home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / belangstellend

Belangstellend als kernkwaliteit

Ben jij belangstellend? Is dat een kwaliteit die bij jou past? Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat belangstelling over interesse, aandacht en betrokkenheid. Je wilt iets volgen, ergens meer over weten of werkelijk begrijpen wat een ander bezighoudt. In dit artikel leg ik uit wat de kwaliteit belangstellend omvat, waarom oprechte belangstelling waardevol is en welke valkuilen erbij horen.

Brede belangstelling of verdieping in een onderwerp

Nu kan ik een lijst met onderwerpen maken waar je belangstelling voor kunt hebben. Je kunt interesse hebben in de natuur of politieke belangstelling hebben. Misschien volg je sport met grote belangstelling of een bepaalde club in de sport. Die lijst is oneindig, dus daar begin ik maar even niet aan. Wel maak ik onderscheid tussen brede belangstelling en interesses waar juist verdieping voor nodig is. Je kunt zeggen dat iemand een brede belangstelling heeft wanneer hij geïnteresseerd is in tal van onderwerpen. Anderen richten hun persoonlijke interesses juist op een select aantal onderwerpen en willen daar veel meer van weten.

Belangstelling hoeft trouwens niet alleen over onderwerpen te gaan. Je kunt ook belangstelling hebben voor jouw medemens, voor het wel en wee van vrienden, familie, collega’s en kennissen. Dan gaat interesse niet alleen over kennis vergaren, maar ook over meeleven en werkelijk aandacht hebben voor wat er bij iemand speelt.

Oprechte belangstelling voor de medemens

Hoe verfrissend is het wanneer iemand oprechte belangstelling voor jou heeft. En ik nuanceer het meteen: als belangstelling niet oprecht is, dan heet het geen belangstelling. Dan wordt het theater van belangstelling opgevoerd als een koud kunstje, iets wat je zelfs op trainingen kunt leren faken. Oprechtheid betekent dat je werkelijk wilt luisteren, wilt verstaan wat de ander zegt en bedoelt en probeert te begrijpen hoe de ander de dingen ziet in plaats van hem vooral te willen bijbrengen hoe jij de dingen ziet.

Dat raakt ook aan oprechte betrokkenheid. Je bent niet alleen geïnteresseerd in de informatie die iemand geeft, maar ook in de mens achter het verhaal. Je wilt horen wat iemand bezighoudt en begrijpen wat voor hem of haar van betekenis is.

Oprechte belangstelling begint met willen begrijpen

Er is een verschil tussen luisteren omdat je werkelijk nieuwsgierig bent naar de ander en luisteren terwijl je ondertussen vooral jouw eigen reactie voorbereidt. Bij oprechte belangstelling hoeft jouw eigen verhaal niet steeds centraal te staan. Je hoeft ook niet onmiddellijk advies te geven, jouw mening te delen of te vertellen hoe jij een soortgelijke situatie hebt aangepakt. Soms bestaat belangstelling juist uit ruimte geven aan het verhaal van de ander.

Willen begrijpen vraagt dat je jouw eigen oordeel even kunt uitstellen. Je luistert niet om jouw gelijk bevestigd te krijgen, maar omdat je werkelijk wilt weten hoe de ander iets beleeft. Dat maakt belangstelling niet alleen vriendelijk gedrag, maar ook een manier om mensen werkelijk te leren kennen.

Belangstelling houdt je geest in beweging

Belangstelling is enerzijds een ZIJNS-kwaliteit. Anderzijds raakt het ook jouw wilsbron. Het heeft alles te maken met willen, idealen en persoonlijke missie. Ik zeg weleens: wanneer je belangstelling hebt voor iets, dan functioneert de levensslagader op de juiste manier. Belangstelling raakt de vitale delen van jou. Het verrijkt je, het verruimt je, je leert steeds bij en het houdt jouw geest vitaal.

Er zijn ook mensen die hun leven leven, zich bijna nergens voor interesseren en zich vervolgens druk maken omdat de postbode een kwartier later komt dan men gewend is. Belangstelling vult de geest op een goede manier. En ik ben bang voor leeggeestigheid. Dat is een woord dat niet bestaat, maar toen ik het intypte en ging zoeken, kreeg ik synoniemen als kleingeestig, enggeestig en bekrompen. Nou, beter kun je het niet duiden. Wie zich nergens voor interesseert, maakt zijn wereld wel erg klein.

Belangstelling als leiderschapskwaliteit

Ik noem belangstelling ook wel een leiderschapskwaliteit wanneer het om jouw medewerkers gaat. Leef je met ze mee? Heb je belangstelling voor hen als persoon, voor hun ontwikkeling en voor hun talent? Of zijn ze louter een productiefactor die resultaten moet behalen voor jouw organisatie? Dat maakt nogal een verschil. Werkelijke belangstelling betekent dat je niet alleen weet welke taak iemand uitvoert, maar ook oog hebt voor de mens die het werk doet.

Brede belangstelling vraagt ook om focus

Een brede belangstelling kan bijzonder verrijkend zijn. Je ziet verbanden, doet kennis op over verschillende onderwerpen en blijft jezelf voeden met nieuwe ideeën. Maar er zit ook een keerzijde aan. Wanneer alles interessant is, kan jouw aandacht alle kanten opgaan. Je begint ergens aan, ziet vervolgens iets anders wat jouw aandacht trekt en voordat je het weet ben je alweer met het volgende onderwerp bezig.

