home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / talent hoogbegaafd

Welke talenten hebben hoogbegaafden?

Talent en hoogbegaafdheid hebben veel met elkaar te maken. Vaak denken mensen dat het talent van een hoogbegaafde vooral in intelligentie of een hoog IQ zit. Dat klopt ook wel, maar hoogbegaafd zijn is meer dan IQ en intelligentie. Het gaat ook over de manier waarop je denkt, verbanden legt, ideeën ontwikkelt, kennis verzamelt en ingewikkelde vraagstukken ontrafelt.

In dit artikel ga ik in op talenten die specifiek bij hoogbegaafdheid kunnen horen. Deze pagina hoort bij het hoofdonderwerp kenmerken van hoogbegaafdheid. Daar lees je meer over eigenschappen en kenmerken die vaak voorkomen bij hoogbegaafde mensen. Op deze pagina staat één vraag centraal: welke talenten kunnen bij hoogbegaafdheid horen en wat betekenen die talenten voor jouw dagelijks leven en werk?

Hoogbegaafd talent kan zichtbaar worden in intuïtief denken, ideeën ontwikkelen, kennis verzamelen, onderzoeken, vernieuwen en ingewikkelde vraagstukken doorgronden. Niet iedere hoogbegaafde beschikt over dezelfde talenten. Voor mij ontstaat talent in de combinatie van kunnen, willen en zijn.

Wanneer ben je hoogbegaafd?

In een ander artikel ga ik in op de vraag: wanneer ben je hoogbegaafd? Dat gaat altijd over de combinatie tussen motivatie, creatief denkvermogen en een hoog IQ. De talenten die ik in dit artikel beschrijf, kunnen dus ook toegedicht worden aan mensen die niet hoogbegaafd zijn. Echter in dit artikel ga ik met name in op de vraag wat het betekent dat mensen met een hoog IQ en creatief denkvermogen over deze talenten beschikken.

Wat versta ik onder talent?

Voordat ik de afzonderlijke talenten beschrijf, wil ik eerst duidelijk maken wat ik onder talent versta. Talent is voor mij niet hetzelfde als iets heel goed kunnen of ergens in uitblinken. Je kunt iets uitstekend uitvoeren terwijl het niet werkelijk bij jouw talent past. Misschien heb je de kennis en vaardigheid, maar ontbreekt de affiniteit. Of je kunt het werk prima aan, terwijl het niet aansluit bij wie je bent.

Ik zie talent als een combinatie van kunnen, willen en zijn. Het gaat over wat je kunt, wat je wilt en wie je bent. Deze drie onderdelen horen bij elkaar en bepalen samen waar jouw talent ligt.

Wil je deze visie verder uitgediept lezen? Op de pagina wat is talent? leg ik uit waarom talent meer omvat dan aanleg, intelligentie of een aangeleerde vaardigheid.

Bij hoogbegaafdheid is dit onderscheid extra belangrijk. Een hoog IQ zegt iets over jouw verstandelijke mogelijkheden, maar nog niet automatisch over jouw volledige talent. Pas wanneer kunnen, willen en zijn bij elkaar komen, ontstaat er iets wat werkelijk bij jou past en waar je van binnen door wordt aangedreven.

Wat is intuïtief denken bij hoogbegaafdheid?

Los van intelligentie en het feit dat je een denker bent, kun je ook nog geduid worden als een intuïtieve denker. Wat is een intuïtieve denker nu precies? Het wordt ook wel aangeduid als onderbuikgevoel of buikdenker. Je denkt niet alleen maar je voelt ook:

Dat bepaalde situaties in orde of juist niet in orde zijn
Dat wat je verteld wordt klopt of juist niet klopt
Dat de logica wel klopt en er toch iets unheimisch in lucht hangt waar je niet het juiste gevoel bij hebt

Weten is voor jou meer dan het verstandelijk beredeneren van feiten en logica. Er is ook sprake van een intuïtief weten.

Dat intuïtieve weten staat niet tegenover logisch denken. Juist bij hoogbegaafde mensen kunnen analyse en intuïtie naast elkaar bestaan. Je neemt razendsnel veel kleine signalen waar, legt verbanden en komt soms tot een conclusie voordat je precies kunt uitleggen welke tussenstappen je hebt gezet.

Voor jouw omgeving kan dat lastig te volgen zijn. Jij zegt misschien: ‘Er klopt hier iets niet’, terwijl de ander eerst alle cijfers, argumenten en bewijzen wil zien. De uitdaging is dan niet om jouw intuïtie weg te drukken, maar om achteraf te onderzoeken waarop jouw waarneming gebaseerd is. Zo geef je woorden aan iets wat je aanvankelijk vooral aanvoelde.

