home / testen / teamassessment

Teamassessment: waar staat jouw team en wat heeft het nodig?

In welke fase bevindt jouw team zich? Waar kan het team nog een stap maken en kijken teamleden daar ongeveer hetzelfde naar of zijn er juist grote verschillen in beleving? Een teamassessment is een van de testen, scans en assessments die je kunt gebruiken om daar meer zicht op te krijgen. Het brengt gestructureerd in beeld hoe teamleden naar het functioneren van hun team kijken en waar mogelijke aandachtspunten liggen.

Wat wil je met een teamassessment onderzoeken?

Ook hier geldt wat voor mij bij ieder assessment belangrijk is: begin met de vraag. Wat wil je weten? Alleen een vragenlijst laten invullen omdat het interessant lijkt, levert weinig op. Er moet een aanleiding zijn. Misschien loopt de samenwerking stroef, blijven besluiten hangen, worden afspraken onvoldoende nagekomen of is er juist behoefte om een goed functionerend team verder te ontwikkelen.

Een teamassessment kan ook interessant zijn wanneer een leidinggevende en teamleden heel verschillend naar het team kijken. De leidinggevende kan bijvoorbeeld vinden dat er voldoende openheid is, terwijl verschillende teamleden aangeven dat lastige onderwerpen juist worden vermeden. Zo'n verschil in beleving is op zichzelf al waardevolle informatie.

Inzicht in vijf fasen van teamontwikkeling

Bij het teamassessment kijken we naar vijf belangrijke onderdelen in de ontwikkeling van een team. Deze onderdelen hangen met elkaar samen. Wanneer vertrouwen onvoldoende aanwezig is, wordt het bijvoorbeeld moeilijker om verschillen werkelijk uit te spreken. Wanneer conflicten voortdurend worden vermeden, kan dat vervolgens ten koste gaan van commitment en verantwoordelijkheid.

Fase 1: vertrouwen

Vertrouwen betekent dat teamleden zich voldoende veilig voelen om zich kwetsbaar op te stellen. Kun je een fout toegeven? Durf je om hulp te vragen? Kun je zeggen dat je iets niet weet? En maak je daadwerkelijk gebruik van de kennis en expertise van collega's?

Een team waarin iedereen vooral probeert sterk en onaantastbaar over te komen, kan aan de buitenkant professioneel lijken maar toch moeite hebben met echte samenwerking. Vertrouwen vormt daarom een belangrijke basis.

Fase 2: conflict

Conflict betekent hier niet dat teamleden voortdurend ruzie moeten maken. Het gaat erom dat verschillen uitgesproken mogen worden. Durf je een afwijkende mening te geven? Kun je een lastig onderwerp op tafel leggen? En kun je het met elkaar oneens zijn zonder dat de samenwerking direct beschadigd raakt?

Wanneer teamleden uit voorzichtigheid voortdurend om onderwerpen heen draaien, blijven belangrijke verschillen vaak onder tafel liggen. Dan ontstaat schijnbare harmonie, terwijl wezenlijke zaken niet worden besproken.

Fase 3: commitment

Na het gesprek en de discussie komt de vraag of een team zich ook werkelijk achter besluiten kan scharen. Je hoeft het individueel niet altijd met een besluit eens te zijn om er als team toch verantwoordelijkheid voor te nemen.

Commitment betekent dat duidelijk is wat er is afgesproken, welke richting het team kiest en wat ieder teamlid daaraan gaat bijdragen. Zonder die duidelijkheid blijven besluiten gemakkelijk vrijblijvend.

Fase 4: verantwoording

Een volgende stap is dat teamleden aanspreekbaar zijn op afspraken, gedrag en prestaties. Dat betekent niet alleen dat de leidinggevende mensen aanspreekt. In een volwassen team spreken collega's elkaar ook onderling aan wanneer afspraken niet worden nagekomen of gedrag de samenwerking belemmert.

