home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / zelfkennis zelfinzicht / jezelf vergeten

Vergeet jij jezelf ook weleens?

Vergeet jij jezelf ook weleens, of misschien zelfs heel vaak? Denk jij ook altijd: ‘Eerst die ander en daarna kom ik’? Of: ‘Als zij het maar naar hun zin hebben, ik red me wel’? Misschien ben je zo gewend om rekening te houden met anderen dat je nauwelijks meer merkt wanneer je aan jezelf voorbijgaat.

Deze pagina hoort bij de serie artikelen over jezelf verliezen. Jezelf verliezen gebeurt namelijk niet altijd plotseling. Het kan ook langzaam ontstaan. Je past je steeds een beetje meer aan, stelt jouw behoeften uit en richt jouw aandacht vooral op wat anderen nodig hebben. Op een gegeven moment weet je uitstekend hoe het met iedereen gaat, maar steeds minder hoe het werkelijk met jou gaat.

Jezelf vergeten betekent niet dat je niets om jezelf geeft. Vaak komt het juist voort uit betrokkenheid, zorgzaamheid en de wens om anderen niet teleur te stellen. Maar wanneer jij structureel pas aan de beurt bent nadat iedereen tevreden is, raak je steeds verder verwijderd van jouw eigen gevoelens, grenzen en wensen.

Jezelf veronachtzamen

Jezelf vergeten is jezelf veronachtzamen en jezelf onvoldoende serieus nemen. Je luistert niet naar jouw behoeften of gevoelens, negeert jouw eigen grenzen en gaat finaal aan jezelf voorbij. Je merkt misschien wel dat je moe, geïrriteerd of teleurgesteld bent, maar je staat nauwelijks stil bij de vraag wat deze gevoelens jou proberen te vertellen.

Veronachtzaming hoeft niet te betekenen dat je helemaal niet voor jezelf zorgt. Misschien eet je gezond, sport je en ga je op tijd naar bed. Toch kun je jezelf emotioneel vergeten. Je maakt geen ruimte voor jouw eigen wensen, spreekt niet uit wat je dwarszit en doet alsof jouw behoefte aan aandacht, rust of waardering niet zo belangrijk is.

Hoe is het zo gekomen?

Ik weet soms zelf niet precies hoe het is ontstaan. Eigenlijk boeit mij dat ook niet altijd. Ik weet wel dat het een autonomievraagstuk is. Durf ik mijn eigen plek in te nemen? Durf ik te voelen wat ik wil en daar ook naar te handelen? Of laat ik mijn keuzes vooral bepalen door de verwachtingen, wensen en reacties van anderen?

Toch kan het helpen om te onderzoeken waar het patroon vandaan komt. Misschien heb je geleerd dat aanpassen prettig en veilig is. Misschien kreeg je waardering wanneer je behulpzaam, gemakkelijk of zorgzaam was. Of je ontdekte al vroeg dat het eenvoudiger was om rekening te houden met anderen dan om jouw eigen wensen uit te spreken.

Waarom raak je jezelf kwijt door je steeds aan te passen?

Aanpassen is op zichzelf niet verkeerd. In iedere relatie en samenwerking houd je rekening met anderen. Het wordt een probleem wanneer aanpassen jouw automatische reactie wordt. Je onderzoekt dan niet meer wat jij zelf vindt of nodig hebt. Je kijkt eerst naar de ander en vormt jouw antwoord rondom diens verwachtingen.

Misschien wil je conflicten voorkomen of ben je bang dat iemand jou lastig, egoïstisch of ondankbaar vindt. Daarom slik je jouw mening in, stem je ergens mee in of blijf je langer dan je eigenlijk wilt. Op korte termijn blijft de sfeer goed. Op langere termijn raak jij steeds verder uit beeld.

Hoe vaker je jezelf aanpast, hoe moeilijker het kan worden om jouw eigen voorkeuren nog te herkennen. Wanneer iemand vraagt wat jij wilt, weet je het misschien werkelijk niet meer. Je hebt zo lang geoefend in aanvoelen wat anderen willen dat jouw aandacht nauwelijks nog naar binnen gaat.

Waaraan merk je dat je jezelf bent vergeten?

