Zekerheid van een vaste baan
Is zekerheid een belangrijke drijfveer voor jou? Binnen persoonlijke drijfveren in jouw werk gaat baanzekerheid over de behoefte aan duidelijkheid, stabiliteit en houvast in jouw loopbaan. Misschien hecht jij sterk aan een vaste baan en wil je best iets nieuws, maar niet ten koste van jouw zekerheid. De vraag is alleen: wat geeft jou die zekerheid en wat is eigenlijk echt zeker?
Waarom vinden we baanzekerheid zo belangrijk?
Gemiddeld genomen zeggen mensen het volgende wanneer het over baanzekerheid gaat:
- Ik moet mijn vaste lasten kunnen betalen, anders heb ik geen rust.
- Zonder zekerheid begint het malen in mijn hoofd, dag en nacht.
- Het maakt me onrustig en soms zelfs angstig.
- Thuis ontstaan spanningen: mijn partner wil duidelijkheid en ik heb die zelf ook nodig.
- Zodra er onzekerheid is, gaan we op de rem: uitjes schrappen en geld opzijzetten.
- Ik ben niet het type dat zomaar alles loslaat.
- Ik heb geleerd: je moet geen oude schoenen weggooien als je geen nieuwe hebt.
- Schepen achter je verbranden doe je pas als je weet waar je naartoe vaart.
- In dit soort situaties twijfel ik snel aan mezelf.
- Ik wil best iets nieuws, maar niet ten koste van mijn zekerheid.
- Ik heb angst voor tekort.
Zekerheid kan overigens niet alleen een drijfveer zijn. Zekerheid is ook een behoefte. Wanneer die behoefte sterk is, kan onzekerheid over werk, inkomen of toekomst behoorlijk veel onrust veroorzaken.
Wat voor zekerheid zoek jij eigenlijk?
Het is goed om daar wat preciezer naar te kijken. Want wanneer je zegt dat je zekerheid nodig hebt, kan daar van alles achter zitten. Misschien gaat het vooral over inkomen, maar misschien zoek je juist zekerheid over jouw toekomst, relaties of over jezelf.
- Inkomenszekerheid: iedere maand geld op de rekening om de vaste lasten te kunnen betalen.
- Werkzekerheid: een contract, een functie en iets om aan vast te houden.
- Relatiezekerheid: weten waar je aan toe bent in de verbondenheid met anderen.
- Toekomstzekerheid: grip op wat er komt, of in ieder geval het idee dat je voorbereid bent.
- Sociale zekerheid: ergens bij horen en niet buitengesloten worden.
- Zelfverzekerdheid: vertrouwen op wie je bent en wat je kunt.
- Waarderingszekerheid: erkenning krijgen voor wie je bent en wat je bijdraagt.
- Zin- en bestaanszekerheid: weten dat jouw leven ergens over gaat.
Is een vaste baan misschien ook schijnzekerheid?
Daar zit een andere kant aan. Je kunt rationeel prima beredeneren hoe betrekkelijk de zekerheid van een vaste baan is. In die zin kan een vaste baan ook schijnzekerheid geven. Natuurlijk wordt een werknemer op allerlei manieren beschermd tegen de wispelturigheid van een werkgever. Een werkgever kan je niet zomaar ontslaan. Maar wanneer er ernstige bedrijfsomstandigheden ontstaan, een reorganisatie nodig is of een bedrijf ophoudt te bestaan, kan ook een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd jouw baan niet behouden.
Wat is dan wel zeker?
De vraag is: wat is zeker? Wie had gedacht dat Vroom & Dreesmann failliet zou gaan? Wie had gedacht dat tijdens een economische crisis de huizenprijzen zo konden dalen dat woningen met hun hypotheek onder water kwamen te staan? En wie had vervolgens gedacht dat huizenprijzen weer enorm zouden stijgen? Kortom: wat is zeker?
Zekerheid woont niet alleen in externe factoren. De zekerheid van jouw baan zit niet uitsluitend in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Een andere vorm van zekerheid zit in wat jij te bieden hebt aan deze wereld.
Welke zekerheid draag je zelf met je mee?
Mensen zoeken zekerheid vaak buiten zichzelf. Maar je kunt ook kijken naar wat jij altijd met je meeneemt:
- Jouw kwaliteiten en competenties.
- Jouw vaardigheden.
- Jouw werkervaring en levenservaring.
- Jouw inzichten.
Als ze bij jou thuis inbreken, nemen ze misschien jouw televisie of computer mee. Maar niet jouw kwaliteiten, vaardigheden en ervaring. Wat jij te bieden hebt aan deze wereld draag je met je mee.
Wat gebeurt er als jouw baanzekerheid ineens wegvalt?
Een mevrouw deed bij ons een traject omdat ze volgens haar werkgever niet goed functioneerde. Ze was bijzonder bang dat ze ontslagen zou worden. Begrijpelijk, want het kwam op een zeer ongunstig moment. Door haar echtscheiding had ze financiële problemen gekregen, de woning stond te koop maar dat vlotte ook niet erg en ze maakte zich veel zorgen.
Een half jaar later belde ze om te vertellen dat het bedrijf failliet was. Weg baan. Weg zekerheid. Het bijzondere was dat ze opgelucht klonk. Waarom? Ze had geleerd meer naar binnen te kijken en zich niet langer volledig vast te klampen aan een papiertje dat haar zekerheid leek te geven. Haar baan was weg, maar wat zij zelf in huis had niet.
Wanneer wordt zekerheid een ketting om jouw loopbaan?
