home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / belevingswereld

Hoogbegaafd en een andere belevingswereld: waarom voel je je niet begrepen?

Heb jij als hoogbegaafde het gevoel dat jouw belevingswereld anders is dan die van de mensen om je heen? Misschien fantaseer je veel, denk je diep na, dwaal je geregeld af in jouw gedachten of merk je dat jouw interesses en ervaringen niet goed aansluiten bij klasgenoten, studiegenoten of collega’s. Daardoor kun je je onbegrepen voelen, terughoudend worden of steeds minder delen van wat er in jou omgaat. Deze pagina hoort bij het thema hoogbegaafd en anders voelen en gaat specifiek over de vraag waarom je als hoogbegaafde een andere belevingswereld kunt ervaren en wat dat met je doet. Ik ga in op fantasie, diep nadenken, wegdromen, anders beleven en het verlies van spontaniteit wanneer anderen jouw gedachten en gevoelens niet begrijpen.

Waarom kan jouw belevingswereld anders zijn?

Jouw belevingswereld kan als hoogbegaafde anders zijn doordat je niet alleen verwerkt wat er gebeurt, maar ook verbanden, betekenissen, sfeer en mogelijke gevolgen waarneemt.

Een opmerking kan bij jou een hele reeks gedachten, beelden en associaties oproepen. Misschien denk je verder over wat iemand bedoelt, wat er achter de woorden ligt of welke gevolgen een situatie kan hebben. Waar een ander een gebeurtenis snel achter zich laat, kan die bij jou nog langere tijd doorwerken. Je beleeft daardoor niet noodzakelijk meer of beter dan anderen, maar soms wel anders, intensiever of gelaagder. Dat verschil kan mooi en verrijkend zijn. Het kan ook maken dat mensen jouw gedachtegang niet meteen volgen.

Droom je vaak weg?

Je kunt afdwalen omdat een waarneming, vraag of opmerking vanbinnen allerlei beelden, ideeën en nieuwe gedachtegangen oproept. Aan de buitenkant lijk je afwezig, terwijl jouw hoofd juist volop actief is. 

Zeggen mensen weleens dat je een dromer of een dagdromer bent? Misschien merk je dat je vaak afdwaalt in jouw gedachten en in jouw hoofd een eigen wereld van beelden, mogelijkheden en verhalen creëert. Dromen betekent niet altijd dat je nergens mee bezig bent. Terwijl een ander denkt dat je er niet bij bent, verbind jij misschien herinneringen aan nieuwe ideeën, onderzoek je mogelijkheden of speel je een situatie in gedachten op verschillende manieren door. Je kunt zo verdiept raken in wat er vanbinnen gebeurt dat de buitenwereld tijdelijk naar de achtergrond verdwijnt.

Zit jouw hoofd vaak vol gedachten, ideeën en analyses? Ben je regelmatig in gedachten verzonken? Verwijten anderen jou weleens dat je er niet bij bent? Dan zien zij jouw stilte of afwezigheid, maar niet altijd de levendige wereld die zich ondertussen in jou afspeelt. Dat verschil tussen jouw binnenwereld en wat anderen aan de buitenkant zien, kan ervoor zorgen dat je de aansluiting mist. Jij bent innerlijk volop aanwezig, maar de ander ervaart misschien juist afstand.

Ben je vooral een diepe denker?

Als diepe denker onderzoek je niet alleen wat er gebeurt, maar ook waarom het gebeurt, hoe zaken samenhangen en wat er nog meer mogelijk is. Dromen en diep nadenken kunnen in elkaar overlopen. Je gebruikt jouw verbeelding om mogelijkheden te zien en jouw denkvermogen om ideeën, patronen en concepten verder te onderzoeken.

Eigenlijk ben je een denker. Jouw hoofd staat nooit stil. Je neemt niet snel genoegen met een eenvoudig antwoord en denkt vaak verder waar een ander al stopt. Je legt verbanden, stelt nieuwe vragen en kunt zo tot originele inzichten komen. Soms is het gemakkelijker om een idee te bedenken dan om het praktisch uit te voeren. In jouw hoofd zie je het grotere geheel al voor je, terwijl de uitvoering vraagt om kiezen, beginnen en stap voor stap werken.

