home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / zelfregie

Zelfregie: neem de regie over jouw leven

Wil je zelf de regie nemen over jouw leven of werk? Zelfregie kan alle facetten van jouw bestaan raken. Het gaat over keuzes maken, verantwoordelijkheid nemen, jouw behoeften en grenzen serieus nemen en handelen waar je invloed hebt. Daarmee is zelfregie een belangrijk onderdeel van autonomie en persoonlijk leiderschap. Zelfregie betekent niet dat je alles kunt beheersen. Het betekent dat je de regie pakt waar dat mogelijk is en leert loslaten wat buiten jouw invloed ligt. In dit artikel ga ik verder in op de vraag wat zelfregie is en hoe je daar praktisch vorm aan geeft.

Behoeften, gevoelens en grenzen

• Je kent jouw eigen behoeften en neemt verantwoordelijkheid om daarin te voorzien.
• Je erkent en respecteert jouw behoeften door ze serieus te nemen.
• Je kent jouw eigen gevoelens en neemt verantwoordelijkheid voor wat je voelt.
• Je erkent en respecteert jouw gevoelens door ze serieus te nemen.
• Je kent jouw grenzen en weet hoe je daarmee omgaat.

Invloed en verantwoordelijkheid

• Je weet waar jouw invloed ligt en waar jouw invloed stopt.
• Je neemt verantwoordelijkheid voor wat binnen jouw mogelijkheden ligt.
• Je laat niets aan het toeval over voor zover dat mogelijk is.
• Je probeert niet voortdurend andere mensen of omstandigheden te veranderen.
• Je onderzoekt hoe je zelf anders met mensen en omstandigheden kunt omgaan.

Verandering en tegenslag

• Je ziet veranderingen aankomen en probeert daarop te anticiperen.
• Je neemt verantwoordelijkheid voor jouw ontwikkeling, opleiding en inzetbaarheid.
• Je probeert tegenslagen te incasseren en te verwerken.
• Je maakt in moeilijke tijden een actief plan voor wat je zelf kunt doen.

Waar heb je wel en geen regie over?

Zelfregie begint bij het verschil tussen invloed en controle. Je kunt invloed hebben op jouw keuzes, gedrag, planning en de manier waarop je met een situatie omgaat. Maar dat betekent niet dat je alles kunt controleren. Je hebt bijvoorbeeld niet altijd invloed op ziekte, verlies, rouw, economische ontwikkelingen of het gedrag van andere mensen. Je kunt wel onderzoeken hoe je daarop reageert, welke keuzes je maakt en wat je nodig hebt om ermee om te gaan. Regie nemen betekent dus niet dat je alles naar jouw hand zet. Het betekent dat je handelt waar je kunt handelen en leert accepteren wat je niet kunt veranderen. Loslaten hoort daarom bij zelfregie. Verantwoordelijkheid nemen betekent evenmin dat alles jouw schuld is. Het betekent dat je kijkt naar jouw aandeel, jouw mogelijkheden en de volgende stap die binnen jouw invloed ligt.

Zelfregie in keuzes, gedrag en motivatie

Zelfregie krijgt vorm in de keuzes die je maakt, het gedrag dat je laat zien en de manier waarop je jezelf in beweging brengt. Daarvoor heb je ook vertrouwen nodig in jouw eigen kwaliteiten, mogelijkheden en invloed. Dat vertrouwen en handelingsvermogen noemen we empowerment: jouw eigen kracht leren kennen en benutten. Empowerment helpt je om niet alleen te weten wat je wilt, maar ook te geloven dat jouw handelen verschil kan maken.

Keuzes geven richting

Met een keuze geef je richting aan jouw leven. Je bepaalt wat je belangrijk vindt en welke mogelijkheid je wilt volgen. Dat vraagt dat je weet wat jouw behoeften zijn en dat je verantwoordelijkheid neemt voor de gevolgen van jouw beslissing. Lees meer over keuzes maken en respecteren.

Zelfmanagement helpt je uitvoeren

Een keuze maken is iets anders dan een keuze uitvoeren. Met zelfmanagement leer je jouw tijd, aandacht en gedrag te richten op wat je hebt besloten. Je houdt overzicht, stelt prioriteiten en stuurt bij wanneer dat nodig is.

Zelfmotivatie brengt je in beweging

Je moet ook weten waarom je in beweging wilt komen. Jouw behoeften, waarden en drijfveren spelen daarbij een belangrijke rol. Met zelfmotivatie leer je herkennen wat jou beweegt en hoe je daar verantwoordelijkheid voor neemt.

Wat gebeurt er wanneer je geen zelfregie neemt?

Wanneer je de regie niet pakt, laat je jouw keuzes en gedrag al snel bepalen door anderen, omstandigheden of verwachtingen. Dat kan verschillende vormen aannemen.

Je laat de regie aan anderen

• Je laat de regie over aan mensen in jouw omgeving of laat zaken op hun beloop.
• Je laat de regie liggen, ook bij zaken waarop je wel invloed hebt.
• Je richt jouw leven vooral in op basis van wat anderen van jou vinden.
• Je maakt keuzes op basis van de wensen en behoeften van anderen.
• Je verwacht dat anderen verantwoordelijkheid nemen voor jouw leven, werk of loopbaan.

Je gaat voorbij aan jezelf

• Je probeert vooral in de behoeften van anderen te voorzien en hebt weinig oog voor jouw eigen behoeften.
• Je houdt rekening met de gevoelens van anderen, maar gaat voorbij aan jouw eigen gevoelens.
• Je negeert jouw grenzen en gaat daar regelmatig overheen.
• Je neemt weinig verantwoordelijkheid voor jouw eigen ontwikkeling en inzetbaarheid.
• Je neemt geen verantwoordelijkheid voor jouw eigen keuzes en de gevolgen daarvan.