Aan zekerheid zit ook een keerzijde, of liever gezegd: een schaduwzijde. Je kunt zo stevig vastgeklonken zitten aan de ketting van zekerheid dat je niet meer in beweging te krijgen bent. Dan lijkt het alsof je vrijheid hebt, maar in werkelijkheid ligt er een gouden ketting om je heen. Mooi glanzend van buiten, maar hij houdt je wel aan de paal.
Je leert het liedje uit jouw hoofd: "Blijf zitten waar je zit en verroer je niet." Geen risico's, geen sprongen, geen avontuur. Alles op safe. Heel geleidelijk glijd je de comfortzone in. Een plek waar het ogenschijnlijk veilig is, maar waar jouw groei ook kan stilvallen.
In het begin voelt het prettig. Bekend terrein. Je weet wat je hebt. Ook zo'n overtuiging: je weet nu wat je hebt, maar je weet nooit wat je krijgt. Na verloop van tijd kan er echter iets beginnen te wringen. Je ontwikkeling stokt. Je potentieel blijft liggen. Je voelt dat er meer in je zit, maar je komt er niet meer bij.
Je ziet het wel en je voelt het ook. Maar de zekerheden die je hebt opgebouwd, het vaste contract, de vertrouwde routines en de hypotheek die betaald moet worden, houden je tegen. Wat ooit houvast gaf, kan dan langzaam een beperking worden.
De comfortzone verandert in een belemmerzone wanneer je jezelf geen beweging meer toestaat. Zekerheid en veiligheid zijn namelijk niet altijd hetzelfde. Soms is het tijd om één schakel uit de ketting los te maken. Niet alles loslaten, maar wel iets verschuiven. Een kleine beweging of een nieuwe keuze, zodat er weer lucht en ruimte ontstaat.
Kun je zekerheid zoeken en toch blijven groeien?
Ja. Het hoeft geen keuze te zijn tussen totale zekerheid of alles overboord gooien. Je hoeft niet meteen jouw schepen achter je te verbranden om in beweging te komen. Misschien kun je onderzoeken welke zekerheden voor jou echt noodzakelijk zijn en welke vooral zijn ontstaan uit angst, gewoonte of overtuigingen. Groei kan ook beginnen met een kleine stap, terwijl je zorgvuldig omgaat met de verantwoordelijkheden die je hebt.
Online training loopbaanontwikkeling
Wil je jouw loopbaan onderzoeken? Deze training helpt je jouw drijfveren herkennen, mogelijkheden afwegen en gericht werken aan een volgende stap in jouw werk.
Loopbaantest
Wil je onderzoeken wat jij nodig hebt in jouw werk? De loopbaantest helpt je jouw persoonlijke drijfveren en loopbaanwaarden beter te herkennen.
E-book Je loopbaan is geen zitbaan
Wil je verder nadenken over jouw loopbaan? In mijn e-book staan beweging, persoonlijke drijfveren en keuzes in jouw werkzame leven centraal.
Veelgestelde vragen over baanzekerheid
Baanzekerheid kan rust en houvast geven, maar zekerheid kan ook een reden worden om niet meer in beweging te komen. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over een vaste baan, schijnzekerheid en de behoefte aan zekerheid in jouw loopbaan.
Is het verkeerd om behoefte te hebben aan baanzekerheid?
Nee. De behoefte aan zekerheid is heel begrijpelijk. Je hebt financiële verplichtingen en wilt weten waar je aan toe bent. Het wordt vooral belangrijk om ernaar te kijken wanneer jouw behoefte aan zekerheid je ervan weerhoudt om keuzes te maken die eigenlijk nodig zijn.
Wat is het verschil tussen baanzekerheid en schijnzekerheid?
Een vaste baan kan veel houvast geven, maar ook een vast contract biedt geen absolute garantie. Organisaties kunnen reorganiseren, failliet gaan of sterk veranderen. Schijnzekerheid ontstaat wanneer je denkt dat externe omstandigheden jou volledige zekerheid kunnen bieden.
Waar kun je meer duurzame zekerheid uit halen?
Uit wat jij zelf meebrengt: jouw kwaliteiten, vaardigheden, ervaring en inzichten. Een functie of werkgever kan wegvallen, maar wat jij in de loop van jouw leven hebt ontwikkeld neem je mee naar een volgende situatie.
Wanneer belemmert de behoefte aan zekerheid jouw loopbaan?
Dat kan gebeuren wanneer je merkt dat jouw werk niet meer bij je past, maar je alleen vanwege jouw zekerheden blijft zitten. Het vaste contract, inkomen of de vertrouwde omgeving kunnen dan zoveel houvast geven dat je jezelf geen beweging meer toestaat.
Kun je zekerheid combineren met groei?
Ja. Groei hoeft niet te betekenen dat je alles ineens loslaat. Je kunt ook kleine en weloverwogen stappen zetten, onderzoeken wat bij je past en ondertussen rekening houden met de zekerheden die voor jou werkelijk noodzakelijk zijn.
Hoeveel zekerheid heb jij nodig in jouw loopbaan?
Baanzekerheid kan rust geven, maar het is ook goed om af en toe te onderzoeken welke zekerheden jij werkelijk nodig hebt en welke keuzes je daardoor maakt. In deze podcast hoor je een gesprek tussen mijn dochter Aniek en mij over loopbaanontwikkeling. Wil je na dit artikel breder nadenken over jouw eigen loopbaan, luister dan eens naar ons gesprek.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 14-07-2017
Update: 22 augustus 2026.