Hoe merk je intuïtief dat iets niet klopt?

Joram heeft een eigen bedrijf en draait jaarlijks een omzet van 75 miljoen euro. Onlangs vertelde hij het volgende: ‘we hebben goede cijfers, er wordt genoeg verkocht, de winst is goed. Toch voelde ik intuïtief dat er veel meer in zat dan eruit kwam’. Joram ging in gesprek met de commercieel directeur en samen namen ze de salesafdeling eens grondig door. Conclusie: de omzet die gehaald werd, werd zonder al te veel inspanning gehaald. Joram en de commercieel directeur startten een traject voor de salesafdeling om de intrinsieke motivatie te versterken bij de verkopers. Gevolg: de resultaten waren verbluffend.

Wat Joram laat zien, is dat een talent niet altijd begint met een uitgewerkt rapport of een sluitende redenering. Soms begint het met een signaal van binnen. Daarna volgt het onderzoek. Juist die combinatie van aanvoelen, analyseren en doorvragen maakt het talent waardevol.

Waarom hebben veel hoogbegaafden zoveel ideeën?

Als er nu één ding is wat jou typeert dan is dat het feit dat je barst van ideeën. Oftewel: je hebt meer ideeën dan tijd. De voortdurende stroom van ideeën houdt bij jou maar niet op. Je mag ze graag delen met ontwikkelingsgelijken en je mag graag brainstormen met mensen die jou kunnen volgen. Soms word je onrustig van jouw eigen ideeën omdat het maar niet ophoudt. Je bent een ideeëngenerator. Let goed op jezelf dat je weet waar de grens ligt. Ook jouw hoofd heeft rust nodig.

Jouw ideeënrijkdom wordt een talent wanneer je niet alleen mogelijkheden ziet, maar ook kunt onderscheiden welk idee werkelijk waarde heeft. Anders ontstaat er een magazijn vol plannen zonder uitgang. Dan wordt jouw kracht ook jouw valkuil.

Het helpt wanneer je mensen om je heen hebt die jouw denksnelheid kunnen volgen, maar die je ook helpen kiezen. Niet ieder idee hoeft uitgevoerd te worden. Sommige ideeën zijn bedoeld om verder te denken, andere om te bewaren en een enkel idee vraagt om actie.

Waarom zijn veel hoogbegaafden kennisgierig?

Een derde talent omschrijf ik voor het gemak maar even als kennisgierig. Dat is een verkeerd woord hoor, maar dat wist je ook wel toch? Maar het heeft te maken met nieuwsgierig en leergierig. Je bent nieuwsgierig en leergierig en voortdurend verzamel je kennis en ideeën. Je zuigt informatie, kennis, documentatie op en je mag graag met mensen omgaan die iets toevoegen aan jouw kennisbibliotheek.

Die behoefte aan kennis kan een belangrijke voedingsbron zijn voor jouw talent. Je wilt niet alleen feiten kennen, maar ook begrijpen hoe iets in elkaar zit.

Op de pagina over intellectuele nieuwsgierigheid bij hoogbegaafdheid ga ik daar uitgebreider op in.

Waarom hebben veel hoogbegaafden een onderzoekende houding?

Veel hoogbegaafde mensen nemen een vraag niet zomaar voor kennisgeving aan. Je wilt weten waar een uitspraak op gebaseerd is. Je vraagt door, toetst aannames en zoekt naar wat nog niet zichtbaar is.

Dat onderzoekende vermogen kan een belangrijk onderdeel van jouw talent zijn. Je neemt niet snel genoegen met een oppervlakkig antwoord en wilt begrijpen wat er werkelijk speelt.

Op de pagina over een onderzoekende houding bij hoogbegaafdheid werk ik dit kenmerk verder uit.

Welke gevolgen hebben talenten van hoogbegaafden voor het werk?

Jouw talent heeft gevolgen voor jouw werk. Ik heb tal van testen over loopbaanwaarden of drijfveren. Maar een voorbeeld van een bijzondere drijfveer is jouw talent. En het voorziet in een veel diepere behoefte. Wanneer je jouw talent inzet, krijg je waardering, word je gezien en gehoord, word je serieus genomen. Tenzij……….. tenzij je in een omgeving zit waar je jouw talent onvoldoende kwijt kunt. Ik vergelijk het wel eens met een boom (dat ben jij!) en de omgeving waar de boom geplant wordt (bijvoorbeeld de werkomgeving). Wanneer er op het kaartje van de boom halfschaduw staat, moet deze boom niet in de volle zon gezet worden. Dat geldt voor jou net zo.