Daarvoor is opnieuw vertrouwen nodig. Elkaar aanspreken wordt veel gemakkelijker wanneer duidelijk is dat het niet gaat om afrekenen, maar om gezamenlijke verantwoordelijkheid voor wat het team heeft afgesproken.

Fase 5: resultaat

Uiteindelijk gaat teamontwikkeling ook over resultaat. Een team is geen doel op zichzelf. De vraag is of mensen door de samenwerking beter in staat zijn om gezamenlijke doelstellingen te realiseren. Daarbij gaat het gemeenschappelijke resultaat voor op individuele profilering of persoonlijke belangen.

Een goed functionerend team weet dus niet alleen prettig samen te werken, maar kan ook daadwerkelijk prestaties leveren en gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de uitkomst.

Hoe werkt het teamassessment?

Teamleden krijgen een vragenlijst met ongeveer 30 vragen. Zij beantwoorden die vragen anoniem. Vervolgens worden de antwoorden samengebracht in een rapport waarin patronen, verschillen en mogelijke aandachtspunten zichtbaar worden.

Juist doordat meerdere mensen dezelfde onderwerpen beoordelen, ontstaat een beeld van de gezamenlijke beleving. Dat kan behoorlijk interessant zijn. Misschien denken vrijwel alle teamleden hetzelfde over een bepaald onderdeel. Maar het kan ook gebeuren dat de antwoorden sterk uiteenlopen. Dan is de vraag waar dat verschil vandaan komt.

Verschillen in beleving zijn juist interessant

Stel dat de helft van het team vindt dat iedereen zich vrij kan uitspreken, terwijl de andere helft juist voorzichtig is met kritiek of afwijkende meningen. Dan is het gemiddelde cijfer eigenlijk minder interessant dan het verschil tussen beide groepen.

Zo'n uitkomst nodigt uit tot onderzoek. Wanneer voelen mensen ruimte om zich uit te spreken en wanneer niet? Heeft dat te maken met onderwerpen, personen, hiërarchie of eerdere ervaringen? Een teamassessment geeft daar niet automatisch het definitieve antwoord op, maar kan wel zichtbaar maken waar het gesprek nodig is.

Een teamassessment is geen eindpunt

Aan alleen een rapport heb je niet genoeg. Je kunt een keurige analyse maken, die in een map stoppen en vervolgens doorgaan zoals je altijd deed. Dan verandert er weinig. De waarde ontstaat wanneer het team bereid is om naar de uitkomsten te kijken en ermee aan het werk te gaan.

Daarom zie ik het assessment vooral als vertrekpunt. Het helpt om scherper te krijgen waar het team staat en welke thema's aandacht vragen. Vanuit die informatie kun je bepalen welke vorm van teamontwikkeling passend is.

Van assessment naar teamontwikkeling

Niet ieder team heeft dezelfde ontwikkelvraag. Het ene team moet vooral werken aan onderling vertrouwen en openheid, terwijl een ander team best goed communiceert maar afspraken onvoldoende omzet in actie. Weer een ander team heeft juist moeite om elkaar aan te spreken of het gezamenlijke resultaat boven individuele belangen te stellen.

Daarom vind ik het belangrijk dat een teamtraject aansluit op wat uit het onderzoek naar voren komt. Het assessment helpt om niet zomaar een algemene teamtraining te organiseren, maar gerichter te bepalen wat nodig is.

Teamassessment en de fasen van teamontwikkeling

De vijf onderdelen uit het assessment kun je ook uitgebreider bekijken vanuit de ontwikkeling die teams doorlopen. Wil je daar verder op ingaan, lees dan over de fasen van teamontwikkeling.

Daarmee wordt ook duidelijk dat een team niet op ieder onderdeel even ver hoeft te zijn. Een team kan bijvoorbeeld veel vertrouwen hebben en prettig samenwerken, maar toch moeite hebben om elkaar daadwerkelijk aan te spreken. Ontwikkeling verloopt niet altijd keurig stap voor stap.

