home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / openhartig / goedgelovig

Goedgelovig: neem je te snel aan wat anderen zeggen?

Ben jij goedgelovig? Dan neem je snel aan wat een ander jou vertelt. Je veronderstelt dat het klopt wat de ander beweert en zonder dat nader te onderzoeken neem je het voor waar aan. Goedgelovigheid kan de valkuil zijn van openhartig en open zijn. Je staat open voor andere mensen, vertrouwt hen gemakkelijk en gaat niet meteen uit van verkeerde bedoelingen. Dat is mooi, maar wanneer je daarin doorschiet kun je daar ook last van krijgen. In dit artikel leg ik uit wat goedgelovigheid is, waarom het je kwetsbaar kan maken en wat je eraan kunt doen.

Wat is het verschil tussen goed van vertrouwen en goedgelovig?

Goed van vertrouwen zijn is een kwaliteit. Je gaat niet bij voorbaat uit van het slechte van de mens, bent niet voortdurend achterdochtig en geeft mensen een kans. Goedgelovigheid ontstaat wanneer dat vertrouwen zo ver gaat dat jouw kritische vermogen onvoldoende wordt gebruikt. Je neemt iets voor waar aan omdat iemand het zegt en niet omdat je hebt onderzocht of het werkelijk klopt.

Dat onderscheid vind ik belangrijk. Anders zouden we van vertrouwen iets negatiefs maken en dat is het niet. Je kunt mensen vertrouwen en tegelijkertijd vragen stellen. Je kunt iemand het voordeel van de twijfel geven en toch eerst een overeenkomst lezen voordat je jouw handtekening zet. Vertrouwen en opletten kunnen uitstekend naast elkaar bestaan.

Welke kwaliteit ligt onder goedgelovigheid?

Jouw kwaliteit is dat je openstaat voor andere mensen. Dat maakt jou mooi en kwetsbaar. Je zou ook kunnen zeggen: 'Je bent goed van vertrouwen.' Dus niet wantrouwig en achterdochtig. Je gaat niet uit van het slechte van de mens, je gelooft in zijn of haar goede bedoelingen. Goedgelovig zijn is dus een valkuil.

Juist omdat openheid bij jou past, kan het onnatuurlijk voelen om iemand kritisch te bevragen. Misschien denk je dat je daarmee laat merken dat je die persoon niet vertrouwt. Maar dat hoeft helemaal niet. Zeker wanneer afspraken belangrijke gevolgen hebben, is het normaal dat je wilt weten wat je precies toezegt, waarvoor je tekent en welke belangen er spelen.

Waarom maakt goedgelovigheid je kwetsbaar?

Omdat niet iedereen even zorgvuldig omgaat met het vertrouwen dat jij geeft. Wanneer jij weinig controleert, gemakkelijk instemt of snel gelooft wat iemand vertelt, kan een ander daar gebruik van maken. Je bent dan niet kwetsbaar omdat vertrouwen verkeerd is, maar omdat je onvoldoende bewaakt wat je met dat vertrouwen weggeeft. Dat kan gaan over geld, afspraken, werkzaamheden, persoonlijke informatie of simpelweg de ruimte die iemand in jouw leven krijgt.

Daarom raakt goedgelovigheid ook aan jouw grenzen aangeven en bewaken. Iemand kan eerst een klein beroep op jouw vertrouwen doen en daarna steeds wat verder gaan. Wanneer je weinig doorvraagt of moeilijk beseft dat een ander ook een eigen belang kan hebben, merk je soms pas achteraf hoeveel ruimte je hebt weggegeven.

Hoe werd Angela in haar goedgelovigheid beentje gehaakt?

Ik denk opeens aan Angela. Haar werkgever deed haar een zogenaamd aantrekkelijk aanbod voor interne functieverandering. Voorzichtig werd afgetast hoe zij daarin stond. Ze had vertrouwen in haar leidinggevende. Voordat een en ander in gang gezet werd, moest ze wel even tekenen. En Angela ondertekende een document dat ze niet helemaal goed gelezen had en waarvan ze de consequenties niet overzag.

Later merkte ze dat ze getekend had voor de zinsnede 'dat zij zelf ook afzag van haar huidige functie omdat het minder bij haar paste'. De werkgever gebruikte dat tegen haar en wilde haar ontslaan. En zo werd Angela in haar goedgelovigheid beentje gehaakt.

Het verhaal van Angela laat precies zien waar de valkuil zit. Zij vertrouwde haar leidinggevende en vanuit dat vertrouwen leek tekenen misschien niet zo spannend. Maar een handtekening heeft haar eigen betekenis, ongeacht hoeveel vertrouwen je in iemand hebt. Even lezen, vragen stellen en de consequenties onderzoeken was geen teken van wantrouwen geweest. Het was gewoon verstandig.

Wat is jouw leerdoel als je goedgelovig bent?

