home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / intuitief

Intuïtie en intuïtief ingesteld

Ben je intuïtief ingesteld? Dan hoort intuïtie wellicht bij jouw kwaliteiten. Het is echt een kwaliteit in hoe je denkt en voelt. Het wordt weleens een zesde zintuig genoemd. Of dat helemaal terecht is, weet ik niet. Maar het vertelt zeker iets over hoe jij waarneemt. Het woord intuïtie is afgeleid van het Latijnse woord ‘intuer’. Het is aandachtig bekijken, beschouwen of waarnemen. Soms voel je dingen aan. Of heb je ergens een bepaald onderbuikgevoel bij. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat intuïtie over dat innerlijke weten of aanvoelen zonder dat je meteen kunt uitleggen waar het vandaan komt. Het is een kracht die bij jou past.

Fingerspitzengefühl

In de Duitse taal wordt wel het woord Fingerspitzengefühl gebruikt. Dat betekent vingertoppengevoel. En dat wijst op de feeling die je ergens voor ontwikkeld hebt. Toch is intuïtie ook gelieerd aan kennis, ervaringen, indrukken en vaardigheid die je opdeed. Juist die combinatie maakt dat je in een fractie van een seconde schakelt, overziet, doorziet en beslist. Ik moet denken aan Gerrit. Hij zat vroeger in de handel. Maar hij wist precies wat hij wel en niet kocht. En als ik vroeg: ‘hoe weet je dat?’, dan zei hij: ‘ja dat voel ik aan’.

Wat is jouw kracht als je intuïtief bent?

Herken jij je in de kenmerken? Dan past deze kwaliteit waarschijnlijk bij jou. Jouw kracht zit in jouw gevoel, aanvoelen, innerlijk weten of innerlijk overtuigd zijn. Je kunt soms heel snel iets doorzien zonder dat je daar eerst een uitgebreide redenering voor nodig hebt. Je merkt dat iets klopt, dat er ergens iets niet goed zit of dat een bepaalde richting wel of juist niet verstandig voelt.

Intuïtie kan samengaan met sensitief zijn, maar het is niet hetzelfde. Sensitiviteit gaat vooral over het waarnemen van subtiele signalen, prikkels en veranderingen. Bij intuïtie ontstaat op basis van wat je waarneemt soms een direct innerlijk weten. Je voelt aan wat er speelt, terwijl je nog niet precies kunt aanwijzen waarop je dat baseert.

Hoe weet je of iets intuïtie is of een aanname?

Dat is een belangrijke vraag. Dat jij iets sterk aanvoelt, betekent namelijk nog niet dat het automatisch waar is. Jouw intuïtieve waarneming kan waardevol zijn, maar ook jij bent niet vrij van aannames, verwachtingen, eerdere ervaringen en jouw eigen perceptie. Soms denk je dat je iets feilloos aanvoelt terwijl jouw beeld ongemerkt gekleurd wordt door wat je hoopt, vreest of eerder hebt meegemaakt.

Daarom vraagt intuïtie ook om enige bescheidenheid. Je mag jouw gevoel serieus nemen zonder er meteen een absolute waarheid van te maken. Soms kun je jouw intuïtie toetsen aan feiten, een vraag stellen of eerst nog wat meer waarnemen. Dat maakt jouw intuïtie niet minder waardevol. Integendeel: juist doordat je gevoel en werkelijkheid naast elkaar durft te leggen, wordt jouw oordeel sterker.

Wat is de valkuil van intuïtie?

Jazeker, er is ook een valkuil. Zoals er bij iedere kwaliteit een valkuil aan te wijzen is! En die vind ik niet zo moeilijk om te duiden. De grootste valkuil vind ik dat je voorbijgaat aan de ratio of dat je zweverig wordt. Je verliest dan de werkelijkheid uit het oog en je staat te weinig met beide benen op de grond. Uiteraard is dit een beleving. Rationeel ingestelde mensen vinden al gauw iets ‘zweverig’ en noemen zaken al snel ‘te weinig concreet of tastbaar’.

Een andere valkuil is dat je vergeet dat jouw intuïtieve weten niet de waarheid is. Ook hier geldt dat je nooit helemaal vrij bent van aannames en eigen perceptie. En dat noopt tot enige bescheidenheid. Je kunt op anderen overkomen als wereldvreemd. Door de rationele werkelijkheid te negeren en helemaal blind te varen op je gevoel kun je de aansluiting en de verbinding met anderen missen.

Andere valkuilen zijn:

• Beslissen zonder jouw gezonde verstand te gebruiken.
• Doorslaan in irrationele zaken, sentimenteel worden en blijven hangen in jouw gevoel.
• Argumenten op tafel leggen die onlogisch of feitelijk onjuist zijn.

Intuïtie en verstand vullen elkaar aan

In onze samenleving is de intuïtie wat gedoofd. Jarenlang is er vooral aandacht geweest voor smart-doelen, rationeel onderbouwde verklaringen, prognoses en begrotingen. Vandaar dat er tal van bewegingen op gang komen die een tegenreactie zijn op die verstandelijke beredenering. Deze bewegingen kunnen spiritueel of intuïtief georiënteerd zijn. Maar wat mij betreft hoeft het helemaal geen strijd te zijn tussen ratio en intuïtie.

