home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / speels

Speels zijn: energie, fantasie en lichtheid

Ben je speels of zeggen anderen dat je speels bent? Dan is dat een kernkwaliteit die bij jou past. Je hebt energie, fantasie en een zekere lichtheid in de manier waarop je met situaties en mensen omgaat. Het hoeft voor jou niet allemaal zo strak en serieus. Het is echt een kwaliteit in hoe je anderen in beweging zet. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat speelsheid over ruimte maken voor beweging, ideeën, plezier en onverwachte mogelijkheden.

Hoe reageren anderen op jouw speelsheid?

Vinden anderen ook dat jij speels bent? Of hebben ze daar woorden voor in de trant van:

• "Doe niet altijd zo uitgelaten."
• "Beheers je eens een keer."
• "Doe niet zo springerig."
• "Doe eens rustig."
• "Je bent ook een spring in het veld."
• "Doe niet zo gemakkelijk of luchthartig."

Wanneer mensen te veel op je reageren met de bedoeling om jou te bedwingen en in het gareel te krijgen, kan dat voelen als een miskenning van jouw kwaliteit. Je bent namelijk speels: je speelt het niet! Wanneer iemand alleen maar probeert jouw beweeglijkheid, fantasie of spontaniteit af te remmen, kun je dat ervaren als een afwijzing van iets wat van nature bij je hoort. Dat betekent natuurlijk niet dat iedere reactie op jouw gedrag een afwijzing is. Soms vraagt een situatie werkelijk om rust of ernst. Maar er is een verschil tussen leren wanneer je jouw speelsheid inzet en voortdurend het gevoel krijgen dat je minder speels zou moeten zijn.

Waarom hebben speelse mensen vaak veel energie?

Waarschijnlijk ben je een energierijk persoon. Soms heb je zoveel energie dat je die bijna niet kwijt kunt. Past de kwaliteit actieveling en graag bezig zijn ook bij jou? Wanneer je overdadig veel energie hebt en je kunt die niet kwijt, kan dat heel frustrerend zijn. Speelsheid en actief zijn kunnen dus samengaan, maar zijn niet hetzelfde. Een actieveling wil vooral bezig zijn en dingen doen. Bij speelsheid zit er ook iets van fantasie, beweging, gekkigheid en experimenteren in. Je wilt niet alleen iets doen, maar soms ook gewoon eens kijken wat er gebeurt wanneer je het anders doet.

Wat is het verschil tussen speels en spontaan?

Speelsheid ligt dicht bij spontaan reageren, maar het is niet hetzelfde. Spontaan betekent dat je gemakkelijk en natuurlijk reageert vanuit het moment. Je hoeft niet alles vooraf te plannen of te bedenken. Speelsheid gaat meer over de manier waarop je ruimte maakt voor plezier, fantasie en experiment. Je kunt dus spontaan reageren zonder bijzonder speels te zijn. Andersom kun je heel speels omgaan met taal, ideeën of oplossingen terwijl je niet overal impulsief of spontaan op reageert.

Wanneer slaat speelsheid door?

Jouw valkuil kan zijn dat je doorschiet in jouw speelsheid. Je wordt dan overactief of hyperactief, rusteloos, ongedurig of opgewonden. Anderen kunnen dat kwalificeren als: "Je stuitert alle kanten op." Belangrijk is dat je de grens leert kennen tussen speels en beheerst zonder dat je jezelf tekortdoet. Er is nog een andere valkuil. Je kunt zo sterk vanuit luchtigheid reageren dat je niets meer serieus neemt en voorbijgaat aan de ernst van een situatie of aan de pijn van een ander. Dan is het leerdoel niet dat je jouw speelsheid moet afleren, maar dat je beter leert inschatten wanneer jouw kwaliteit toegevoegde waarde heeft en wanneer niet. Ook humor en luchtigheid vragen om dat gevoel voor timing. Een grap, speelse opmerking of gekke inval kan precies de spanning uit een situatie halen, maar dezelfde opmerking kan verkeerd vallen wanneer iemand vooral behoefte heeft om serieus genomen te worden.

Wanneer is speelsheid waardevol in werk en samenwerking?

Speelsheid kan in werk verrassend waardevol zijn. Je ziet sneller alternatieven, probeert iets uit en maakt een gesprek soms luchtiger wanneer iedereen zich heeft vastgebeten in dezelfde oplossing. Ook bij creatieve vraagstukken, brainstormen of veranderingen kan jouw vermogen om met mogelijkheden te spelen beweging brengen.