Wanneer wordt een rijke belevingswereld lastig?

Een rijke belevingswereld wordt lastig wanneer je niet meer tot rust komt, voortdurend analyseert of zo veel innerlijk verwerkt dat praktisch handelen en contact met anderen onder druk komen te staan. Misschien analyseer je steeds opnieuw wat iemand heeft gezegd. Je onderzoekt verschillende betekenissen, bedenkt wat je anders had kunnen doen en probeert te voorspellen hoe een situatie verder zal verlopen. Fantasie kan dan ongemerkt overgaan in piekeren.

Het kan ook gebeuren dat je zo veel mogelijkheden ziet dat kiezen of beginnen moeilijk wordt. In jouw hoofd is het concept uitgebreid, rijk en volledig, maar de praktische uitvoering vraagt een andere beweging. Dat kan frustrerend zijn wanneer anderen jou vooral beoordelen op wat zichtbaar wordt. Wanneer uitleggen wat er in jou omgaat te vermoeiend wordt, kun je je terugtrekken. De invloed van de buitenwereld kan dan steeds groter worden. Je denkt vooraf na over hoe jouw verhaal zal worden ontvangen en besluit misschien om het maar niet te vertellen.

Wat gebeurt er als anderen jouw belevingswereld niet begrijpen?

Wanneer anderen jouw gedachten en gevoelens herhaaldelijk niet begrijpen of niet serieus nemen, kun je gaan geloven dat zwijgen veiliger is dan jezelf laten zien. Jouw belevingswereld wordt voor een ander pas zichtbaar wanneer je deelt wat je denkt, voelt, ziet of vermoedt. Wanneer mensen daar steeds overheen praten, lacherig reageren of jouw gedachtegang vreemd vinden, kan er iets veranderen. Jouw binnenwereld verdwijnt niet, maar jouw spontaniteit om die te delen kan wel verdwijnen.

Je kunt dan ervaren dat je uit de toon valt. Niet omdat er niets in jou leeft, maar omdat wat er leeft onvoldoende wordt herkend door jouw omgeving.

Wat gebeurt er als je jouw binnenwereld niet meer deelt?

Wanneer je jouw binnenwereld niet meer deelt, kun je sociaal aanwezig blijven terwijl je innerlijk steeds minder van jezelf laat zien. Je wordt misschien voorzichtig met woorden. Voordat je iets vertelt, controleer je of het niet te vreemd, te ingewikkeld of te persoonlijk klinkt. Je past jouw verhaal aan of houdt het helemaal voor jezelf. Zo ontstaat er een vorm van innerlijke censuur. Je hebt gedachten en gevoelens, maar geeft jezelf niet langer vanzelfsprekend toestemming om ze uit te spreken. Op den duur kun je zelfs gaan twijfelen aan de waarde van wat jij denkt en ervaart. De reacties en labels en hokjes uit jouw omgeving kunnen onderdeel worden van jouw zelfbeeld. Je denkt dan niet meer alleen: anderen begrijpen mij niet. Je gaat misschien denken: mijn gedachten zijn raar, mijn gevoelens zijn te veel of mijn manier van beleven klopt niet.

Hoe geef je woorden aan jouw belevingswereld?

Je geeft woorden aan jouw belevingswereld door eerst zelf te onderzoeken wat je denkt, voelt, waarneemt en vermoedt, en dit stap voor stap te delen met iemand die nieuwsgierig en zonder direct oordeel luistert. Je hoeft niet meteen jouw volledige binnenwereld open te leggen. Begin bij iets kleins. Vertel wat een situatie met je deed, welke gedachte bij je opkwam of welk beeld je voor je zag. Het kan helpen om onderscheid te maken tussen:

• Wat je feitelijk hebt waargenomen.
• Welke gedachten dat bij jou opriep.
• Welke gevoelens je daarbij ervoer.
• Welke betekenis jij eraan gaf.