Jezelf vergeten wordt vaak pas zichtbaar wanneer je moe, ontevreden of geïrriteerd raakt. Je hebt veel gedaan voor anderen, maar voelt je niet werkelijk gezien. Misschien hoop je dat iemand vanzelf merkt wat jij nodig hebt. Wanneer dat niet gebeurt, voel je teleurstelling of boosheid.

Je kunt het patroon ook herkennen aan de volgende signalen:

• Je zegt automatisch ja voordat je hebt onderzocht wat je zelf wilt.
• Je weet goed wat anderen nodig hebben, maar moeilijk wat jij nodig hebt.
• Je voelt je verantwoordelijk voor de sfeer en het welzijn van anderen.
• Je neemt weinig ruimte in gesprekken, relaties of gezamenlijke beslissingen.
• Je stelt rust, ontspanning en eigen plannen steeds opnieuw uit.
• Je voelt je schuldig wanneer je iets voor jezelf doet.
• Je bent teleurgesteld wanneer anderen niet vanzelf rekening met jou houden.
• Je merkt jouw grenzen pas op wanneer je er al ruimschoots overheen bent gegaan.

Een belangrijk signaal is dat je steeds vaker denkt: ‘En ik dan?’ Die gedachte betekent niet dat je egoïstisch bent geworden. Zij kan juist laten zien dat jij jezelf lange tijd te weinig hebt meegenomen.

Hoe geef je jouw eigen behoeften weer ruimte?

Jouw behoeften ruimte geven begint met stilstaan voordat je automatisch reageert. Wanneer iemand jou iets vraagt, hoef je niet direct ja te zeggen. Vraag jezelf eerst af: wil ik dit, kan ik dit en past dit bij wat ik nu nodig heb? Een korte pauze kan al helpen om jouw automatische aanpassing te doorbreken. Leer ook jouw gevoelens serieus te nemen. Irritatie kan aangeven dat iemand over jouw grens gaat. Vermoeidheid kan betekenen dat je te veel draagt. Verdriet kan laten zien dat je iets mist. Je hoeft niet ieder gevoel onmiddellijk te volgen, maar je mag het wel onderzoeken.

Daarnaast is het nodig om jouw wensen uit te spreken. De ander kan niet altijd weten wat jij nodig hebt. Zeg waar jij zin in hebt, wat je niet wilt en waar je hulp bij kunt gebruiken. Daarmee plaats je jezelf niet boven de ander. Je zorgt ervoor dat jij ook onderdeel wordt van de relatie of situatie. Jezelf ruimte geven betekent dus niet dat je voortaan niemand meer helpt. Het betekent dat je niet meer automatisch verdwijnt zodra de behoeften van een ander zichtbaar worden.

Veelgestelde vragen over jezelf vergeten

Hieronder beantwoord ik vijf verdiepende vragen over aanpassen, schuldgevoel en het opnieuw innemen van jouw eigen plek.

Kun je jezelf vergeten zonder dat anderen dat doorhebben?

Ja. Je kunt aan de buitenkant behulpzaam, opgewekt en betrokken overkomen, terwijl je vanbinnen steeds leger of vermoeider raakt. Anderen zien vaak niet wat jij niet uitspreekt.

Waarom weet ik niet meer wat ik zelf wil?

Wanneer je lange tijd vooral hebt gelet op wat anderen nodig hebben, heb je weinig geoefend in het herkennen van jouw eigen voorkeuren. Begin daarom met kleine keuzes en merk op wat jou energie, rust of voldoening geeft.

Waarom voel ik mij schuldig wanneer ik nee zeg?

Misschien verbind je behulpzaamheid aan aardig of waardevol zijn. Een nee kan dan voelen alsof je iemand afwijst of teleurstelt. Schuldgevoel hoeft echter niet te betekenen dat jouw grens verkeerd is.

Is rekening houden met mezelf niet egoïstisch?

Nee. Egoïsme betekent dat je alleen jouw eigen belangen belangrijk vindt. Rekening houden met jezelf betekent dat jouw behoeften even serieus mogen worden meegenomen als die van een ander.

Hoe voorkom ik dat ik opnieuw in hetzelfde patroon terechtkom?

Let vooral op de momenten waarop je automatisch instemt, verantwoordelijkheid overneemt of jouw eigen plannen uitstelt. Juist op die kleine momenten kun je oefenen met pauzeren, voelen en een bewuster antwoord geven.