Jouw leerdoel is om kritisch en onderzoekend te blijven, alert te zijn en waakzaam te worden waar dat nodig is. Niet iedereen komt bij jou met goede bedoelingen. Alert zijn betekent dat je checkt of het verhaal klopt dat de ander vertelt. Soms betekent het dat je doorvraagt, tegenvragen stelt of tegengas geeft. Het leerdoel is om niet klakkeloos aan te nemen wat de ander zegt of alles voor zoete koek te slikken.

Kritisch zijn betekent daarbij niet dat je voortaan overal iets achter moet zoeken. Je hoeft niet van goedgelovig naar argwanend door te slaan. Het gaat erom dat je jouw gezonde verstand erbij houdt, zeker wanneer een beslissing gevolgen heeft die je niet gemakkelijk kunt terugdraaien.

Hoe blijf je vertrouwen zonder alles voor zoete koek te slikken?

Door vertrouwen niet te verwarren met controleloos geloven. Vraag door wanneer je iets niet begrijpt. Lees wat je ondertekent. Laat een belangrijke afspraak desnoods even liggen voordat je ermee instemt en vraag jezelf af welk belang de ander bij het voorstel heeft. Dat hoeft helemaal geen beschuldiging te zijn. Het is gewoon goed voor jezelf zorgen.

Je kunt jezelf ook een simpele vraag stellen: wat weet ik zeker en wat neem ik alleen maar aan omdat iemand het mij vertelt? Dat verschil kan enorm helpen. Je hoeft niet ieder verhaal te wantrouwen, maar je mag wel checken of de feiten kloppen voordat je beslissingen neemt. Zo houd je jouw vertrouwen en openheid overeind zonder dat iedereen met een mooi verhaal bij jou naar binnen kan wandelen.

Waarom passen achterdocht en wantrouwen niet bij je?

Jouw allergie is wanneer mensen overkritisch zijn, achterdochtig, wantrouwend, gereserveerd of gesloten. Dat past niet bij je! Juist daarom is het verleidelijk om alles wat naar voorzichtigheid of kritische vragen ruikt af te wijzen. Je wilt niet zo worden als mensen die overal iets achter zoeken.

Maar tussen goedgelovigheid en achterdocht zit behoorlijk veel ruimte. Je hoeft niet te kiezen tussen iedereen zomaar geloven en niemand meer vertrouwen. Het leerpunt zit ergens in het midden: open blijven staan voor mensen en ondertussen voldoende kritisch blijven om jezelf niet voor de gek te laten houden.

Ontwikkeldoelen bij goedgelovigheid

• Leren controleren of belangrijke informatie en toezeggingen werkelijk kloppen voordat je ermee instemt.
• Jouw openheid en vertrouwen behouden terwijl je kritischer kijkt naar belangen, afspraken en mogelijke consequenties.
• Grenzen en waakzaamheid ontwikkelen zodat anderen niet gemakkelijk misbruik kunnen maken van jouw vertrouwen.

Veelgestelde vragen over goedgelovigheid

Goedgelovigheid heeft veel met vertrouwen te maken, maar vertrouwen en goedgelovigheid zijn niet hetzelfde. Vooral de mate waarin je controleert, doorvraagt en rekening houdt met andere belangen maakt het verschil.

Wat betekent goedgelovig zijn?

Goedgelovig zijn betekent dat je gemakkelijk voor waar aanneemt wat anderen jou vertellen. Je hebt veel vertrouwen in andere mensen maar controleert soms te weinig of hun verhaal daadwerkelijk klopt.

Is goed van vertrouwen zijn hetzelfde als goedgelovig zijn?

Nee. Goed van vertrouwen zijn kan juist een mooie kwaliteit zijn. Goedgelovigheid ontstaat wanneer jouw vertrouwen doorschiet en je te weinig kritisch kijkt naar informatie, motieven of consequenties.

Wat is het verschil tussen goedgelovig en naïef?

Goedgelovigheid gaat vooral over gemakkelijk geloven wat een ander zegt. Naïviteit is breder en kan ook betekenen dat je risico's, gevaren of mogelijke gevolgen onvoldoende ziet. De twee kunnen natuurlijk wel tegelijk voorkomen.

Waarom kunnen mensen misbruik maken van goedgelovigheid?

Omdat iemand die weinig controleert of snel vertrouwt gemakkelijker te overtuigen kan zijn. Een ander kan informatie mooier voorstellen, iets achterhouden of jouw vertrouwen gebruiken om jou ergens mee te laten instemmen.

Hoe word ik minder goedgelovig zonder wantrouwend te worden?

Blijf mensen vertrouwen maar leer belangrijke zaken te controleren. Stel vragen, lees afspraken zorgvuldig en denk na over de consequenties voordat je instemt. Kritisch zijn hoeft helemaal niet hetzelfde te zijn als wantrouwen.