home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / overtuigingskracht / argumenteren

Argumenteren en onderbouwen is een vaardigheid

Argumenteren is een vaardigheid. Een goede onderbouwing van jouw mening op basis van argumenten vergroot jouw invloed en komt de helderheid van jouw betoog ten goede. Argumenteren is te leren en vaak een leerdoel in de training communicatie, gesprekstechnieken, adviesvaardigheden, conflicthantering, onderhandelen, salestraining en leiderschapstraining. Logisch, want je hebt het op veel plaatsen nodig! Binnen overtuigingskracht ontwikkelen gaat argumenteren over het helder onderbouwen van jouw standpunt met redenen, feiten en voorbeelden.

Welke voorwaarden gelden voor een goed argument?

Er is wel een aantal voorwaarden verbonden aan het argumenteren. Een argument:

• Moet steekhoudend zijn: met andere woorden, het moet kloppen.
• Moet altijd gaan over het onderwerp waar discussie of meningsverschil over is.
• Is het meest krachtig wanneer het gebaseerd is op feiten, feitelijkheden en in sommige gevallen cijfers.
• Is minder krachtig wanneer je jouw eigen oordeel, mening of perceptie erin meeneemt, hoewel dat prima kan.

Een sterk argument is relevant, juist, controleerbaar en logisch verbonden met jouw standpunt. Een argument kan inhoudelijk waar zijn en toch niet bruikbaar zijn wanneer het niets met het onderwerp te maken heeft. Ook moet duidelijk zijn hoe het argument jouw conclusie ondersteunt.

Wat is het verschil tussen een feit, mening en aanname?

Een feit is controleerbaar. Een mening is jouw beoordeling of zienswijze. Een aanname is iets waarvan je veronderstelt dat het klopt, maar wat nog niet is onderzocht. In een goede argumentatie maak je duidelijk wat feitelijk is vastgesteld en waar jouw eigen interpretatie begint.

Wanneer je een mening of aanname presenteert als feit, wordt jouw onderbouwing kwetsbaar. De ander kan dan eenvoudig door jouw redenering heen prikken.

Waarom is rationele onderbouwing niet altijd voldoende?

Argumenten zijn doorgaans logische onderbouwingen gebaseerd op de ratio. Daar ligt de kracht en veel mensen zijn daar ook vatbaar voor. Toch is het niet gezegd dat je op basis van rationele onderbouwing jouw gelijk krijgt of dat op basis van argumenten jouw voorstel wordt aangenomen. Achter veel vraagstukken zit namelijk ook een gevoelswaarde, een overtuiging en soms ook een norm of waarde.

• Op basis van economische argumenten kun je pleiten voor het openstellen van alle winkels op koopzondag maar op basis van principes kan het best zijn dat menig ondernemer tegenstemt.
• Op basis van argumentatie kun je pleiten voor vaccinatie tegen corona maar daarmee zul je niet iedereen bereiken: sommige mensen hebben er principiële bezwaren tegen. Dat geldt ook wanneer je een pleidooi houdt tegen vaccinatie.

Mensen reageren niet alleen op logica. Emoties, belangen, ervaringen, waarden en overtuigingen bepalen mede hoe zij jouw argumenten ontvangen. Een inhoudelijk sterk betoog kan daarom alsnog weinig effect hebben wanneer jij geen oog hebt voor wat er achter het standpunt van de ander speelt.

Hoe bouw je een argument goed op?

Een goede argumentatie heeft een duidelijke opbouw. De ander moet kunnen volgen wat jij vindt, waarop je dat baseert en hoe jij tot jouw conclusie komt.

• Benoem jouw standpunt.
• Geef de belangrijkste reden.
• Onderbouw die reden met feiten, cijfers of voorbeelden.
• Leg het verband uit tussen jouw argument en jouw standpunt.
• Houd rekening met mogelijke bezwaren.
• Trek een duidelijke conclusie.

Een voorbeeld: “Ik stel voor om de planning aan te passen. De afgelopen vier weken zijn drie deadlines niet gehaald doordat werkzaamheden te laat werden ingepland. Door de voorbereiding twee dagen eerder te starten, verkleinen we dat risico.” Hier zijn standpunt, argument, feitelijke onderbouwing en conclusie duidelijk met elkaar verbonden.

Welke valkuilen zijn er bij argumenteren?

In de argumentering is ook een aantal valkuilen besloten zoals:

• Jouw persoonlijke mening als feit benutten waar de ander snel doorheen prikt.
• Argumenten gebruiken die feitelijk niet kloppen.
• Een onderbouwing gebruiken die niets met de discussie of het verschil van inzicht te maken heeft.
• Te veel op rationele onderbouwing betogen en te weinig rekening houden met de gevoelswaarde die erachter zit.
• Onjuiste conclusies trekken.
• Te veel verbaal geweld gebruiken en het verschil niet kennen tussen iemand overreden of overrulen.
• Te veel argumenten tegelijk gebruiken.
• In een cirkel redeneren zonder nieuwe onderbouwing te geven.
• Op de persoon spelen in plaats van op het argument.
• Een conclusie trekken die niet logisch uit de feiten volgt.

Meer argumenten maken jouw betoog niet automatisch sterker. Soms is één helder, relevant en controleerbaar argument overtuigender dan tien zwakke argumenten.

Hoe ga je om met tegenargumenten?

Omgaan met tegenargumenten is ook een leerdoel. We noemen het ook wel omgaan met bezwaren. Kun je bepaalde bezwaren wegnemen tijdens een gesprek? Begin niet direct met weerleggen. Luister eerst, vat het tegenargument samen en controleer of je het goed hebt begrepen. Onderzoek vervolgens waar het bezwaar over gaat. Is het feitelijk, emotioneel, praktisch of principieel? Pas daarna kun je gericht reageren.

• Luister zonder direct te onderbreken.
• Vat het tegenargument samen.
• Vraag door naar de werkelijke zorg.
• Onderzoek of het bezwaar feitelijk, emotioneel of principieel is.
• Reageer op het werkelijke bezwaar.
• Erken een terecht tegenargument.
• Leg uit waar jouw verschil van inzicht blijft bestaan.

Een tegenargument is niet automatisch een aanval. Het kan jouw redenering scherper maken, een blinde vlek zichtbaar maken of aantonen dat jouw voorstel nog onvoldoende is onderbouwd.

Veelgestelde vragen over argumenteren en onderbouwen

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over argumenten, onderbouwing en omgaan met tegenargumenten.

Wat is het verschil tussen een standpunt en een argument?

Een standpunt geeft aan wat je vindt, wilt of voorstelt. Een argument legt uit waarom je dat vindt, wilt of voorstelt.

Waaruit bestaat een goed argument?

Een goed argument is relevant, juist, controleerbaar en logisch verbonden met jouw standpunt. Het wordt bij voorkeur ondersteund met feiten, cijfers of concrete voorbeelden.

Waarom overtuigen feiten niet altijd?

Omdat mensen niet alleen reageren vanuit logica. Ook emoties, waarden, belangen, ervaringen en overtuigingen spelen een rol.

Hoe reageer je op een tegenargument?

Luister eerst, vat het bezwaar samen en onderzoek waar het werkelijk over gaat. Reageer daarna gericht op het feitelijke, emotionele of principiële bezwaar.

Wanneer wordt argumenteren verbaal geweld?

Dat gebeurt wanneer je argumenten niet meer gebruikt om jouw standpunt toe te lichten, maar om de ander te overspoelen, klein te maken of zonder werkelijke keuzevrijheid tot instemming te dwingen.