Je blijft afwachten

• Je maakt je druk om zaken waarop je geen invloed hebt.
• Je merkt veranderingen te laat op en loopt voortdurend achter de feiten aan.
• Je laat zaken in het midden of op hun beloop.
• Je neemt een afwachtende en passieve houding aan.
• Je beschuldigt anderen of omstandigheden van tegenslagen.
• Je probeert mensen en omstandigheden te veranderen en investeert in activiteiten die weinig opleveren.

Kun je zelfregie leren?

Ja, zelfregie kun je leren. Dat begint met bewustwording. Je leert herkennen wat je nodig hebt, wat je voelt, waar jouw grenzen liggen en op welke momenten je de regie uit handen geeft. Daarna gaat het om oefenen. Je leert keuzes maken, verantwoordelijkheid nemen, jouw gedrag onderzoeken en waar nodig bijsturen. Je leert eerder handelen, duidelijker communiceren en beter onderscheiden wat binnen jouw invloed ligt. Zelfregie ontwikkelen betekent ook dat je leert loslaten. Niet alles is oplosbaar en niet iedere situatie is te veranderen. Soms bestaat zelfregie uit accepteren wat er is en bepalen hoe jij ermee wilt omgaan. De leerdoelen voor autonomie en persoonlijk leiderschap helpen je om een breed onderwerp als zelfregie te vertalen naar concreet gedrag dat je wilt ontwikkelen.

Is alles dan maakbaar?

Heeft zelfregie te maken met de overtuiging dat alles in het leven maakbaar is? Nee, integendeel. Wie de eigen regie neemt, richt zich op het deel waarop invloed mogelijk is. Tegenslag, ziekte, verlies en rouw heb je vaak niet in de hand. Dat houd je niet tegen. Je kunt wel onderzoeken hoe je ermee omgaat, welke steun je nodig hebt en welke keuzes nog wel mogelijk zijn. Zelfregie betekent dus niet dat je verantwoordelijk bent voor alles wat jou overkomt. Het betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor de manier waarop je met de situatie omgaat.

Zelfregie kan stress verminderen

Wie leert om waar mogelijk de regie in eigen hand te nemen, kan minder stress ervaren. Je houdt overzicht, maakt keuzes en stelt prioriteiten. Je weet beter wat belangrijk is en waar jouw verantwoordelijkheid ligt. Ook leer je grenzen stellen en voorkom je dat je voortdurend bezig bent met zaken waarop je geen invloed hebt. Je krijgt meer grip op jouw taken en werk, zonder te denken dat alles controleerbaar is. Zelfregie neemt niet alle spanning weg. Het helpt je wel om bewuster met spanning, onzekerheid en verantwoordelijkheid om te gaan.

Zelfregie en leidinggeven

Zelfregie is een belangrijk onderdeel van persoonlijk leiderschap. Dat geldt voor iedereen, maar voor leidinggevenden is het extra zichtbaar. Wie zichzelf niet kan leiden, is niet in staat om leiding te geven. Wanneer je geen regie neemt over jouw eigen gedrag, keuzes en verantwoordelijkheid, wordt het moeilijk om richting te geven aan een afdeling of team. Persoonlijk leiderschap begint daarom niet bij het sturen van anderen. Het begint bij jezelf.

Veelgestelde vragen over zelfregie

Zelfregie gaat over invloed, verantwoordelijkheid en keuzes. Hieronder vind je antwoorden op vijf aanvullende vragen over controle, onafhankelijkheid en persoonlijk leiderschap.

Wat is het verschil tussen zelfregie en controle?

Zelfregie betekent dat je handelt waar je invloed hebt en verantwoordelijkheid neemt voor jouw keuzes en gedrag. Controle betekent dat je probeert uitkomsten, situaties of andere mensen te beheersen. Zelfregie houdt juist rekening met het feit dat niet alles controleerbaar is.

Is zelfregie hetzelfde als onafhankelijk zijn?

Nee. Zelfregie betekent niet dat je alles alleen moet doen of niemand nodig hebt. Je kunt hulp vragen, samenwerken en rekening houden met anderen. Het verschil is dat je verantwoordelijkheid blijft nemen voor jouw eigen keuzes en behoeften.

Kun je zelfregie tijdelijk verliezen?

Ja. Bij stress, ziekte, verlies, uitputting of grote veranderingen kan het moeilijker zijn om overzicht te houden en keuzes te maken. Dat betekent niet dat jouw zelfregie voorgoed verdwenen is. Je kunt opnieuw onderzoeken wat je nodig hebt en welke kleine stap binnen jouw invloed ligt.

Hoe neem je regie wanneer je weinig invloed hebt?

Richt je op jouw reactie, jouw grenzen en de keuzes die nog wel mogelijk zijn. Misschien kun je de situatie niet veranderen, maar wel bepalen welke steun je vraagt, wat je communiceert en hoe je voor jezelf zorgt.

Wat is het verschil tussen zelfregie en persoonlijk leiderschap?

Zelfregie gaat over verantwoordelijkheid nemen voor jouw leven, keuzes en gedrag. Persoonlijk leiderschap is breder en gaat ook over richting geven vanuit jouw waarden, kwaliteiten en doelen. Zelfregie is daarmee een belangrijk onderdeel van persoonlijk leiderschap.