Wat kan een leidinggevende met de uitkomsten?

Voor een leidinggevende kan de uitkomst waardevolle informatie geven over hoe het team zichzelf ervaart. Maar ook hier past enige voorzichtigheid. Het rapport is geen rapportcijfer voor de leidinggevende en evenmin een bewijs dat het team goed of slecht functioneert.

Interessanter is welke vragen eruit voortkomen. Wat vraagt het team van de leidinggevende? Waar kan de leidinggevende ruimte geven? Waar is juist meer duidelijkheid nodig? En welke zaken moet het team zelf oppakken? Voor leidinggevenden die hier verder mee willen werken is er ook de training teamontwikkeling en samenwerken.

Wanneer is een teamassessment zinvol?

Een teamassessment kan zinvol zijn wanneer je meer wilt dan alleen een algemeen gevoel over hoe het team functioneert. Misschien hoor je verschillende verhalen, loopt een team vast of wil je juist preventief kijken waar verdere ontwikkeling mogelijk is.

• Wanneer samenwerking stroef verloopt.
• Wanneer lastige onderwerpen onvoldoende besproken worden.
• Wanneer afspraken niet consequent worden nagekomen.
• Wanneer teamleden elkaar nauwelijks aanspreken.
• Wanneer er verschil is tussen de beleving van leidinggevende en teamleden.
• Wanneer je een teamontwikkeltraject gericht wilt starten.
• Wanneer een goed functionerend team verder wil groeien.

Wanneer moet je voorzichtig zijn met conclusies?

Een teamassessment geeft een beeld op basis van de antwoorden van mensen op dat moment. Daarmee moet je zorgvuldig omgaan. Een lage score betekent niet automatisch dat er een groot probleem is en een hoge score betekent niet dat er niets meer te ontwikkelen valt.

De context doet ertoe. Een team dat net een reorganisatie achter de rug heeft kan anders antwoorden dan hetzelfde team een jaar later. Ook recente conflicten, wisselingen in leiding of veranderingen in bezetting kunnen invloed hebben op hoe mensen naar hun team kijken.

Gebruik de uitkomst daarom als informatie. Kijk naar patronen, verschillen en herkenning en bespreek vervolgens wat daarachter zit.

Veelgestelde vragen over het teamassessment

Een teamassessment geeft informatie over hoe teamleden het functioneren en de ontwikkeling van hun team ervaren. Hieronder beantwoord ik vijf vragen over de toepassing en betekenis van het assessment.

Wat onderzoekt een teamassessment?

Het assessment kijkt naar verschillende onderdelen van teamfunctioneren, waaronder vertrouwen, omgaan met verschillen en conflict, commitment, verantwoordelijkheid nemen en gezamenlijk resultaat behalen.

Hoeveel vragen bevat het teamassessment?

De vragenlijst bestaat uit ongeveer 30 vragen. De antwoorden worden samengebracht zodat patronen en verschillen binnen het team zichtbaar worden.

Zijn verschillende antwoorden binnen een team een probleem?

Nee. Juist verschillen in beleving kunnen interessante informatie opleveren. Ze laten zien dat teamleden bepaalde onderwerpen niet allemaal op dezelfde manier ervaren en geven aanleiding om daarover met elkaar in gesprek te gaan.

Is een teamassessment voldoende om een team te ontwikkelen?

Nee. Het assessment geeft vooral inzicht en een vertrekpunt. De ontwikkeling ontstaat pas wanneer het team met de uitkomsten aan de slag gaat en bepaalt welke onderwerpen daadwerkelijk aandacht vragen.

Wanneer kun je een teamassessment inzetten?

Bijvoorbeeld wanneer samenwerking stroef verloopt, wanneer een teamontwikkeltraject wordt voorbereid, wanneer er verschillen in beleving bestaan of wanneer een team wil onderzoeken waar verdere groei mogelijk is.