De uitdaging is dus niet om minder belangstelling te hebben, maar om soms te kiezen waar je werkelijk verdieping wilt zoeken. Nieuwsgierig blijven en tegelijkertijd focus aanbrengen helpt voorkomen dat brede interesse verandert in versnippering.

Wanneer wordt belangstelling ongezond?

Er bestaat ook ongezonde belangstelling. Dat wordt soms nieuwsgierigheid genoemd, maar daarbij maak ik zelf onderscheid tussen gezonde nieuwsgierigheid en nieuwsgierigheid die doorschiet. Willen weten en ontdekken is op zichzelf helemaal niet verkeerd. De vraag is waar jouw belangstelling vandaan komt en wat je ermee doet.

Ongezonde belangstelling ontstaat bijvoorbeeld wanneer je weetziek wordt en ieder nieuwtje over de buren moet kennen: ‘Heb je het al gehoord? Die en die gaan ook scheiden!’ Ook kun je zogenaamde belangstelling tonen in het leed van een ander en die informatie vervolgens gebruiken om zelf in het middelpunt te staan: ‘Och, het is ook wat hè? Die Marie is ook overleden aan kanker, zo jong nog.’ Dan lijkt het alsof het over Marie gaat, terwijl de verteller vooral zelf een podium zoekt.

Welke andere valkuilen horen bij belangstelling?

Een brede belangstelling kan leiden tot versnippering van gedachten. Je wilt te veel tegelijk volgen en jouw aandacht springt voortdurend van het ene onderwerp naar het andere. Een andere valkuil is dat je niet meer kunt stoppen. Je wilt steeds meer informatie, blijft lezen, zoeken of volgen en kunt ergens zo sterk in opgaan dat jouw belangstelling bijna verslavend wordt.

Ook oprechte belangstelling voor mensen heeft een grens. Interesse in een ander betekent niet dat je recht hebt op ieder detail van zijn leven. Er is een verschil tussen belangstelling tonen en informatie willen hebben die jou eigenlijk niets aangaat.

Welke ontwikkeldoelen passen bij belangstellend zijn?

De leerdoelen verschillen afhankelijk van de valkuil die je bij jezelf herkent. De kwaliteit hoeft niet kleiner te worden. Het gaat vooral om het bewust inzetten van jouw belangstelling. Deze ontwikkeldoelen kunnen daarbij passen:

• Focus aanbrengen wanneer jouw brede belangstelling leidt tot versnippering.
• Luisteren vanuit oprechte interesse zonder jouw eigen verhaal of oordeel steeds centraal te zetten.
• Respecteren dat belangstelling een grens heeft en dat niet iedere informatiebehoefte beantwoord hoeft te worden.

Waar kun je je aan ergeren als je belangstellend bent?

De allergie van een belangstellend persoon heb ik eigenlijk al genoemd. Je kunt je ergeren aan kleingeestigheid, bekrompenheid en een houding waarbij iemand zich voor bijna niets buiten zijn eigen kleine wereld lijkt te interesseren. Wanneer jij graag leert, ontdekt, luistert en jouw blik verruimt, kan geestelijke stilstand je behoorlijk tegenstaan.

Daarbij is niet iedereen die minder brede interesses heeft automatisch bekrompen. Sommige mensen richten hun belangstelling juist heel sterk op een klein aantal onderwerpen en gaan daarin veel dieper dan iemand met tientallen verschillende interesses. Ook dat is een vorm van belangstelling.

Vragen over belangstellend zijn

Over belangstelling kunnen in de praktijk nog andere vragen ontstaan. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is belangstellend zijn hetzelfde als nieuwsgierig zijn?

Nee, al liggen de begrippen dicht bij elkaar. Nieuwsgierigheid gaat sterk over willen weten en ontdekken. Belangstelling kan daarnaast ook bestaan uit aandacht, betrokkenheid en het volgen van wat er met een ander of een onderwerp gebeurt.

Kun je belangstelling aanleren?

Je kunt jezelf zeker stimuleren om meer vragen te stellen, nieuwe onderwerpen te onderzoeken of bewuster naar andere mensen te luisteren. Of belangstelling daarmee ook een natuurlijke kernkwaliteit van jou wordt, is een andere vraag. Bij sommige mensen ontstaat interesse bijna vanzelf en bij anderen veel selectiever.

Waarom voelt gespeelde belangstelling zo snel ongemakkelijk?

Omdat mensen vaak merken wanneer iemand een vraag stelt zonder werkelijk geïnteresseerd te zijn in het antwoord. Het gesprek krijgt dan iets aangeleerds of functioneels. Oprechte belangstelling blijkt niet alleen uit de vraag die je stelt, maar vooral uit wat je vervolgens met het antwoord doet.

Kun je te veel interesses hebben?

Dat kan vooral lastig worden wanneer je door jouw vele interesses nergens meer tot verdieping komt of voortdurend van onderwerp wisselt. Veel belangstelling is op zichzelf geen probleem. De vraag is of jouw nieuwsgierigheid je verrijkt of dat jouw aandacht er steeds verder door versnippert.

Waarom is belangstelling belangrijk in relaties?

Omdat belangstelling laat merken dat de ander ertoe doet. Je wilt weten wat iemand bezighoudt, hoe iets is verlopen of wat voor hem belangrijk is. Daarmee geef je aandacht aan meer dan alleen de praktische kant van de relatie en ontstaat er ruimte om elkaar werkelijk te leren kennen.