home / persoonlijke ontwikkeling / life coaching / overbelast ouders

Overbelast als ouders

Bij het thema ouderschap en gezin kijken we naar wat het gezinsleven van jou vraagt en wat dat betekent voor jouw persoonlijke ontwikkeling. Misschien merk jij dat werk, kinderen, huishouden, zorgen en allerlei andere verplichtingen steeds meer van je vragen. Je bent moe, sneller geïrriteerd en hebt nauwelijks het gevoel dat je nog werkelijk herstelt. Dan kan er sprake zijn van overbelasting als ouder. Niet omdat je niet tegen het ouderschap kunt, maar omdat de belasting langere tijd groter is dan de ruimte die je hebt om ervan bij te komen.

En dan maak je je ook nog zorgen om je kind

Misschien is vermoeidheid niet eens het enige. Je oudste zoon gaat bijvoorbeeld met tegenzin naar school. In vakanties lijkt hij ontspannen, maar zodra school weer begint, wordt hij onrustig. Hij slaapt slecht, huilt gemakkelijker en begint misschien opnieuw in bed te plassen. Als ouder ga je daar natuurlijk over nadenken. Wat is er aan de hand? Gebeurt er iets op school? Is hij bang? Heeft hij moeite met de drukte of met afscheid nemen?

Dat soort zorgen komt boven op alles wat je al draagt. Bovendien hoef je zulke signalen niet automatisch te verklaren vanuit jouw eigen spanning of vanuit één verborgen oorzaak. Kijk naar wat jouw kind nodig heeft en zoek bij aanhoudende klachten passende hulp. Tegelijkertijd mag je ook kijken naar wat de voortdurende zorgen met jóu doen. Want nachtenlang wakker zijn, piekeren en alert blijven kost enorm veel energie.

Werk, gezin en nog meer ambities

Misschien heb je daarnaast een vaste baan, volg je een opleiding en droom je ervan om ooit voor jezelf te beginnen. Jouw partner werkt ook veel. Thuis verdelen jullie de taken en eigenlijk vormen jullie een prima team. Jullie kunnen samen bergen verzetten. Alleen merk je de laatste tijd dat de rek eruit begint te raken.

Je verdraagt minder van elkaar. Een kleine opmerking klinkt sneller als kritiek. Je reageert kortaf waar je vroeger nog kon lachen. Vervolgens voel je je daar weer schuldig over, want je wilt juist dat het thuis fijn is. Zo ontstaat een vervelende cirkel: je bent overbelast, daardoor reageer je sterker en vervolgens kost het schuldgevoel over jouw reactie opnieuw energie.

‘Ik moet dit toch gewoon aankunnen?’

Veel ouders leggen de lat hoog. Je wilt een goede ouder zijn, goed functioneren op jouw werk, aandacht hebben voor jouw partner en misschien ook nog sporten, vrienden zien en een leuk sociaal leven onderhouden. Ondertussen zie je overal beelden van gezinnen die het allemaal prima voor elkaar lijken te hebben.

Dan kan schaamte ontstaan wanneer jij merkt dat het niet meer lukt. Misschien praat je er liever niet over. Straks denken anderen dat je geen goede moeder bent. Of dat je als vader blijkbaar niet tegen drukte kunt. Dus laat je niet het achterste van jouw tong zien en blijf je doorgaan.

Doorgaan is soms een kwaliteit en soms een valkuil

Doorzettingsvermogen is waardevol. Een gezin vraagt nu eenmaal dat je soms doorgaat terwijl je moe bent. Niet iedere moeilijke week betekent dat je overbelast bent. Maar wanneer doorgaan jouw enige strategie wordt, kan een kwaliteit langzaam een valkuil worden. Je hoort jouw eigen signalen steeds minder goed.

Misschien ben jij gewend om gevoelens op te kroppen. Moe? Doorgaan. Boos? Niet zeuren. Verdrietig? Daar hebben we nu geen tijd voor. Behoefte aan rust? Eerst moet dit nog af. Dat raakt aan hoe je met jouw gevoelens omgaat. Gevoelens hoeven jouw leven niet te besturen, maar voortdurend negeren wat je voelt helpt evenmin.

Je kind merkt natuurlijk dat jij gespannen bent

Kinderen voelen vaak goed aan hoe de sfeer thuis is. Ze merken wanneer papa of mama kortaf reageert, uitgeput is of weinig ruimte heeft. Dat betekent niet dat ieder probleem van jouw kind door jouw spanning veroorzaakt wordt. Die conclusie is veel te gemakkelijk. Wel beïnvloeden gezinsleden elkaar voortdurend.

Daarom kan het zinvol zijn om niet alleen naar het gedrag van jouw kind te kijken, maar ook naar de omstandigheden in het hele gezin. Hoeveel spanning is er? Hoe slapen jullie? Hoeveel rustmomenten zijn er nog? Hoe communiceren jij en jouw partner wanneer jullie moe zijn? En hoeveel ruimte is er eigenlijk nog voor plezier zonder dat er iets georganiseerd of opgelost moet worden?

