home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / verdediging / jij bakken

Jij-bakken: op de persoon spelen

Jij-bakken betekent dat er in de communicatie op de persoon wordt gespeeld. Er wordt niet op de inhoud gecommuniceerd, maar de persoon in kwestie wordt op zijn persoon of handelwijze aangesproken. Het woord jij-bak komt van het Latijnse woord ‘tu quoque’ en dat betekent: jij ook. Jij-bakken is een vorm van ineffectieve communicatie waarbij je de beschuldiging omdraait en de aandacht afleidt van de inhoud. Dit artikel is onderdeel van de serie over verdedigende communicatie. Wat is jij-bakken en hoe ga je ermee om?

Wat is het verschil tussen een jij-bak, een verwijt en een persoonlijke aanval?

Een jij-bak, een verwijt en een persoonlijke aanval kunnen op elkaar lijken, maar zijn niet hetzelfde.

• Bij een jij-bak draai je de kritiek om en wijs je erop dat de ander hetzelfde of vergelijkbaar gedrag vertoont.
• Bij een verwijt benoem je wat de ander volgens jou verkeerd heeft gedaan.
• Bij een persoonlijke aanval richt je je niet alleen op het gedrag, maar op de persoon, het karakter of de waarde van de ander.

Een jij-bak kan tegelijk een verwijt of persoonlijke aanval zijn. Het kenmerkende blijft dat je niet ingaat op de oorspronkelijke boodschap, maar de aandacht terugkaatst naar degene die jou aanspreekt.

Welke vormen van jij-bakken zijn er?

Jij-bakken kan op verschillende manieren. De uitkomst is steeds hetzelfde: de aandacht gaat weg van het oorspronkelijke onderwerp.

• Je kaatst de beschuldiging terug.
• Je wijst de ander op vergelijkbaar of inconsequent gedrag.
• Je verlegt de aandacht naar fouten van de ander.
• Je reageert cynisch, spottend of sarcastisch.
• Je doet alsof de ander geen recht van spreken heeft.

Voorbeelden van jij-bakken

Wil je voorbeelden van jij-bakken? Ik noem er een paar:

• Anderen op fout gedrag wijzen en je er zelf niet aan houden.
• Links en rechts van je afslaan: ‘Kijk jij maar eens naar jezelf.’
• De moralist uithangen voor een ander en wijzen op inconsequent gedrag.

De jij-bakker heeft vaak een spottende, cynische of sarcastische ondertoon in zijn of haar stem.

Kijk jij maar eens naar jezelf

‘Zeg Gijs, nu ben je alweer vergeten om jouw fiets in de schuur te zetten.’ Reactie: ‘Kijk jij maar eens wat je zelf allemaal vergeet.’

Ja, dat moet jij zeggen

Hoor je de snerende toon in de stem van de ander? ‘Sjonge, dat moet jij zeggen. Waar hebben we het eigenlijk over?’

Waarom doe je het?

Jij-bakken heeft een functie, anders bestond het niet. In feite is het een vorm van defensieve communicatie. Blijkbaar voel je je aangesproken of aangevallen. Wellicht voel je je zelfs lichtgeraakt of gekwetst. En je reageert door terug te slaan. Gevolg is ook dat het afleidt van de inhoud van de discussie of het gesprek.

Hoe ga je ermee om?

Wanneer anderen jou aanspreken, is het zaak jij-bakken te vermijden. Hap niet op beschuldigingen en voorkom ook dat jij je gaat verdedigen. Maar vertel wat het met jou doet. Beter is om te zeggen: ‘Dat raakt me best, nu je dat zo zegt.’

Veelgestelde vragen over jij-bakken

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over het terugkaatsen van kritiek en op de persoon spelen.

Is iedere persoonlijke opmerking een jij-bak?

Nee. Bij een jij-bak wordt kritiek teruggekaatst naar degene die jou aanspreekt. Een persoonlijke opmerking kan ook een los verwijt of een persoonlijke aanval zijn.

Waarom leidt een jij-bak af van de inhoud?

Omdat je niet meer reageert op het oorspronkelijke onderwerp. De discussie gaat ineens over het gedrag of de fouten van de ander.

Is jij-bakken altijd bewust?

Nee. Vaak is het een snelle verdedigingsreactie omdat je je aangesproken, geraakt of aangevallen voelt.

Kan een jij-bak sarcastisch klinken?

Ja. Een jij-bak heeft vaak een spottende, cynische of sarcastische ondertoon.