home / persoonlijke ontwikkeling / feedbackvaardigheden / feedback kritiek advies

Kritiek, feedback en advies: wat is het verschil?

Bij feedback geven en ontvangen gaat het onder andere over de verschillen tussen feedback, kritiek en advies. Ik merk dat er nogal vaak verwarring is over deze drie begrippen. Het komt nogal eens voor dat kritiek wordt verpakt in een cadeaupapiertje van ‘feedback’ en als je die opentrekt, kom je erachter dat de ander een vriendelijke manier van kritiek uiten heeft bedacht.

Voorbeeld: Klaas vraagt feedback, maar wat krijgt hij?

Klaas (34) is gehuwd met Rianne. Ze wonen al enige jaren in een starterswoning die ze voor een aantrekkelijke prijs gekocht hebben. Op een goede dag lopen Klaas en Rianne tegen een prachtige woning aan op het platteland met twee hectare grond. De prijs die gevraagd wordt, ligt binnen hun bereik. Toch twijfelen Klaas en Rianne daar nog over. Ze onderkennen heel goed dat de maandelijkse verplichtingen behoorlijk stijgen.

Klaas en Rianne voelen daarom behoefte om feedback te vragen aan de vader van Klaas. Hij staat nogal bekend om zijn zakelijk inzicht en het snel analyseren van dergelijke situaties. Maar hij heeft ook mensenkennis.

Feedback

De vader van Klaas zegt: ‘Gefeliciteerd, als ik het zo aanvoel, is dit jullie droomwoning. Wat een kans zeg! Als ik het goed begrijp, realiseren jullie je heel goed dat Rianne zeker nog tien jaar moet werken wanneer je deze woning koopt? Klopt dat? En wanneer ik het goed begrepen heb, laat je de definitieve transactie afhangen van het geld dat je krijgt uit de overwaarde van je huidige woning?’

Dit is feedback. De vader van Klaas noemt een aantal zaken op en benoemt de gevoelens van Klaas en Rianne: ‘Als ik het zo aanvoel, is dit jullie droomwoning.’ Maar hij laat de keuze en verantwoordelijkheid bij hen liggen.

Kritiek

De vader van Klaas zegt: ‘Jullie hebben het wel bijzonder hoog in de bol of niet? Je woont nu spotgoedkoop. Stel dat er de komende jaren kinderen komen of je krijgt ontslag. Ik vind het bijzonder onverantwoord wanneer je deze stap neemt. Maar je moet het zelf weten. Als het misgaat, hoef je niet bij mij op de stoep te staan voor hulp.’

Dit is kritiek: veroordelend of erop gericht om Klaas tot andere gedachten te brengen. Deze reactie komt voort uit de kritische ouderrol. Klaas vraagt feedback en hij ontvangt kritiek of advies.

Advies

De vader van Klaas zegt: ‘Ik zou je dringend adviseren om dit huis niet te kopen. Zelf heb ik dat vroeger ook bij de hand gehad, maar het feit is dat je je geld maar één keer kunt uitgeven.’

Vader zegt: ‘Ik zou dit’ of ‘ik zou dat’.

Welke misverstanden ontstaan bij feedback, kritiek en advies?

En zo ontstaat er miscommunicatie. Wat gebeurt er?

• Iemand vraagt om feedback, maar krijgt advies.
• Iemand vraagt om feedback, maar krijgt kritiek.
• Iemand vraagt om advies, maar krijgt feedback of kritiek.
• Iemand vraagt om kritiek: ‘Wil jij eens kritisch naar dit rapport kijken?’ Maar hij of zij bedoelt in feite feedback.
• Iemand vraagt helemaal niets: ‘Laat mij het eerst zelf eens proberen.’ Maar hij of zij krijgt ongewenste feedback, advies of kritiek.

Waarom moet je eerst weten wat de ander van je vraagt?

Voordat je reageert, is het goed om helder te krijgen wat de ander werkelijk van je wil. Vraagt iemand om feedback op gedrag of op het effect daarvan? Wil iemand jouw kritische oordeel horen? Of vraagt iemand om een concreet advies?

Door dat eerst te verduidelijken, voorkom je dat je iets geeft waar de ander niet om heeft gevraagd. Het voorkomt ook dat kritiek wordt verpakt als feedback of dat je ongevraagd advies geeft terwijl iemand vooral behoefte heeft aan een luisterend oor of een eerlijke terugkoppeling.

Veelgestelde vragen over feedback, kritiek en advies

Hierna tref je een aantal veelgestelde vragen over de verschillen tussen feedback, kritiek en advies.

Wat is het belangrijkste verschil tussen feedback, kritiek en advies?

Bij feedback geef je een terugkoppeling op gedrag en het effect daarvan. Bij kritiek geef je aan dat je iets niet goed vindt of dat je verandering nodig vindt. Bij advies vertel je wat de ander volgens jou zou kunnen of moeten doen.

Kan kritiek ook feedback zijn?

Kritiek kan onderdeel zijn van feedback, maar dat is niet automatisch zo. Wanneer kritiek alleen bestaat uit een oordeel of veroordeling, is er weinig sprake van feedback. Kritiek wordt meer feedback wanneer je concreet gedrag benoemt, het effect uitlegt en de verantwoordelijkheid bij de ander laat.

Wanneer geef je advies in plaats van feedback?

Je geeft advies wanneer de ander vraagt wat hij of zij volgens jou het beste kan doen. Bij feedback vertel je vooral wat je waarneemt en welk effect dat op jou of op de situatie heeft.

Waarom voelt feedback soms als kritiek?

Feedback kan als kritiek voelen wanneer de boodschap veroordelend, persoonlijk of sturend wordt gebracht. Ook kan de ontvanger gevoelig zijn voor een bepaald onderwerp. De bedoeling van de gever en de ervaring van de ontvanger zijn niet altijd hetzelfde.

Wat doe je als iemand om feedback vraagt, maar eigenlijk advies wil?

Vraag door. Je kunt bijvoorbeeld vragen: ‘Wil je weten wat ik waarneem of wil je weten wat ik in jouw situatie zou doen?’ Daarmee maak je duidelijk of de ander feedback, kritiek of advies zoekt.

Hoe voorkom je ongevraagd advies?

Vraag eerst of de ander jouw advies wil horen. Soms wil iemand alleen zijn verhaal vertellen, zelf nadenken of feedback krijgen zonder dat jij meteen met een oplossing komt.