home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / gezagsgetrouw / slaafs

Slaafs gedrag: is dat een valkuil of allergie?

Slaafs wordt vaak geduid als een valkuil. En ik begrijp wat daarmee wordt bedoeld. Het is een vorm van deemoedigheid of dienstwilligheid die ongezond is. Wanneer gezagsgetrouw en gehoorzaam zijn bij jou past, kan die kwaliteit zover doorschieten dat jouw eigen plek, mening en regie verdwijnen. Maar slaafsheid kan ook jouw allergie zijn. In dit artikel ga ik verder in op het begrip slaafs en ook wat de kwaliteiten zijn die daarbij horen.

Wat betekent slaafs gedrag?

Wanneer je slaafs bent, dan:

• Stel je je zo deemoedig en gedwee op dat je jouw plek finaal kwijt bent geraakt.
• Ben je in mijn ogen niet nederig maar zelfs kruiperig.
• Gooi je jouw eigen normen en waarden te grabbel.
• Adoreer je anderen en zet je die op een voetstuk waar niemand thuishoort.
• Stel je je zo ondergeschikt op dat je geen plek meer hebt.
• Dweep je met anderen, bijvoorbeeld de leiding, maar is jouw eigen inbreng helemaal weg.

Het gaat dus verder dan iemand respecteren, behulpzaam zijn of bereid zijn om je ergens naar te voegen. Bij slaafs gedrag raak jij zelf steeds verder uit beeld. De ander krijgt een plek die veel te groot wordt en jouw eigen plek wordt steeds kleiner.

Wat is het verschil tussen gezagsgetrouw en slaafs zijn?

Gezagsgetrouw zijn betekent niet dat jij jezelf hoeft uit te wissen. Je kunt respect hebben voor leiding, regels, afspraken of een bepaalde orde en ondertussen gewoon jouw eigen normen, waarden en oordeel behouden. Je kunt gehoorzaam zijn zonder jouw eigen plek kwijt te raken.

Slaafs wordt het wanneer die verhouding uit balans raakt. De ander komt op een voetstuk en jij steeds verder eronder. Je eigen inbreng verdwijnt, je stelt je ondergeschikt op en misschien ga je zelfs jouw eigen overtuigingen aanpassen omdat je vooral wilt volgen, behagen of gehoorzamen.

Daar zit ook een verschil met kritiekloos of klakkeloos gedrag. Bij kritiekloos gedrag neem je te gemakkelijk over wat een ander zegt of vindt. Bij slaafsheid gaat het nog sterker over jouw positie ten opzichte van die ander. Je geeft de ander zoveel plaats dat je zelf bijna van het toneel verdwijnt.

Hoe kan slaafsheid zich ook buiten relaties uiten?

Slaafs kan ik ook nog verdiept uitleggen. Ik vind dat we ook slaafs zijn:

• Als wij geen tv hebben maar wanneer de tv ons heeft.
• Als wij geen social media hebben maar wanneer je in de ban bent van social media.
• Als we verslaafd zijn aan grillen, genotzucht, vertier en vermaak en alleen maar kunnen consumeren.

Zo, dat heb ik dan ook weer gezegd. Dat is mijn persoonlijke opvatting. Slaafsheid en verslaving definieer ik ook wel als volgt: 'Slaafsheid is je vertrouwen, tijd en aandacht aan iets geven waarbij je jezelf en de eigen regie verliest.' En dat kan inderdaad iets zijn, maar het kan ook iemand zijn. Het uit zich dan in van alles.

• Bewondering wordt dweperigheid en aanbidden.
• Genieten wordt consumeren.
• Liefhebben wordt slijmen, je ondergeschikt opstellen en je afhankelijk maken van anderen.

Dit gebeurt op de werkvloer, in vriendenrelaties en in partnerrelaties. De vorm kan verschillen, maar het patroon is hetzelfde: jij levert steeds meer tijd, aandacht, vertrouwen of regie in en merkt nauwelijks meer dat je zelf naar de achtergrond verdwijnt.

Wanneer geef je jouw eigen regie uit handen?

