home / persoonlijke ontwikkeling / presenteren spreken openbaar / zelfpresentatie / vloggen

Vloggen: wat is dat?

Een vlog is een videoblog: een verhaal dat je niet alleen schrijft, maar vooral met beeld en geluid vertelt. Dat kan een persoonlijk verslag zijn, maar ook een zakelijke video waarin je kennis deelt, iets uitlegt, een kijkje achter de schermen geeft of een onderwerp bespreekt. Wie vlogt, laat vaak veel van zichzelf zien. Niet alleen door wat je vertelt, maar ook door jouw stem, mimiek, houding en manier van spreken. Daarom heeft vloggen alles te maken met zelfpresentatie.

Vloggen is meer dan een camera aanzetten

Technisch gezien kun je tegenwoordig snel beginnen. Met een telefoon kun je al prima videobeelden opnemen. Maar daarmee heb je nog geen goede vlog. Het interessante zit niet alleen in beeldkwaliteit, montage of geluid. Minstens zo belangrijk is de vraag wat je wilt vertellen en hoe jij jezelf voor de camera presenteert.

Dat wordt nogal eens onderschat. Er wordt veel nagedacht over camera's, licht, microfoons en montageprogramma's, terwijl het verhaal zelf nauwelijks is voorbereid. Vervolgens staat iemand voor de camera zonder duidelijke lijn, praat veel te lang of probeert spontaan over te komen terwijl hij eigenlijk niet weet waar hij naartoe wil.

Een goede vlog begint daarom niet met opnemen. Hij begint met nadenken.

Wat wil je met jouw vlog vertellen?

Voordat je gaat filmen, moet je weten wat de kern is. Wat wil je dat iemand na afloop weet, begrijpt of onthoudt? Wanneer je dat niet scherp hebt, is de kans groot dat jouw verhaal alle kanten opgaat.

Probeer daarom één hoofdonderwerp te kiezen. Natuurlijk kun je daar voorbeelden en zijlijnen bij gebruiken, maar blijf steeds teruggaan naar de centrale boodschap. Dat lijkt sterk op een gewone presentatie. Ook daar helpt het wanneer je vooraf weet wat het doel van jouw presentatie is.

Vraag jezelf ook af voor wie je de vlog maakt. Praat je tegen klanten, collega's, vakgenoten, jongeren of mensen die nog helemaal niets van het onderwerp weten? De doelgroep bepaalt mede welke voorbeelden je gebruikt, hoeveel uitleg nodig is en welk taalgebruik passend is.

Jezelf presenteren voor de camera

Voor een camera spreken voelt anders dan een gesprek met iemand die tegenover je zit. Je krijgt geen knikje terug, ziet geen gezichtsuitdrukking en merkt niet onmiddellijk of iemand jouw verhaal begrijpt. Daardoor kun je jezelf ineens heel bewust gaan waarnemen. Waar laat ik mijn handen? Kijk ik wel goed? Hoe klinkt mijn stem? Zie ik er niet raar uit?

Dat maakt het verleidelijk om een rol te gaan spelen. Je zet een speciale videostem op, probeert extra enthousiast te doen of praat op een manier die je in een gewoon gesprek nooit zou gebruiken. Meestal wordt een vlog daar niet beter van. Het verschil tussen spontaan overkomen en gemaakt spontaan doen is behoorlijk groot.

Een natuurlijke persoonlijke uitstraling werkt ook voor de camera het sterkst. Dat betekent niet dat je niets hoeft voor te bereiden. Juist een goede voorbereiding kan ervoor zorgen dat je tijdens de opname minder met jezelf bezig bent.

Stemgebruik en spreektempo in een vlog

Beeld trekt de aandacht, maar jouw stem moet het verhaal dragen. Wanneer je onverstaanbaar spreekt of erg monotoon klinkt, wordt luisteren vermoeiend. Let daarom op articulatie, volume en afwisseling in jouw stem. Je hoeft er geen radiostem van te maken, maar de luisteraar moet jouw verhaal gemakkelijk kunnen volgen.

Ook jouw spreektempo speelt mee. Wanneer je door spanning gaat ratelen, krijgt de kijker nauwelijks tijd om informatie te verwerken. Heel langzaam praten kan aan de andere kant ook onnatuurlijk worden. Zoek het tempo waarin jij duidelijk blijft spreken en jouw verhaal voldoende beweging houdt.

Stiltes mogen er trouwens best zijn. Je hoeft ieder klein gaatje onmiddellijk vol te praten. Een korte pauze kan juist helpen om een belangrijk punt te laten landen.

Oogcontact terwijl er niemand tegenover je zit

Oogcontact bij een vlog is bijzonder. Je kijkt immers niet rechtstreeks naar jouw kijker, maar naar een camera. Toch kan het voor de persoon aan de andere kant voelen alsof je hem rechtstreeks aanspreekt. Daarvoor moet je wel regelmatig richting de lens kijken.

Wie voortdurend naar het eigen beeld op het scherm kijkt, kan daardoor net langs de kijker heen kijken. Dat hoeft niet meteen storend te zijn, maar het kan wel afstand creëren. Kijk daarom niet alleen naar jezelf. Probeer je voor te stellen dat achter die camera daadwerkelijk iemand zit aan wie jij jouw verhaal vertelt.

Ook mimiek en lichaamstaal doen mee. Een gezicht zonder enige expressie kan afstandelijk worden. Overdreven gebaren leiden juist af. Meer over dat samenspel lees je bij non-verbale communicatie.