Dat betekent niet dat alles leuk moet zijn. Juist de combinatie is belangrijk. Je kunt serieus werken aan een belangrijk resultaat en toch ruimte laten voor nieuwsgierigheid, plezier en een onverwachte invalshoek. Soms ontstaat een goede oplossing juist omdat iemand even durft te zeggen: "Wat gebeurt er eigenlijk als we het helemaal anders doen?"

Welke werkomgeving past bij een speels persoon?

Je past waarschijnlijk slecht in een werkomgeving waarbij je voortdurend strak in het gareel moet lopen. De hele dag op een stoel zitten en alleen maar routinematige werkzaamheden doen, past meestal minder goed bij je. Wanneer er nergens ruimte is voor beweging, ideeën of variatie, ga je je vervelen of word je een beetje ondeugend.

Een omgeving waarin je enige vrijheid krijgt om zelf te denken, te experimenteren en af te wisselen, past waarschijnlijk beter. Dat hoeft geen complete speeltuin te zijn. Ook duidelijke afspraken en structuur kunnen prima werken, zolang niet iedere vorm van spontaniteit of eigen initiatief wordt dichtgetimmerd.

Is speels zijn voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan de andere kant. Je bent serieus, beheerst en houdt graag grip op wat er gebeurt. Een gek idee vind je al snel onpraktisch en je wilt eerst weten wat iets oplevert voordat je eraan begint. Dan kan speelsheid voor jou een uitdaging zijn.

Je hoeft daarvoor geen spring in het veld te worden. Begin kleiner. Probeer eens iets zonder vooraf precies te weten wat eruit komt, speel met een idee of geef jezelf toestemming om iets niet meteen nuttig te hoeven vinden. Soms ontstaat nieuwe beweging juist wanneer niet alles vooraf vaststaat.

Welke ontwikkeldoelen passen bij speelsheid?

Wanneer speelsheid sterk bij jou past, hoef je jouw energie, fantasie en luchtigheid niet kleiner te maken. De ontwikkeling zit vooral in leren wanneer jouw speelsheid helpt en wanneer de situatie iets anders van je vraagt.

• Jouw energie doseren zonder jouw natuurlijke beweeglijkheid kwijt te raken.
• Speels en luchtig blijven terwijl je ook oog houdt voor ernst en gevoelens van anderen.
• Ruimte maken voor fantasie en experiment zonder structuur en afspraken uit het oog te verliezen.

Veelgestelde vragen over speelsheid

Speelsheid gaat niet alleen over druk of grappig zijn. Het gaat ook over fantasie, beweging en ruimte om te experimenteren. Daarom nog vijf aanvullende vragen.

Is speels zijn hetzelfde als kinderachtig zijn?

Nee. Kinderachtig gedrag en speelsheid zijn verschillende dingen. Een volwassene kan zeer speels zijn in taal, humor, ideeën of oplossingen en tegelijkertijd verantwoordelijkheid nemen wanneer dat nodig is.

Kan een rustig persoon ook speels zijn?

Zeker. Speelsheid hoeft niet altijd luid of beweeglijk te zijn. Je kunt rustig zijn en ondertussen voortdurend spelen met woorden, gedachten, cijfers, ideeën of creatieve mogelijkheden.

Waarom wordt speelsheid soms niet serieus genomen?

Omdat luchtigheid gemakkelijk wordt verward met oppervlakkigheid of gebrek aan ernst. Iemand kan echter heel goed begrijpen hoe serieus een situatie is en toch ruimte maken voor een speelse invalshoek.

Wanneer wordt speelsheid onrust?

Wanneer je jouw energie moeilijk kunt reguleren, voortdurend nieuwe prikkels zoekt of van het ene naar het andere springt zonder nog rust te kunnen vinden. Dan kan speelsheid doorschieten in rusteloosheid of overactiviteit.

Kun je speelsheid ontwikkelen?

Je kunt in ieder geval meer ruimte maken voor nieuwsgierigheid, experiment en fantasie. Probeer niet ieder idee direct te beoordelen op nut of haalbaarheid. Soms mag je eerst spelen met een mogelijkheid en later bepalen wat je ermee wilt doen.