Gericht solliciteren: zo pak je het aan
Sollicitatietraining begint wat mij betreft niet bij zoveel mogelijk vacatures vinden en daarop reageren. Eerst moet duidelijk zijn welk werk je zoekt, waarom dat werk bij je past en wat jij een werkgever te bieden hebt. Pas daarna kun je gericht bepalen welke vacatures interessant zijn. Wie zonder duidelijke richting solliciteert, loopt het risico veel tijd en energie te steken in functies die eigenlijk nauwelijks passen. Gericht solliciteren betekent daarom dat je kiest: op welke functies richt ik mij, bij welke organisaties wil ik werken en wanneer laat ik een vacature bewust voorbijgaan?
Niet solliciteren om te solliciteren
Wanneer je graag ander werk wilt, kan de neiging ontstaan om op steeds meer vacatures te reageren. Zeker wanneer je al een tijdje zoekt, voelt iedere vacature misschien als een kans die je niet mag laten lopen. Toch wordt jouw zoektocht daar niet automatisch beter van. Een functie kan qua titel aantrekkelijk klinken terwijl de werkzaamheden, cultuur, reistijd of verantwoordelijkheden helemaal niet bij je passen. Gericht solliciteren betekent dat je niet alleen vraagt of je de functie zou kunnen krijgen, maar eerst onderzoekt of je deze functie werkelijk wilt en of jouw achtergrond voldoende aansluit.
Begin met een duidelijke zelfanalyse
Gericht zoeken lukt alleen wanneer je voldoende zicht hebt op jezelf. Wat kun je goed? Welke ervaring wil je opnieuw inzetten? Welke werkzaamheden geven je energie? Wat wil je juist niet meer? Welke werkomgeving past bij je en welke verantwoordelijkheid zoek je? Ook jouw beperkingen horen daarbij. Wanneer je precies weet waar een werkgever jou voor moet hebben en waarvoor juist niet, kun je veel sneller beoordelen welke vacatures aandacht verdienen en welke niet.
Wat voor baan zoek je eigenlijk?
"Ik wil een baan" is begrijpelijk, maar voor een gerichte zoektocht is dat niet voldoende. Welke functie zoek je? In welke omgeving wil je werken? Welke werkzaamheden moeten een belangrijk onderdeel van jouw baan zijn? Hoeveel verantwoordelijkheid wil je? Welke sectoren spreken je aan en hoe groot mag de reisafstand zijn? Je hoeft niet ieder detail vooraf vast te leggen, maar er moet wel voldoende richting zijn om onderscheid te kunnen maken tussen een passende vacature en een vacature waarop je alleen reageert omdat hij toevallig voorbij komt.
Gericht solliciteren begint bij keuzes maken
Je kunt pas gericht zoeken wanneer je jouw speelveld afbakent. Dat betekent niet dat je jezelf onnodig beperkt. Het betekent dat je bewust kiest waar jouw grootste kansen en interesses liggen en dat je jouw tijd vooral daar inzet.
Jouw professionele profiel
Een bruikbaar vertrekpunt is jouw persoonlijk marketingprofiel. Daarin breng je samen wat je kunt, wat je wilt, welke kwaliteiten je meebrengt en welke richting daarbij past. Zo'n profiel helpt voorkomen dat je bij iedere nieuwe vacature opnieuw moet bedenken wie je eigenlijk bent en wat je zoekt. Je kunt een vacature veel gemakkelijker naast jouw eigen profiel leggen en beoordelen waar de aansluiting zit.
Jouw zoekgebied
Bepaal op welke functies, sectoren en organisaties je je in eerste instantie wilt richten. Dat mag best uit meerdere mogelijkheden bestaan. Misschien passen twee verschillende functies bij jouw ervaring of zijn jouw vaardigheden in verschillende sectoren bruikbaar. Het belangrijkste is dat er een inhoudelijke reden is waarom deze richtingen bij jou passen. Een zoekgebied is dus geen willekeurige verzameling functietitels, maar een bewuste afbakening van jouw arbeidsmarkt.
Jouw criteria
Maak onderscheid tussen voorwaarden die voor jou werkelijk noodzakelijk zijn en punten waarop je flexibel kunt zijn. Denk aan inhoud van het werk, aantal uren, reistijd, salaris, verantwoordelijkheid, thuiswerkmogelijkheden of ontwikkelkansen. Wanneer alles een harde eis wordt, kan jouw zoekgebied onnodig klein worden. Wanneer niets belangrijk lijkt, bestaat het tegenovergestelde risico en reageer je uiteindelijk op vrijwel alles.
Jouw aanpak
Wanneer jouw profiel, zoekgebied en belangrijkste criteria duidelijk zijn, kun je planmatiger gaan zoeken. Welke organisaties passen bij jouw richting? Waar worden dit soort functies aangeboden? Welke vacatures verdienen een reactie en welke niet? Vervolgens kun je per serieuze vacature bepalen hoe je die werkgever het beste benadert. Het doel is niet zoveel mogelijk activiteiten afvinken, maar jouw tijd en energie inzetten waar een reële aansluiting bestaat.