Een ondernemer die ik ken heeft het zo verwoord op een bord dat voor zijn winkel staat: ‘vertrouw op je gevoel, maar vergeet niet jouw verstand te gebruiken’. Ik vul aan: ‘blijf vertrouwen op jouw verstand, maar vergeet niet jouw gevoel en intuïtie te benutten’. Weet je: het een is niet meer, groter of beter dan het ander. Logica is een kracht en intuïtie eveneens. Ik kan het sterker uitdrukken: de samenhang tussen ratio en intuïtie is wellicht de grootste kracht.

Waar ligt jouw irritatiezone?

Gevoelsmensen hebben vaak een ergernis of irritatie wanneer mensen alles willen beredeneren, verklaren, beargumenteren en onderbouwen. Vooral wanneer alleen datgene serieus genomen wordt wat direct aantoonbaar of meetbaar is, kan dat schuren. Jij ervaart misschien dat er soms al iets waarneembaar of voelbaar is voordat je er de juiste woorden of argumenten voor hebt. Andersom kan iemand die sterk rationeel is ingesteld juist moeite hebben met jouw uitspraak: ‘ik weet niet waarom, maar het voelt niet goed’. Daar ligt precies de spanning tussen beide manieren van waarnemen.

Is vertrouwen op je intuïtie voor jou een uitdaging?

Soms maak ik mee dat mensen zeer intuïtief zijn ingesteld, maar er niet op durven te vertrouwen. Ze voelen iets aan, hebben een duidelijke ingeving of weten eigenlijk al welke richting klopt, maar beginnen het onmiddellijk weg te redeneren omdat ze er geen sluitende argumenten voor hebben. Dan is intuïtie wel aanwezig, maar krijgt ze nauwelijks ruimte.

Een leerdoel kan dan zijn om meer te vertrouwen op je intuïtie en gevoel. Dat betekent niet dat je jouw verstand moet uitschakelen. De ontwikkeling zit juist in de balans: serieus nemen wat je aanvoelt en vervolgens kijken wat jouw verstand, ervaring en de feiten daar nog aan toevoegen.

Welke ontwikkeldoelen passen bij intuïtie?

Wanneer intuïtie sterk bij jou past, hoef je jouw gevoel niet kleiner te maken. De ontwikkeling zit vooral in het bewust gebruiken van jouw intuïtieve vermogen zonder de werkelijkheid, feiten en ratio uit het oog te verliezen.

• Jouw intuïtieve signalen serieus nemen zonder ze automatisch als waarheid te beschouwen.
• Gevoel en verstand naast elkaar gebruiken bij belangrijke keuzes en beslissingen.
• Leren onderscheiden wat werkelijk intuïtie is en wat voortkomt uit aannames, angst of eerdere ervaringen.

Veelgestelde vragen over intuïtie

Intuïtie kan heel overtuigend voelen terwijl je niet altijd kunt uitleggen waar dat gevoel vandaan komt. Juist daarom roept deze kwaliteit een paar interessante vragen op over vertrouwen, ervaring en gezond verstand.

Moet je alles kunnen uitleggen voordat je op je gevoel mag vertrouwen?

Nee. Dat zou intuïtie juist bijna onmogelijk maken. Soms weet of voel je iets voordat je daar woorden of argumenten voor hebt. Je hoeft dat signaal niet meteen weg te drukken. Maar je hoeft er ook niet blind achteraan te lopen. Je kunt het serieus nemen en tegelijkertijd blijven kijken wat de feiten en omstandigheden je vertellen.

Is intuïtie hetzelfde als impulsiviteit?

Nee. Een impuls is vaak een plotselinge neiging om iets te doen. Intuïtie gaat meer over een innerlijk weten of aanvoelen. Je kunt intuïtief iets waarnemen en vervolgens juist rustig nadenken voordat je handelt. Dat is iets anders dan zonder nadenken reageren.

Kan ervaring jouw intuïtie sterker maken?

Ja, dat herken ik zeker. Wie jarenlang in een vak werkt, veel situaties heeft meegemaakt en goed heeft leren waarnemen, kan soms razendsnel iets doorzien zonder bewust alle tussenstappen te benoemen. Dat is precies waarom ik bij Fingerspitzengefühl ook denk aan kennis, ervaring en indrukken die zich in de loop van de tijd hebben opgebouwd.

Kun je intuïtief zijn en toch rationeel denken?

Natuurlijk. Sterker nog: die combinatie kan bijzonder krachtig zijn. Je kunt iets intuïtief aanvoelen en daarna jouw verstand gebruiken om te onderzoeken of het klopt, welke argumenten ervoor zijn en welke risico's je misschien over het hoofd ziet. Je hoeft dus niet te kiezen tussen hoofd en gevoel.

Wat doe je als jouw gevoel en verstand elkaar tegenspreken?

Dan zou ik niet te snel kiezen. Onderzoek eerst wat jouw gevoel je precies vertelt en kijk daarna wat jouw verstand daar tegenover zet. Misschien zie je rationeel iets over het hoofd. Misschien is jouw gevoel juist gekleurd door een aanname of eerdere ervaring. De kunst is niet om een van beide onmiddellijk het zwijgen op te leggen, maar om beide serieus te nemen.