niet automatisch nog steeds te zijn. Dat heeft niet per definitie te maken met onwil of onkunde. Soms is het vak gewoon een andere kant op ontwikkeld. Maar je zult daar wel iets mee moeten.

Welke drie situaties kun je bij een functiematch onderscheiden?

Ik onderscheid drie situaties. De functie vraagt een bepaalde hoeveelheid kennis, vaardigheden en attitude. Daar zet je tegenover wat de medewerker in huis heeft.

• Situatie 1: de functie en de medewerker ontwikkelen zich ongeveer gelijk. De functiematch blijft bestaan.
• Situatie 2: de functie vraagt meer kennis, vaardigheden of een andere attitude dan de medewerker op dit moment in huis heeft.
• Situatie 3: de medewerker heeft meer kennis, vaardigheden en mogelijkheden in huis dan de functie van hem of haar vraagt.

Juist situatie twee en drie zijn interessant. Bij situatie twee kan iemand overvraagd raken. Bij situatie drie kan iemand juist ondervraagd raken. In beide gevallen ontbreekt op den duur de functiematch.

Wat als de functie meer van je vraagt dan je kunt bieden?

Dan ontstaat er een gat tussen de functie-eisen en wat jij op dit moment in huis hebt. Misschien ontbreekt bepaalde vakkennis. Misschien vraagt de functie vaardigheden die je onvoldoende hebt ontwikkeld. Het kan ook zijn dat de verantwoordelijkheid of het niveau van de functie te zwaar wordt.

De vraag is vervolgens of dat verschil te overbruggen is. Kun je leren? Kun je ervaring opdoen? Is aanvullende begeleiding mogelijk? Of moet je vaststellen dat de baan op dit moment te hoog gegrepen is? Dat is iets anders dan meteen zeggen dat iemand niet deugt. Het gaat om de aansluiting tussen mens en functie.

Kun je een functie eerst wel en later niet meer aankunnen?

Zeker. Je kunt jarenlang uitstekend hebben gefunctioneerd terwijl de functie ondertussen verandert. Nieuwe systemen, andere taken, meer verantwoordelijkheden, een hoger werktempo of een andere manier van samenwerken kunnen ervoor zorgen dat een functie geleidelijk iets anders van je gaat vragen.

Dan kan de merkwaardige situatie ontstaan dat je twintig jaar goed hebt gefunctioneerd en toch op een bepaald moment merkt dat je de aansluiting kwijtraakt. Op de pagina over een functie niet of niet meer aankunnen ga ik daar uitgebreider op in.

Wat als jij meer kunt dan jouw functie van je vraagt?

Maar nu de andere kant. Stel dat jij meer kennis, vaardigheden en ervaring hebt dan je in jouw huidige functie kwijt kunt. Het werk vraagt steeds minder van je, je kent ieder kunstje inmiddels en een groot gedeelte van jouw werkzaamheden gaat op de automatische piloot. Ook dan ontbreekt de functiematch.

Dat wordt nogal eens onderschat omdat iemand zijn functie prima aankan. Maar dat is natuurlijk niet hetzelfde als zeggen dat de functie ook goed past. Wanneer iemand structureel onder zijn niveau werkt, nauwelijks wordt uitgedaagd of voornamelijk eentonige en routinematige taken uitvoert, kan motivatie verdwijnen. Dan komen onderbelasting en onderprikkeling in beeld. Binnen Loopbaan hebben we daar een aparte themagroep over bore-out, verveling en onderprikkeling in werk voor. Daar ligt dus de andere kant van de functiemismatch.

Wat leert het voorbeeld van de melkmachinemonteur?

Ik noem graag het voorbeeld van de melkmachinemonteur. Jarenlang functioneerde hij goed en naar tevredenheid. Zijn kennis en ervaring lagen voornamelijk in de conventionele melkstal. Daar kende hij zijn vak en daar kon hij prima uit de voeten.

Maar het werkaanbod verschoof door de jaren heen naar de robotstal. Daar voelde meneer zich niet of veel minder thuis. Hij had er weinig affiniteit mee en ondanks het feit dat hem diverse cursussen waren aangeboden, lukte het niet om voldoende aansluiting te vinden bij de gewijzigde eisen.