Lees een vacature kritisch
Kijk verder dan alleen de functietitel. Wat moet iemand in deze baan werkelijk doen? Welke verantwoordelijkheden worden genoemd? Welke kennis en ervaring zijn belangrijk en welke onderdelen lijken vooral wensen? Kijk vervolgens waar jouw profiel aansluit en waar eventuele verschillen zitten. Je hoeft niet noodzakelijk aan ieder punt te voldoen, maar wanneer vrijwel de hele functie buiten jouw ervaring en belangstelling ligt, is de vraag gerechtvaardigd waarom je erop zou reageren. Andersom kun je soms uitstekend passen terwijl jouw vorige functietitel anders was. Kijk daarom vooral naar inhoud, niveau, verantwoordelijkheid en context.
Onderzoek ook de organisatie
Een passende functie bij een organisatie die totaal niet bij je past, kan alsnog een verkeerde keuze zijn. Kijk daarom naar wat je over de werkgever kunt vinden. Wat doet de organisatie? Welke klanten of doelgroepen bedient zij? Hoe groot is het bedrijf? Welke cultuur en manier van werken lijken er te zijn? Waarom spreekt deze werkgever je aan? Die informatie helpt niet alleen bij jouw keuze om wel of niet te solliciteren, maar maakt het later ook gemakkelijker om een geloofwaardige motivatie te formuleren.
Stel prioriteiten in jouw vacatures
Niet iedere interessante vacature hoeft dezelfde hoeveelheid aandacht te krijgen. Je kunt bijvoorbeeld onderscheid maken tussen functies die heel sterk aansluiten, vacatures die mogelijk passend zijn en functies waarbij je eigenlijk veel twijfels hebt. Besteed de meeste tijd aan de eerste categorie. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk gebeurt vaak het tegenovergestelde: iemand verstuurt snel veel reacties en ontdekt pas tijdens een gesprek wat de functie werkelijk inhoudt. Gericht solliciteren draait die volgorde om. Eerst beoordelen, dan reageren.
Pas jouw sollicitatie aan op de vacature
Gericht solliciteren houdt niet op zodra je hebt besloten te reageren. Ook jouw presentatie moet aansluiten bij de gekozen functie. Welke ervaring uit jouw loopbaan is hier het meest relevant? Welke resultaten verdienen nadruk? Waarom spreekt juist deze functie je aan? Jouw cv en sollicitatiebrief hoeven niet voor iedere vacature volledig opnieuw te worden opgebouwd, maar de belangrijkste accenten moeten wel aansluiten bij wat deze werkgever zoekt.
Meer sollicitaties betekent niet automatisch meer kans
Twintig algemene sollicitaties zijn niet vanzelf sterker dan vijf gerichte reacties. Het gaat uiteindelijk om de verhouding tussen inspanning en kans. Wanneer je voortdurend solliciteert op functies die nauwelijks aansluiten, krijg je waarschijnlijk meer afwijzingen en kan bovendien het gevoel ontstaan dat solliciteren helemaal niet werkt. Kijk daarom niet alleen naar hoeveel reacties je hebt verstuurd, maar ook naar de kwaliteit van jouw keuzes. Hoe vaak reageerde je op een functie die werkelijk goed paste en hoe vaak leidde dat tot een gesprek?
Voorkom schieten met hagel
In het wilde weg solliciteren kan aantrekkelijk worden wanneer je ongeduldig of onzeker raakt. Iedere vacature lijkt dan beter dan geen vacature. Maar daarmee verdwijnt gemakkelijk het onderscheid tussen werk dat werkelijk bij je past en werk waarvan je vooral hoopt dat iemand je wil aannemen. Dat is precies het risico van in paniek solliciteren. Soms moet je jouw zoekgebied na verloop van tijd verbreden, maar doe dat bewust. Maak duidelijk welke concessie je doet en waarom, in plaats van stap voor stap al jouw oorspronkelijke uitgangspunten los te laten.
Werk met een plan A en een plan B
Gericht solliciteren betekent niet dat er maar één ideale functie mag bestaan. Je kunt een duidelijke voorkeursrichting hebben en daarnaast vooraf nadenken over een tweede mogelijkheid wanneer die route te weinig kansen biedt. Plan A kan bijvoorbeeld bestaan uit jouw voorkeursfunctie binnen een bepaalde sector. Plan B kan een aanverwante functie zijn waarin je dezelfde ervaring en kwaliteiten gebruikt. Het voordeel van zo'n tweede route is dat je niet pas na maanden van teleurstelling vanuit paniek hoeft te bedenken wat je anders zou kunnen doen.