Dat gebeurt wanneer iets of iemand zoveel invloed krijgt dat jij niet meer werkelijk vanuit jezelf kiest. Je bewondert iemand niet alleen meer, je gaat dwepen. Je luistert niet alleen naar een leidinggevende, maar maakt diens oordeel belangrijker dan jouw eigen normen en waarden. Je gebruikt iets niet meer omdat het jou dient, maar merkt dat jijzelf steeds meer in dienst staat van datgene wat jouw aandacht opeist.

Eigen regie betekent voor mij dat jij nog steeds kunt kiezen. Dat je ja kunt zeggen maar ook nee. Dat je iemand kunt bewonderen zonder hem of haar tot maatstaf voor jouw hele leven te maken. Dat je kunt genieten zonder dat consumeren jouw leven gaat bepalen.

Daarom zit voor mij de kern van slaafsheid niet alleen in gehoorzamen. Het zit in het verlies van jouw eigen positie. Wie of wat bestuurt eigenlijk? Gebruik jij iets of gebruikt het jou? Kies jij nog of ben je vooral bezig je aan te passen aan wat een ander van jou verlangt?

Welke kwaliteiten kunnen doorschieten in slaafsheid?

Slaafsheid is een valkuil. Daar ligt een kernkwaliteit aan ten grondslag. Denk maar aan kwaliteiten als:

• Meegaand en volgzaam zijn.
• Gezagsgetrouw en gehoorzaam zijn.
• Volgzaam zijn.

Dat zijn op zichzelf prima kwaliteiten. Je hoeft niet voortdurend jouw hakken in het zand te zetten of overal tegenin te gaan. Je kunt rekening houden met anderen, accepteren dat iemand vanuit zijn functie leidinggeeft en bereid zijn om mee te bewegen.

Wanneer is slaafsheid juist jouw allergie?

Maar let op: slaafsheid kan ook een allergie zijn. En dan is jouw kwaliteit juist autonoom zijn. Dat is dus een heel andere situatie en het onderscheid is belangrijk.

Wanneer autonomie sterk bij jou past, kun je je misschien enorm ergeren aan iemand die naar jouw gevoel overal achteraan loopt, voortdurend naar de leiding kijkt of nauwelijks een eigen mening laat horen. Je denkt misschien: zeg zelf eens wat, bepaal zelf eens iets, kom eens voor jouw eigen standpunt uit.

Dan moet je oppassen dat jouw afkeer van slaafsheid er niet voor zorgt dat jij alle vormen van gehoorzaamheid, volgen of afstemmen afwijst. Niet iedereen die luistert naar gezag is slaafs en niet iedereen die meegaat met een ander heeft zijn eigen regie opgegeven.

Wat is het leerdoel bij slaafsheid?

Jouw leerdoel is dus: autonoom zijn en autonomie. Tenminste, wanneer je je herkent in de valkuil van slaafsheid. Je zou ook kunnen zeggen: het leerdoel is zelfregie. Dat betekent dat je opnieuw jouw eigen plek inneemt, zelf onderzoekt wat je belangrijk vindt en jouw eigen normen, waarden en mening niet zomaar weggeeft.

Wanneer slaafsheid in jouw allergie zit, is jouw leerdoel meegaand, gehoorzaam en volgzaam. Wel je eigen weg gaan, maar de context begrijpen waarin je je eigen weg gaat. Autonomie betekent niet dat je niemand meer nodig hebt of dat jij altijd jouw eigen zin moet doen.

Welke belemmeringen kunnen slaafs gedrag versterken?

Nu heel wat anders. Misschien herken je je wel in de beschrijving van slaafsheid maar heeft het niet alles te maken met die kernkwaliteit en valkuil. Het kan ook onderweg ontstaan zijn in jouw leven. Hoe dan?

• Door opvoeding: dominante ouders.
• Doordat je vroeger op school gepest werd en onzichtbaarheid de enige methode was om veilig thuis te komen.
• Doordat je nare dingen meemaakte in jouw leven.
• Doordat je geen eigen mening mocht hebben en jouw gevoel en zienswijze de kop ingedrukt werden.
• Vul jouw levensverhaal maar in.