Niet iedereen zal jouw gedachtegang volledig kunnen volgen. Dat hoeft ook niet. Let vooral op mensen die nieuwsgierig blijven, vragen stellen en niet onmiddellijk besluiten dat jouw manier van beleven vreemd of verkeerd is.

Hoe leer je jouw gedachten en gevoelens weer delen?

Als kind je spontaniteit verliezen, terughoudend worden, restricties krijgen in sociale contacten, kan gevolgen hebben op latere leeftijd. Het wordt tijd om uit je schulp te kruipen, te vertellen hoe jij de dingen ziet in de wereld, wat je denkt, wat je ervaart. Het wordt tijd om te gaan staan en te delen met anderen hoe jij bent en wie jij bent. En als anderen dat raar vinden, dan is dat maar zo. Jij moet leren om dat los te laten. Het gaat niet om wat anderen van jou vinden. Het gaat erom wat jij van jezelf vindt in eerste instantie.

Hoe hervind je vertrouwen in jouw eigen belevingswereld?

Vertrouwen hervinden betekent dat je jouw belevingswereld niet langer automatisch afwijst wanneer een ander jou niet meteen begrijpt. Je hoeft jouw binnenwereld niet kleiner te maken om begrijpelijk te zijn. Je kunt wel leren wanneer je iets deelt, met wie je dat doet en welke woorden helpen om jouw ervaring over te brengen. Zelfvertrouwen betekent hier niet dat iedereen jouw gedachten voortaan begrijpt of bevestigt. Het betekent dat jij niet langer automatisch concludeert dat er iets mis is met jou wanneer een ander jouw gedachtegang niet direct kan volgen.

Veelgestelde vragen - FAQ

Een andere belevingswereld kan vragen oproepen over fantasie, denken, contact met anderen en de manier waarop je jouw binnenwereld deelt. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is een andere belevingswereld hetzelfde als fantasierijk zijn?

Nee. Fantasie kan onderdeel zijn van jouw belevingswereld, maar jouw belevingswereld omvat meer. Het gaat ook over de manier waarop je gebeurtenissen waarneemt, gevoelens verwerkt, verbanden legt en betekenis geeft aan wat je meemaakt.

Waarom kost het zoveel energie om mijn gedachten uit te leggen?

Jouw gedachten kunnen uit veel onderlinge verbanden, beelden en tussenstappen bestaan. Voor jou voelt die gedachtegang logisch, maar om haar uit te leggen moet je terug naar het begin en alle stappen verwoorden. Dat kan vermoeiend zijn, zeker wanneer je merkt dat de ander snel afhaakt of alleen een kort antwoord verwacht.

Kan ik leren schakelen tussen mijn binnenwereld en wat praktisch nodig is?

Ja. Je hoeft jouw verbeelding en diepgang niet kwijt te raken om praktischer te handelen. Het helpt om een gedachte of idee op te delen in kleine, zichtbare stappen. Je kunt bijvoorbeeld eerst bepalen wat nu nodig is en later opnieuw ruimte maken voor verdere analyse of verdieping.

Hoe weet ik met wie ik mijn belevingswereld veilig kan delen?

Let op hoe iemand reageert wanneer jij iets persoonlijks of ongewoons vertelt. Stelt diegene vragen, blijft diegene nieuwsgierig en probeert diegene jou te begrijpen? Of wordt jouw verhaal snel weggewuifd, beoordeeld of belachelijk gemaakt? Veiligheid blijkt vaak uit kleine reacties en hoeft niet meteen volledig aanwezig te zijn.

Is er iets mis met mij als anderen mijn gedachten niet kunnen volgen?

Nee. Dat iemand jouw gedachten niet direct kan volgen, betekent niet automatisch dat jouw gedachtegang verkeerd is. Het kan gaan om verschil in tempo, belangstelling, ervaring of referentiekader. Wel kan het helpen om jouw verhaal op te delen en te controleren of de ander de verschillende stappen nog volgt.