Een ondernemer (ZZP-er) schreef mij pas: ‘wat ik in mijn werk mis is de ruimte om de diepte in te gaan. Daar verlang ik heel erg naar maar ik blijf aan de oppervlakte zitten. Dus om die diepte in te gaan heb ik ruimte nodig´.

Conclusie: deze ondernemer kan zijn talenten nog onvoldoende kwijt in zijn eigen bedrijf. Hoe dat komt? Nog niet de juiste klanten of onvoldoende passende opdrachten en daardoor bezig met reproductieve vaardigheden.

Welke werkomgeving helpt jouw talent tot bloei te komen?

Een passende werkomgeving vraagt meer dan een moeilijke functie of een hoog opleidingsniveau. Je kunt een functie verstandelijk gemakkelijk aan en toch langzaam leeglopen omdat de omgeving niet bij je past.

Misschien heb je ruimte nodig om zelfstandig te denken. Misschien wil je ingewikkelde vraagstukken oplossen, verbeteringen doorvoeren of nieuwe mogelijkheden onderzoeken. Misschien heb je collega’s nodig met wie je werkelijk de diepte in kunt gaan. Alleen een goede functieomschrijving is dan niet genoeg.

Ik kijk daarom niet alleen naar wat jij kunt. Ik kijk ook naar wat jij wilt en wie jij bent. Soms KUN je een functie uitstekend uitvoeren, terwijl de cultuur, de aansturing of de oppervlakkigheid van het werk niet bij jou past.

Een omgeving waarin talent kan groeien, biedt meestal een combinatie van ruimte en richting. Alleen vrijheid is niet genoeg. Zonder begrenzing kunnen jouw ideeën alle kanten op gaan. Alleen structuur is evenmin genoeg. Wanneer iedere stap al is voorgeschreven, verdwijnt de ruimte om te onderzoeken en te vernieuwen.

Waarom blijven talenten van hoogbegaafden soms verborgen?

Hoogbegaafd talent is niet altijd zichtbaar in cijfers, diploma’s, prestaties of een indrukwekkende loopbaan. Soms gebeurt juist het tegenovergestelde. Iemand past zich aan, houdt zich stil, werkt onder het eigen niveau of kiest voor veiligheid omdat eerdere ideeën niet begrepen werden.

Misschien heb jij geleerd dat je te veel vragen stelde. Misschien werd jouw behoefte aan diepgang als lastig ervaren. Misschien werd jouw snelheid niet gezien als talent, maar als ongeduld. Dan kan het gebeuren dat je jouw eigen kracht kleiner maakt om aansluiting te houden.

Ook een gebrek aan uitdaging kan talent verhullen. Wanneer iets je jarenlang gemakkelijk afgaat, hoef je nauwelijks te oefenen in volhouden, omgaan met fouten of stap voor stap leren. Zodra je later wel weerstand ontmoet, kun je ten onrechte denken dat je geen talent hebt.

Talent wordt dus niet alleen bepaald door wat jij in huis hebt. De omgeving, voeding, ruimte en uitdaging spelen eveneens een rol. Net als een boom niet op iedere plek even goed groeit, komt jouw talent niet in iedere omgeving op dezelfde manier tot bloei.

Waarom zoeken veel hoogbegaafden steeds iets nieuws?

Nieuwe dingen, innovatie, nieuwe ontwikkelingen, nieuwe snufjes: het triggert jou enorm. Dat is een talent. Want jouw talent is dat je in staat bent om organisaties te helpen om gebaande wegen te verlaten en nieuwe wegen in te slaan. Je hebt daar de moed voor en ook het verstandelijk vermogen om de juiste weg in te slaan. Dit talent wordt wel de nieuwfreak genoemd. De keerzijde is er ook: zodra je het beheerst, is de uitdaging voor jou verdwenen. Let dus goed op jouw eigen houdbaarheidsdatum.

Vernieuwen is meer dan snel verveeld raken. Het gaat om het vermogen om te zien wat anders, beter of slimmer kan. Je kijkt niet alleen naar hoe het nu gaat, maar ook naar wat mogelijk zou zijn.

De valkuil ontstaat wanneer je vooral energie krijgt van het begin. Zodra het idee moet worden uitgewerkt, ingevoerd en geborgd, kan jouw aandacht alweer naar iets nieuws gaan. Dan heb je mensen nodig die niet jouw creativiteit afremmen, maar die wel helpen om vernieuwing om te zetten in resultaat.

Waarom willen veel hoogbegaafden alles ontrafelen?

Je mag graag alles ontrafelen. Dat is weer een ander talent wat ook wel het talent van de ontrafelaar genoemd wordt. Je mag graag uitzoeken, opzoeken, navlooien, uitvissen of uitvogelen. Verbanden zie je snel en intellectuele vraagstukken ontrafel je tot op het bot. Sterker nog: meestal ben je niet meer te stoppen. Je gaat door totdat je begrijpt hoe het precies zit. Daarna stopt het ook. Want zodra je dat weet ben je toe aan de volgende uitdaging immers.