Een vlog heeft ook een opbouw nodig

Een vlog die spontaan oogt, hoeft helemaal niet uit de losse pols te zijn opgenomen. Vaak zit er juist een duidelijke structuur achter. Je begint met het onderwerp en maakt snel duidelijk waarom de kijker verder zou luisteren. Daarna werk je jouw verhaal uit en aan het einde rond je af.

Dat hoeft niet ingewikkeld te worden. Een eenvoudige opbouw werkt vaak prima:

• Begin met de vraag, het probleem of het onderwerp.
• Vertel wat de kijker in de video kan verwachten.
• Werk jouw belangrijkste punten logisch uit.
• Gebruik voorbeelden wanneer die iets verduidelijken.
• Vat aan het einde de kern kort samen.

Zo'n structuur geeft houvast zonder dat jouw vlog klinkt alsof je een tekst opleest.

Een draaiboek helpt, maar schrijf niet ieder woord uit

Vooral bij langere of zakelijke vlogs kan een eenvoudig draaiboek handig zijn. Daarin kun je vastleggen wat het onderwerp is, waar je filmt, wie er in beeld komt en welke onderdelen je wilt bespreken. Ook kun je vooraf nadenken over de lengte, het taalgebruik en eventuele beelden die je naast het spreken nodig hebt.

Je kunt bijvoorbeeld vooraf deze vragen beantwoorden:

• Wat is het onderwerp van de vlog?
• Voor wie maak ik de video?
• Wat is de belangrijkste boodschap?
• Waar vindt de opname plaats?
• Welke beelden of materialen heb ik nodig?
• Hoe bouw ik het verhaal op?
• Hoe lang wil ik dat de vlog ongeveer wordt?
• Welke voorbeelden wil ik gebruiken?
• Wat moet de kijker na afloop onthouden?

Dat betekent niet dat je vervolgens ieder woord moet uitschrijven. Een volledig uitgeschreven tekst kan juist voorlezen uitlokken. Kernwoorden en een duidelijke volgorde geven meestal meer vrijheid.

Een zakelijke vlog hoeft niet perfect te zijn

Wanneer een vlog namens een organisatie wordt gemaakt, is kwaliteit natuurlijk belangrijk. Slecht geluid, een rommelig verhaal of een onrustig beeld kan afleiden. Maar professioneel betekent niet hetzelfde als perfect of gelikt.

Een video waarin iemand helder en geloofwaardig vertelt, kan sterker zijn dan een technisch perfecte productie waarin ieder spontaan element is weggepoetst. Kijkers willen meestal vooral begrijpen wie er spreekt en wat die persoon te vertellen heeft.

Ook hier geldt dus: de vorm moet het verhaal ondersteunen. De techniek is belangrijk, maar mag nooit belangrijker worden dan de inhoud.

Jouw eerste vlog hoeft niet jouw beste vlog te zijn

De gedachte dat jouw eerste vlog meteen moet ogen alsof je dit al jarenlang doet, legt onnodig veel druk op de opname. Natuurlijk mag je voorbereiden en kwaliteit nastreven. Maar spreken voor een camera is ook iets waar je handigheid in ontwikkelt.

Je ontdekt gaandeweg welk tempo bij je past, hoe je naar de camera kijkt, hoeveel voorbereiding je nodig hebt en wanneer jouw presentatie natuurlijk klinkt. Dat leer je niet alleen door erover na te denken. Je merkt het vooral wanneer je jezelf terugziet en kritisch kijkt naar wat wel en niet werkt.

Maak dus onderscheid tussen slordigheid en ontwikkeling. Je hoeft geen rommel online te zetten, maar je hoeft ook niet te wachten totdat alles perfect is.

Veelgestelde vragen over vloggen

Vloggen lijkt eenvoudig omdat de techniek zo toegankelijk is geworden. Toch komen inhoud, presentatie en voorbereiding allemaal samen. Hieronder vijf aanvullende vragen.

Moet je spontaan kunnen praten om te vloggen?

Nee. Een duidelijke voorbereiding is vaak juist prettig. Je hoeft jouw tekst niet woord voor woord uit het hoofd te leren, maar het helpt wel wanneer je weet welke punten je wilt bespreken en in welke volgorde.

Moet je altijd in de camera kijken?

Nee. Constant strak in de lens kijken kan onnatuurlijk worden. Wel helpt het om regelmatig rechtstreeks naar de camera te kijken, zeker wanneer je de kijker persoonlijk aanspreekt.

Hoe lang moet een vlog zijn?

Daar bestaat geen vaste lengte voor. De juiste lengte hangt af van het onderwerp, het platform en jouw publiek. Belangrijker is dat je niet langer doorgaat dan nodig is om jouw verhaal goed te vertellen.

Waarom klink ik anders op video dan in een normaal gesprek?

Voor een camera word je vaak bewuster van jezelf. Daardoor kun je sneller gaan praten, stijver worden of juist overdreven enthousiast klinken. Wanneer je vaker opneemt, wordt die situatie meestal vertrouwder en ontdek je welke manier van spreken het beste bij jou past.

Heb je dure apparatuur nodig om een goede vlog te maken?

Nee. Goede apparatuur kan beeld en geluid verbeteren, maar een duidelijk verhaal en verstaanbare audio zijn belangrijker dan een dure camera. Een technisch prachtige video zonder inhoud blijft een technisch prachtige video zonder inhoud.