Je hoeft niet alles op jezelf te betrekken

Daar zit ook een belangrijke grens. Wanneer jouw kind moeilijk slaapt, bedplast, angstig is of problemen heeft op school, betekent dat niet automatisch dat jij als ouder iets verkeerd doet. Je hoeft niet bij ieder signaal onmiddellijk in jezelf te zoeken naar een verborgen probleem dat jouw kind voor jou zou uitdrukken.

Je kunt wel nieuwsgierig blijven. Wat heeft mijn kind nodig? Wat speelt er op school? Wat zien we thuis? En daarnaast: wat doet deze situatie met mij? Die twee vragen mogen naast elkaar bestaan zonder dat jij jezelf verantwoordelijk maakt voor alles wat jouw kind voelt of doet.

Waar liggen jouw grenzen?

Overbelasting ontstaat niet alleen doordat er veel gebeurt, maar soms ook doordat je weinig begrenst. Misschien zeg je moeilijk nee tegen extra werk. Je wilt iedereen helpen, neemt gemakkelijk taken over en vindt het lastig om hulp te vragen. Dan is het interessant om te kijken naar assertiviteit. Niet omdat beter grenzen stellen alle drukte oplost, maar omdat je niet onbeperkt nieuwe belasting kunt blijven toevoegen.

Welke taken moeten werkelijk door jou gedaan worden? Wat kan jouw partner overnemen? Welke afspraak kan worden geschrapt? Wie kan een keer oppassen? Kun je op jouw werk aangeven dat iets nu niet past? Soms zit persoonlijke ontwikkeling niet in nóg efficiënter worden, maar in accepteren dat jouw tijd en energie begrensd zijn.

Hulp vragen voordat het echt misgaat

Veel ouders wachten lang met hulp vragen. Eerst moet het blijkbaar ernstig genoeg worden. Maar waarom eigenlijk? Je hoeft niet volledig uitgeput te zijn voordat je ondersteuning mag organiseren. Misschien kunnen grootouders, vrienden of buren praktisch iets betekenen. Misschien moet je met jouw partner opnieuw naar de taakverdeling kijken. En soms is professionele begeleiding verstandig.

Wanneer stressklachten steeds sterker worden en je nauwelijks meer herstelt, kan het ook raken aan stress of burn-out. Op de pagina over burn-out coaching staat die problematiek zelf centraal. Hier blijft de vraag vooral: wat gebeurt er wanneer de combinatie van ouderschap en alles eromheen structureel meer van jou vraagt dan je kunt blijven geven?

Kijk ook naar jouw eigen overtuigingen

Misschien zit een deel van de druk niet alleen in jouw agenda, maar ook in jouw hoofd. Je moet een goede ouder zijn. Het huis moet netjes zijn. De kinderen moeten gezond eten. Je wilt geduldig blijven. Op je werk wil je goed presteren. En natuurlijk moet de relatie ook nog gezellig zijn.

Waar komen die verwachtingen vandaan? Misschien heb je vroeger geleerd dat je niet moet klagen of dat hard werken vanzelfsprekend is. Misschien komt jouw eigen familie van herkomst hier om de hoek kijken. Hoe werd er thuis met vermoeidheid, hulp vragen en grenzen omgegaan? Moest iedereen vooral flink zijn? Zulke overtuigingen kunnen vandaag nog steeds bepalen hoeveel jij jezelf toestaat.

Goed ouderschap vraagt niet dat jij jezelf uitput

Je hoeft jezelf niet volledig weg te cijferen om een goede vader of moeder te zijn. Sterker nog, een ouder die voortdurend over zijn grenzen heen gaat, heeft uiteindelijk steeds minder beschikbaar voor zichzelf én voor het gezin. Voor jezelf zorgen is daarom geen luxe die pas komt wanneer iedereen anders tevreden is.

Dat kan iets eenvoudigs zijn: regelmatig slapen wanneer dat mogelijk is, beweging, tijd alleen, een avond waarop jij niets hoeft te regelen of een gesprek waarin jij ook eens mag vertellen hoe het met jou gaat. Het klinkt misschien weinig spectaculair. Maar herstel zit vaak juist in gewone dingen die langdurig te weinig ruimte hebben gekregen.

Van alles volhouden naar bewuster kiezen

Persoonlijke ontwikkeling als ouder betekent voor mij niet dat je leert nóg meer ballen in de lucht te houden. Misschien is de ontwikkeling juist dat je er een paar laat vallen omdat je ontdekt dat ze helemaal niet door jou vastgehouden hoeven te worden.

Wat is werkelijk belangrijk? Waar wil je jouw energie aan besteden? Welke verwachtingen mogen lager? Waar moet je een grens trekken? En kun je accepteren dat jouw gezin soms rommelig is, dat jij soms moe bent en dat niet iedere dag gezellig hoeft te zijn? Dat kan veel realistischer zijn dan proberen het perfecte gezin draaiende te houden.