Dan kan gedrag dat aan de buitenkant slaafs lijkt een geschiedenis hebben. Misschien heb je geleerd dat aanpassen veiliger was dan opvallen. Misschien leverde gehoorzamen minder gedoe op dan een eigen mening geven. Misschien was jouw eigen plek innemen lange tijd helemaal niet zo vanzelfsprekend.

Dat verandert niets aan het belang van zelfregie, maar het kan wel verklaren waarom het niet zo eenvoudig is om van de ene op de andere dag te zeggen: vanaf vandaag sta ik gewoon voor mezelf.

Hoe word je autonomer zonder overal tegenin te gaan?

Door jouw eigen plek weer in te nemen zonder meteen naar de andere kant door te schieten. Zelfregie betekent niet dat je voortaan dwars moet worden. Je hoeft niet ieder advies af te wijzen, iedere leidinggevende te wantrouwen of iedere afspraak ter discussie te stellen.

Begin bij jezelf. Wat vind jij? Wat wil jij? Waar liggen jouw normen en waarden? Wat voelt voor jou goed en wat niet? Welke keuze maak jij wanneer je niet eerst kijkt naar wat iemand anders van jou verwacht?

Vervolgens kun je nog steeds afstemmen. Je kunt naar iemand luisteren en daarna zelf besluiten dat diegene een goed punt heeft. Je kunt een opdracht uitvoeren omdat die past binnen jouw rol. Je kunt meegaan met een ander omdat je daar zelf voor kiest. Dat is iets heel anders dan jezelf ondergeschikt maken.

Zelfregie zit dus niet in voortdurend nee zeggen. Het zit in de wetenschap dat jouw ja ook werkelijk van jou is. Dat je niet kruipt, dweep of jezelf weggooit om maar bij iemand in de gunst te blijven. Je blijft in relatie met anderen maar je verdwijnt zelf niet uit beeld.

Ontwikkeldoelen wanneer slaafsheid jouw valkuil is

• Jouw eigen normen, waarden en mening leren behouden wanneer je je naar anderen voegt of gezag accepteert.
• Meer zelfregie ontwikkelen zodat jij zelf blijft kiezen waar jij jouw tijd, aandacht en vertrouwen aan geeft.
• Jouw eigen plek leren innemen zonder automatisch naar de andere kant door te schieten in verzet of tegenwerking.

Veelgestelde vragen over slaafs gedrag

Slaafsheid gaat niet simpelweg over gehoorzaam zijn. Het gaat vooral over de mate waarin jouw eigen plek, oordeel en regie verdwijnen. Bovendien kan slaafsheid voor de een een valkuil zijn en voor de ander juist een sterke allergie.

Wat betekent slaafs gedrag?

Slaafs gedrag betekent dat je je zo gedwee, ondergeschikt of dienstwillig opstelt dat jouw eigen plek steeds verder verdwijnt. Je kunt anderen op een voetstuk zetten en jouw eigen normen, waarden of inbreng steeds minder belangrijk maken.

Is gehoorzaam zijn hetzelfde als slaafs zijn?

Nee. Je kunt gehoorzaam of gezagsgetrouw zijn en ondertussen jouw eigen oordeel, normen en waarden behouden. Slaafs wordt het wanneer jij jezelf steeds verder ondergeschikt maakt en jouw eigen regie verliest.

Kan slaafsheid ook jouw allergie zijn?

Ja. Wanneer autonomie sterk bij jou past, kun je je juist enorm ergeren aan mensen die naar jouw gevoel geen eigen positie innemen, voortdurend volgen of te sterk op gezag leunen.

Waarom kan slaafs gedrag onderweg in je leven ontstaan?

Omdat je misschien hebt geleerd dat aanpassen, onzichtbaar blijven of gehoorzamen veiliger was. Dominante opvoeding, pesten of ervaringen waarbij jouw mening en gevoel weinig ruimte kregen, kunnen daarbij een rol spelen.

Wat is het belangrijkste leerdoel bij slaafsheid?

Zelfregie. Leer jouw eigen plek weer innemen, jouw eigen normen en waarden behouden en zelf kiezen wat jij met jouw tijd, vertrouwen en aandacht doet, zonder dat je daarom overal tegenin hoeft te gaan.