home / carriere / sollicitatietraining / presenteren sollicitatiegesprek

Jezelf presenteren tijdens een sollicitatiegesprek

Wanneer je wordt uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek heb je de eerste horde genomen. Jouw cv en sollicitatiebrief waren interessant genoeg om kennis met je te maken. Nu gaat het niet alleen om wat je vertelt, maar ook om de manier waarop je jezelf laat zien. Bij onze sollicitatietraining kijken we daarom naar het totale plaatje: jouw voorbereiding, binnenkomst, houding, stem, contact en natuurlijk de inhoud van jouw verhaal.

Jezelf presenteren betekent niet dat je een toneelstuk moet opvoeren. Je hoeft niet ineens extraverter, gladder of zelfverzekerder te doen dan je bent. Het gaat erom dat jouw houding en manier van communiceren ondersteunen wat je over jezelf wilt vertellen.

De eerste indruk begint vóór het gesprek

Jouw presentatie begint niet pas wanneer de eerste inhoudelijke vraag wordt gesteld. Vanaf het moment dat je binnenkomt, ontstaat er een indruk. Hoe maak je contact? Hoe stel je jezelf voor? Kom je gehaast of rustig binnen? Kijk je mensen aan en ben je werkelijk aanwezig? Daar hoef je geen kunstje van te maken. Een rustige, open en professionele binnenkomst is meestal voldoende. Maak contact op een manier die natuurlijk voelt en sluit aan bij de situatie. Het doel is niet om binnen tien seconden indruk te maken, maar om ontspannen aan het gesprek te beginnen.

Wat vertelt jouw houding?

Je lichaam communiceert mee tijdens een gesprek. Wanneer je heel klein gaat zitten, voortdurend naar beneden kijkt of je letterlijk terugtrekt, kan dat een andere indruk geven dan je met jouw woorden bedoelt. Andersom hoeft een overdreven rechte houding of geforceerd zelfverzekerd gedrag ook niet geloofwaardig over te komen. Zoek liever naar een actieve maar ontspannen houding. Zit op een manier waarop je gemakkelijk contact kunt maken, luister zichtbaar wanneer de ander spreekt en probeer niet voortdurend bezig te zijn met hoe je erbij zit. Wanneer jouw aandacht werkelijk bij het gesprek ligt, wordt jouw houding vaak vanzelf natuurlijker.

Mimiek ondersteunt jouw verhaal

Gezichtsuitdrukking speelt een belangrijke rol bij de manier waarop iemand jouw verhaal ervaart. Wanneer je enthousiast vertelt over werk waar je werkelijk plezier aan beleeft, mag dat ook zichtbaar zijn. Een glimlach, belangstelling of verwondering kunnen jouw woorden ondersteunen. Het gaat niet om bewust ieder gezichtsgebaar te sturen. Dat wordt juist onnatuurlijk. Wel kun je jezelf afvragen of wat je uitstraalt overeenkomt met wat je zegt. Vertel je dat een functie je enorm aanspreekt terwijl jouw gezicht volledig vlak blijft, dan kan er een verschil ontstaan tussen jouw woorden en jouw uitstraling.

Maak echt contact met jouw gesprekspartner

Een sollicitatiegesprek is geen mondeling examen waarbij jij alleen maar de juiste antwoorden moet produceren. Het is een gesprek. Luister daarom goed, reageer op wat er wordt gezegd en maak op een natuurlijke manier oogcontact met de mensen aan tafel. Wanneer er meerdere gesprekspartners zijn, betrek dan niet alleen degene die de vraag stelt. Richt jouw antwoord in eerste instantie tot die persoon, maar houd ook contact met de anderen. Daarmee ontstaat veel meer een gezamenlijk gesprek.

Jouw stem is onderdeel van jouw presentatie

Niet alleen wat je zegt telt mee. Ook tempo, volume en articulatie spelen een rol. Door zenuwen gaan sommige mensen sneller praten of antwoorden ze voordat ze hun gedachte hebben afgemaakt. Anderen gaan juist heel zacht spreken. Neem de tijd voor jouw antwoord. Je hoeft niet onmiddellijk te reageren zodra een vraag is gesteld. Een korte stilte om na te denken is helemaal niet erg. Rustig en duidelijk spreken maakt jouw verhaal gemakkelijker te volgen en helpt je vaak zelf ook om beter bij de kern te blijven.

Blijf bij de vraag

Een veelvoorkomende valkuil tijdens sollicitatiegesprekken is dat een antwoord steeds langer wordt. Je begint met een duidelijk punt, haalt er vervolgens nog een voorbeeld bij en merkt uiteindelijk dat je zelf niet meer precies weet welke vraag je aan het beantwoorden bent.

Probeer daarom eerst antwoord te geven op de vraag die werkelijk is gesteld. Daarna kun je een voorbeeld of toelichting geven. Vind je bepaalde vragen lastig, dan kun je je daarop gericht voorbereiden. Op de pagina over vragen tijdens het sollicitatiegesprek gaan we daar uitgebreider op in.

Wat als je een antwoord niet direct weet?