Bepaal wanneer je jouw zoekrichting evalueert
Een plan heeft weinig waarde wanneer je nooit kijkt wat het oplevert. Evalueer daarom regelmatig jouw zoektocht. Vind je voldoende passende vacatures? Word je uitgenodigd wanneer je reageert? Krijg je tijdens gesprekken signalen dat jouw profiel goed aansluit? Wanneer nauwelijks geschikte vacatures bestaan, kan het nodig zijn jouw zoekgebied opnieuw te bekijken. Wanneer je voldoende passende vacatures vindt maar vrijwel nooit wordt uitgenodigd, ligt de vraag eerder bij jouw cv, brief of positionering. Door te kijken waar het proces stokt, voorkom je dat je zonder reden jouw hele richting omgooit.
Gericht solliciteren binnen outplacement
Binnen outplacement vormt gericht solliciteren een logisch vervolg op het in kaart brengen van jouw profiel en loopbaanrichting. We weten dan beter welke ervaring je meebrengt, wat je zoekt en welke werkomgeving bij je past. Vanuit die basis kun je de arbeidsmarkt veel gerichter benaderen. Het doel is niet om zo snel mogelijk op zoveel mogelijk vacatures te reageren, maar om jouw zoektocht te richten op werk waarvoor een reële inhoudelijke match bestaat en waarmee je daadwerkelijk een passende volgende stap kunt zetten.
Zelf verder aan de slag met jouw loopbaan
Gericht solliciteren wordt gemakkelijker wanneer je goed weet wat je kunt, wat je wilt en welke richting bij jou past. Wil je dat zelfstandig verder onderzoeken? Dan kun je aan de slag met de online training, de loopbaantest of het e-book over jouw loopbaan.
Online training loopbaanontwikkeling
Wil je zelfstandig jouw loopbaan onderzoeken? Met deze online training krijg je meer zicht op wat je kunt, wat je wilt en welke richting bij jou past.
Loopbaantest
Wat vind jij belangrijk in jouw werk? De loopbaanwaardentest geeft inzicht in jouw waarden en helpt je bepalen wat je nodig hebt in een werkomgeving.
E-book over jouw loopbaan
Wil je verder nadenken over jouw loopbaan en toekomst? Het e-book helpt je stilstaan bij keuzes, richting en wat voor jou belangrijk is.
Veelgestelde vragen over gericht solliciteren
Gericht solliciteren betekent vooral dat je bewust kiest waar je jouw tijd en aandacht aan besteedt. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daarbij vaak spelen.
Wat is gericht solliciteren?
Gericht solliciteren betekent dat je eerst bepaalt welk werk bij jouw profiel en wensen past en vervolgens vooral reageert op functies en organisaties die daarbij aansluiten. Je solliciteert dus niet alleen omdat er een vacature is, maar omdat je een inhoudelijke match ziet.
Moet ik alleen solliciteren als ik aan alle functie-eisen voldoe?
Nee. Een vacature bevat vaak zowel belangrijke voorwaarden als wensen. Kijk vooral naar de kern van de functie en beoordeel of jouw ervaring, niveau en kwaliteiten voldoende aansluiten. Je hoeft niet ieder punt letterlijk af te kunnen vinken.
Hoeveel functies kan ik tegelijk zoeken?
Daar bestaat geen vast aantal voor. Meerdere richtingen kunnen prima naast elkaar bestaan wanneer ze logisch aansluiten bij jouw profiel. Wordt jouw lijst zo breed dat de functies nauwelijks nog iets met elkaar gemeen hebben, dan is het verstandig opnieuw naar jouw richting te kijken.
Wanneer moet ik mijn zoekgebied verbreden?
Wanneer je langere tijd nauwelijks passende vacatures vindt, kan dat een reden zijn om jouw zoekgebied opnieuw te bekijken. Onderzoek eerst waar het probleem zit. Misschien kun je andere functietitels gebruiken, een aangrenzende sector onderzoeken of jouw geografische gebied vergroten zonder meteen jouw hele loopbaanrichting los te laten.
Is zoveel mogelijk solliciteren niet gewoon beter?
Niet noodzakelijk. Veel reacties op slecht passende functies leveren vooral meer werk en mogelijk meer afwijzingen op. Een kleiner aantal goed gekozen sollicitaties kan waardevoller zijn wanneer de aansluiting tussen jouw profiel en de vacature duidelijker is.
Weet je niet meer waarop je het beste kunt solliciteren?
Wanneer je langere tijd zoekt, kan jouw oorspronkelijke richting langzaam vervagen en wordt iedere vacature misschien een mogelijke uitweg. Binnen outplacement kunnen we teruggaan naar jouw profiel en opnieuw bekijken welke functies werkelijk aansluiten, waar jouw kansen liggen en welke keuzes je bewust wilt maken. Zo ontstaat weer een gerichte zoektocht in plaats van een steeds bredere stroom sollicitaties zonder duidelijke koers.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 09-07-2017
Update: 15 augustus 2026.