Dat voorbeeld laat mooi zien wat ik bedoel. Deze man was niet ineens alles kwijt wat hij jarenlang had gekund. Zijn vak was veranderd. De eisen van de functie bewogen de ene kant op en hij bewoog onvoldoende mee. Daarmee verdween de functiematch geleidelijk.

Wie is verantwoordelijk voor het behouden van de functiematch?

Functiematch is wat mij betreft een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer. Daar hoort een proactieve houding bij. Een werkgever kan niet jarenlang functies laten veranderen en vervolgens verbaasd zijn dat medewerkers niet automatisch zijn meegegroeid. Maar als medewerker kun je ook niet op jouw lauweren blijven rusten en ervan uitgaan dat de kennis van twintig jaar geleden vanzelf voldoende blijft.

• Voor de werkgever: welke ontwikkelingen komen eraan, welke kennis en vaardigheden zijn straks nodig en hoe zorg je ervoor dat medewerkers kunnen meegroeien?
• Voor de werknemer: hoe ontwikkelt jouw vakgebied zich, wat verandert er in jouw functie en wat vraagt dat van jouw eigen ontwikkeling?

Hoe weet je of de functiematch nog klopt?

Kijk niet alleen of je jouw werk vandaag nog aankunt. Dat is te beperkt. Vraag je ook af of je voldoende aansluiting houdt bij de ontwikkeling van jouw vak en of jouw functie voldoende aansluiting houdt bij jou.

• Kan ik mijn huidige werkzaamheden goed uitvoeren?
• Heb ik de kennis en vaardigheden die tegenwoordig nodig zijn?
• Welke eisen zijn de afgelopen jaren veranderd?
• Waar moet ik mezelf nog in ontwikkelen?
• Word ik misschien juist te weinig uitgedaagd?
• Kan ik mijn kennis, ervaring en kwaliteiten voldoende kwijt?
• Past de richting waarin mijn functie zich ontwikkelt eigenlijk nog bij mij?

Daarmee maak je van functiematch geen ja-of-neevraag. Het is veel meer een voortdurend onderzoek naar de aansluiting tussen jou en jouw werk.

Aansluiting houden en bijblijven

Aansluiting houden en bijblijven is een vereiste voor iedere medewerker die zichzelf enige baanzekerheid toewenst. Op de lauweren rusten is funest en uit den boze. Dat betekent niet dat je iedere nieuwe hype achterna moet rennen. Maar je moet wel wakker blijven.

En vergeet daarbij de andere kant niet. Bijblijven betekent niet alleen dat je voorkomt dat jouw functie je boven het hoofd groeit. Het betekent ook dat je jezelf blijft ontwikkelen wanneer jouw functie juist te klein voor je begint te worden. In beide situaties is het tijd om opnieuw naar de functiematch te kijken.

Veelgestelde vragen over functiematch

Een functiematch kan in de loop van de tijd veranderen. Niet alleen jij ontwikkelt je, maar jouw functie en vakgebied veranderen eveneens.

Wat betekent functiematch?

Functiematch is de aansluiting tussen wat een functie vraagt en wat jij aan kennis, vaardigheden, ervaring en attitude in huis hebt.

Wanneer ontbreekt de functiematch?

De functiematch ontbreekt wanneer er een wezenlijk verschil ontstaat tussen wat de functie vraagt en wat jij kunt bieden. Dat verschil kan beide kanten op werken: de functie kan te veel vragen, maar ook te weinig.

Kan een functiematch later verdwijnen?

Ja. Een functie kan door techniek, andere werkzaamheden of nieuwe eisen sterk veranderen. Wanneer jij niet voldoende meegroeit, kan een match die jarenlang goed was geleidelijk verdwijnen.

Kan een functie ook te weinig van je vragen?

Ja. Wanneer je structureel onder jouw niveau werkt, weinig uitdaging ervaart of nauwelijks gebruikmaakt van jouw kennis en kwaliteiten, kan eveneens sprake zijn van een slechte functiematch. Dat kan leiden tot verveling en onderprikkeling.

Wie is verantwoordelijk voor een goede functiematch?

Werkgever en werknemer hebben allebei verantwoordelijkheid. De werkgever moet tijdig zicht hebben op veranderende functie-eisen en ontwikkeling mogelijk maken. De werknemer moet zelf blijven volgen hoe zijn vak en functie veranderen en bereid zijn zich verder te ontwikkelen.