Je hoeft niet op iedere vraag onmiddellijk een perfect antwoord klaar te hebben. Soms krijg je een vraag waar je even over moet nadenken. Neem die ruimte. Je kunt best aangeven dat je de vraag interessant vindt en er een moment over wilt nadenken voordat je antwoord geeft. Dat is vaak sterker dan zomaar iets zeggen omdat je bang bent voor een stilte. Een sollicitatiegesprek draait niet om snelheid. Het gaat erom dat de werkgever een betrouwbaar en helder beeld van jou krijgt.

Professioneel betekent niet afstandelijk

Sommige mensen worden tijdens een sollicitatiegesprek zo formeel dat bijna al hun persoonlijkheid verdwijnt. Ze geven keurige antwoorden, maar er ontstaat nauwelijks echt contact. Anderen slaan juist de andere kant op en worden heel snel informeel. Probeer aan te sluiten bij de sfeer van het gesprek zonder jezelf kwijt te raken. Professioneel betekent voor mij dat je respectvol, geïnteresseerd en duidelijk bent. Je mag daarbij gewoon jezelf blijven.

Jezelf presenteren is iets anders dan jezelf verkopen

De uitdrukking "jezelf verkopen" roept bij veel sollicitanten weerstand op. Dat begrijp ik. Je bent geen product dat zo aantrekkelijk mogelijk moet worden verpakt. Wel moet je kunnen vertellen waarom jouw ervaring, kwaliteiten en manier van werken interessant zijn voor deze functie. Dat onderwerp werken we verder uit op de pagina over jezelf verkopen tijdens een sollicitatiegesprek. Op deze pagina gaat het vooral om de manier waarop jouw presentatie jouw verhaal ondersteunt.

Hoe rond je een sollicitatiegesprek af?

Ook de afronding hoort bij jouw presentatie. Vraag gerust hoe de procedure verder verloopt en wanneer je ongeveer iets kunt verwachten. Is er nog iets wat voor jou onduidelijk is, dan is dit ook een goed moment om daar naar te vragen. Bedank de gesprekspartners voor hun tijd en het gesprek en neem rustig afscheid. Ook wanneer je achteraf twijfelt of het gesprek goed ging, hoef je dat tijdens de laatste minuten niet te laten merken. Rond professioneel af en beoordeel daarna voor jezelf wat je van de functie, organisatie en het gesprek vond.

Vraag feedback op hoe jij overkomt

Zelf kun je lang niet altijd goed beoordelen welke indruk je maakt. Vraag daarom eens aan mensen die jou goed kennen wat hen opvalt wanneer jij iets vertelt. Kom je enthousiast over? Praat je erg snel? Maak je voldoende contact? Wordt jouw verhaal duidelijk? Nog waardevoller kan het zijn om een sollicitatiegesprek daadwerkelijk te oefenen. Dan krijg je feedback in de situatie waarin het ertoe doet. Niet alleen op de inhoud van jouw antwoorden, maar ook op de manier waarop je die antwoorden brengt.

Presenteren binnen een outplacementtraject

Binnen outplacement kennen we jouw achtergrond en loopbaanrichting vaak al voordat we een sollicitatiegesprek oefenen. We weten welke kwaliteiten je hebt, welk werk je zoekt en wat voor jou belangrijk is. Daardoor kunnen we veel gerichter kijken naar de vraag of dat verhaal tijdens een sollicitatiegesprek ook werkelijk zichtbaar wordt.

Blijkt dat je inhoudelijk precies weet wat je wilt vertellen maar dat spanning of onzekerheid jouw presentatie belemmert, dan kunnen we daar specifiek aan werken. Soms is één oefensessie voldoende. Een ander heeft wat meer oefening nodig. Ook hier geldt: maatwerk.

Veelgestelde vragen over jezelf presenteren tijdens een sollicitatiegesprek

Jezelf goed presenteren gaat verder dan alleen de juiste antwoorden geven. Dit zijn vijf vragen die rond dit onderwerp vaak spelen.

Hoe maak ik een goede eerste indruk tijdens een sollicitatiegesprek?

Zorg vooral dat je voorbereid en op tijd bent en rustig contact maakt met de mensen die je ontmoet. Probeer niet geforceerd indruk te maken. Een open en professionele houding werkt meestal beter dan aangeleerd gedrag.

Wat moet ik met mijn handen doen tijdens het gesprek?

Daar hoef je niet voortdurend bewust mee bezig te zijn. Zoek een ontspannen houding waarin je gemakkelijk kunt spreken en luisteren. Wanneer je te veel probeert jouw lichaamstaal te controleren, kan dat juist onnatuurlijk worden.

Is oogcontact belangrijk tijdens een sollicitatiegesprek?

Ja, omdat oogcontact helpt om werkelijk contact te maken. Dat betekent niet dat je iemand voortdurend moet aankijken. Wissel het op een natuurlijke manier af, zoals je dat ook in een ander goed gesprek zou doen.

Wat als ik erg zenuwachtig ben?

Bereid het gesprek goed voor en oefen eventueel vooraf. Spanning hoeft niet volledig weg te zijn. Het doel is vooral dat de spanning niet zoveel ruimte inneemt dat je jouw verhaal niet meer goed kunt vertellen.

Kan ik een concreet sollicitatiegesprek oefenen?

Ja. Heb je binnenkort een belangrijk gesprek, dan kan een individuele oefensessie mogelijk zijn. Stuur vooraf de vacature, jouw cv en eventueel jouw sollicitatiebrief, zodat we gericht met jouw situatie kunnen werken.