Het vermogen om ingewikkelde vraagstukken te doorgronden, kan een belangrijk onderdeel van jouw talent zijn. De uitgebreide verdieping over dit kenmerk hoort echter bij de pagina over puzzelen en dingen uitknobbelen.

Hoe herken je jouw eigen talent als hoogbegaafde?

Je herkent talent niet alleen aan wat je goed afgaat. Let ook op wat jou aantrekt, waar je vanzelf vragen over stelt en waarvoor je bereid bent moeite te doen. Waar verlies je de tijd uit het oog? Over welke onderwerpen raak je niet uitgepraat? Welke problemen wil jij oplossen, ook wanneer niemand daarom vraagt?

Kijk ook naar wat anderen vaak bij jou komen halen. Vragen mensen jou om ingewikkelde informatie te doorgronden? Kom je snel met nieuwe ideeën? Zie jij eerder dan anderen waar een proces vastloopt? Kun je verbanden leggen tussen onderwerpen die voor anderen los van elkaar staan?

Let tegelijkertijd op jouw irritaties. Soms wijst een irritatie naar een kwaliteit die voor jou zo vanzelfsprekend is dat je niet beseft dat een ander die minder sterk heeft. Wanneer jij je ergert aan oppervlakkigheid, traagheid of onlogische keuzes, kan daar een talent achter zitten. Dat betekent niet dat jouw irritatie altijd terecht is, maar ze kan je wel iets vertellen over wat jij belangrijk vindt en waar jouw kracht ligt.

Waarom is hoogbegaafdheid meer dan een hoog IQ?

Zie je wat er aan de hand is? Een hoog IQ is typerend voor hoogbegaafde personen. Maar er is zoveel meer zoals een creatief denkvermogen of een bepaalde motivatie. Belangrijk is ook om te ontdekken wat jouw talenten zijn. Jouw talenten hebben weer verbinding met jouw kernkwaliteiten en drijfveren. Belangrijk is dus om ook voor jouw talent te gaan staan. Wat dat is? Een omgeving opzoeken waar een beroep op jouw talent wordt gedaan zodat je zult floreren!

Talent komt dus niet tot bloei door alleen te kijken naar wat jij verstandelijk aankunt. Het gaat om de samenhang tussen kunnen, willen en zijn. Daar horen ook motivatie, passende uitdaging en een omgeving die jou werkelijk ziet bij.

Jouw opdracht is niet om aan ieder beeld van hoogbegaafdheid te voldoen. Het gaat erom dat je ontdekt wat jouw specifieke combinatie is. Wat kun je? Wat wil je? Wie ben je? En waar komt dat samen in werk, relaties en ontwikkeling?

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over talent en hoogbegaafdheid.

Welke talenten komen vaak voor bij hoogbegaafden?

Bij hoogbegaafden zie je vaak talenten als snel verbanden leggen, intuïtief denken, veel ideeën ontwikkelen, complexe vraagstukken ontrafelen, kennis verzamelen, onderzoeken en vernieuwen. Niet iedere hoogbegaafde beschikt in dezelfde mate over al deze talenten.

Heeft iedere hoogbegaafde dezelfde talenten?

Nee. Hoogbegaafden vormen geen gelijksoortige groep. De combinatie van kunnen, willen en zijn verschilt per persoon. Ook opvoeding, opleiding, ervaringen en werkomgeving beïnvloeden hoe talent zichtbaar wordt.

Is een hoog IQ op zichzelf een talent?

Een hoog IQ is een verstandelijk vermogen, maar talent is voor mij breder. Talent ontstaat in de combinatie van kunnen, willen en zijn. Je kunt dus een hoog IQ hebben zonder dat ieder soort werk of iedere intellectuele taak werkelijk bij jouw talent past.

Waarom komen talenten van hoogbegaafden niet altijd tot uiting?

Talent kan verborgen blijven door te weinig uitdaging, aanpassing, gebrek aan zelfvertrouwen, onderpresteren of een omgeving waarin weinig ruimte is voor diepgang en vernieuwing. Soms beschikt iemand over veel potentieel, maar heeft diegene nog niet de juiste plek of voeding gevonden.

Welke omgeving helpt een hoogbegaafde om talent te benutten?

Een passende omgeving biedt inhoudelijke uitdaging, autonomie, ruimte voor onderzoek en mensen met wie je op niveau kunt overleggen. Tegelijkertijd zijn richting, feedback en begrenzing nodig, zodat ideeën niet alleen ontstaan maar ook worden uitgewerkt.